I SA/Ol 225/16
PostanowienieWSA w Olsztynie2016-05-20
Skład orzekający: Małgorzata Klimek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który wykazał brak dochodów, bezrobocie swoje i żony, a syn prowadzi działalność gospodarczą z niewielkim dochodem, jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego i czy należy mu się prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata?Ratio decidendi
Skarżący został zwolniony od kosztów sądowych i ustanowiono dla niego adwokata, ponieważ jego sytuacja majątkowa i rodzinna, w tym brak własnych dochodów, bezrobocie żony oraz niewielkie dochody syna z działalności gospodarczej, wskazują na niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Majątek rodziny służy zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych, a posiadane środki trwałe nie przedstawiają znaczącej wartości rynkowej.Stan faktyczny
Skarżący J. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem, wszyscy są bezrobotni lub syn prowadzi działalność gospodarczą z niewielkim dochodem. Skarżący jest właścicielem domu, ale nie posiada innych oszczędności ani majątku. Organ wezwał do uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty dotyczące rachunków bankowych, dochodów syna z działalności gospodarczej oraz majątku wykorzystywanego w tej działalności. Skarżący przedstawił wyjaśnienia i dokumenty, w tym wyciągi z rachunku syna, faktury za media i inne wydatki, a także decyzje o przyznaniu zasiłków.Rozstrzygnięcie
Zwolniono skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowiono dla niego adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej oraz umorzenia odsetek za zwłokę postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowić dla niego adwokata WSA/post.1 - sentencja postanowienia
We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący – J. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w tym wpisu od skargi w wysokości 500 zł oraz ustanowienia adwokata. Zgodnie
z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem. Skarżący i jego żona są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Syn prowadzi działalność gospodarczą. Wnioskodawca jest właścicielem domu o powierzchni 200 m2, który wyposażony jest w podstawowe sprzęty takie jak stare meble bez wartości, oraz dwa piętnastoletnie telewizory, dwie piętnastoletnie lodówki i trzydziestoletnią pralkę. Innego majątku jak również oszczędności skarżący nie posiada. Majątku nie posiadają także osoby pozostające
z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący wykazał następujące stałe koszty utrzymania: opłata za gaz średnio 300 zł, energia elektryczna 300 zł, ogrzewanie mieszkania 150 zł, wywóz śmieci 71 zł, woda 200 zł, leki 150 zł.
Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej cyt. jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie,
w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Pismem z dnia 26 kwietnia 2016r., skarżący wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie następujących dodatkowych oświadczeń:
- wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, lokat terminowych posiadanych przez skarżącego oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (żony i syna) - wspólnych i osobistych oraz firmowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, bądź oświadczenia o braku takowych przez każdą z osób,
- kopii dokumentów, z których wynika wysokość przychodu, kosztów uzyskania przychodu oraz dochodu/straty z tytułu prowadzonej przez syna skarżącego działalności gospodarczej za okres od 18.08.2015r do 31.03.2016r.. (w tym m.in. deklaracji VAT – 7 za ostatnie trzy miesiące), jak wynika z Centralnej Ewidencji
i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej na dzień 25 kwietnia 2016r. działalność zlikwidowana przez skarżącego "[...]" jest prowadzona od dnia 18.08.2015r. przez pozostającego z nim we wspólnym gospodarstwie domowym syna ,
- kopii dokumentów, z których wynika wartość i rodzaj składników majątku wykorzystywanego do prowadzenia działalności gospodarczej przez syna skarżącego,
w tym m.in. środków trwałych, towarów, produktów,
- w związku z wykazaniem w rubryce nr 10 "Dochody" formularza - "brak dochodu" wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia, wskazującego źródło utrzymania skarżącego (w tym wydatków wykazanych w formularzu wniosku związanych
z utrzymaniem domu) i jego rodziny oraz przyczyny, dla których nie jest możliwe pokrycie z tego źródła kosztów postępowania w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący wyjaśnił, iż maszyny które wykorzystywane są w zakładzie to maszyny do szycia i wycinania materiałów kaletniczych i skór. Wyjaśnił, iż są bardzo stare mają około 50 lat i nieznaczną wartość rynkową. W prowadzonej działalności nie ma zapasów towarów ponieważ gotowe produkty portfele sprzedawane są na bieżąco. Odnośnie kosztów utrzymania wnioskodawca wyjaśnił, iż są to wydatki: podatek od nieruchomości 95 zł, gaz na cele gospodarcze 250 zł, opłata za śmieci 71 zł, energia elektryczna 250 zł, woda 250 zł, telewizja, radio 20 zł, wyżywienie 500 zł, środki czystości 200 zł, leki 100 zł, opał 50 zł. Podał, że w ponoszeniu kosztów utrzymania pomaga mu rodzina z obojga stron, syn P., uzyskuje także pomoc z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz Caritasu. Skarżący złożył oświadczenie, że nie posiada rachunków bankowych, lokat pieniężnych zasobów pieniężnych zgromadzonych w bankach czy w domu. Oświadczenie tej samej treści złożyła jego żona (k.31). Przedłożono wyciągi
z rachunku bankowego jego syna za okres 01.02.2016r. do 05.05.2016r. (k. 35-40). Przedłożono również wyciągi z firmowego rachunku bankowego "J. P. – Kaletnictwo "[...]"" za miesiące: marzec 2015, lipiec 2015, październik 2015, luty 2015, styczeń 2015r. (k. 42-46) oraz zaświadczenie o zamknięciu tego rachunku
w dniu 15.01.2016r. (k. 41). Przedłożono również kopię wezwania do zapłaty z dnia 15.08.2014r. na kwotę 213,84 zł wystawione przez Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania Spółka z o.o. (k. 47), fakturę VAT z dnia 31.07.2015r. na kwotę 71 zł (k. 48), kopię faktury na zakup drewna na kwotę 95,90 zł (k. 49) kopię duplikatu faktury
z dnia 13.07.2015r. za wodę i ścieki w wysokości 542,38 zł za okres 17.04.2015r-13.07.2015 (k. 50), kopię duplikatu faktury z dnia 21.04.2016r. za wodę i ścieki
w wysokości 649,73 zł za okres 20.01.2016r - 21.04.2016r. (k. 51), kopię faktury za gaz z dnia 16.10.2015r. za okres 13.08.2015r. – 15.10.2015r. w wysokości 577,63 zł (k.52), kopię faktury za energię elektryczną za okres 15.09.2015r – 21.10.2015r
w wysokości 390,97 zł (k.53), kopię faktury Orange na kwotę 69,19 zł za listopad 2015r.(k.54), kopię faktury za usługi telekomunikacyjne Orange za okres 13.01.2016 – 15.01.2016 w wysokości 175,78 zł (k.55), kopię faktury za energię elektryczną za okres 22.12.2015 – 11.02.2016r. w wysokości 1.153,20 zł (k.56), kopię faktury na zakup węgla workowanego ilości 5 worków na kwotę 99,68 zł (k. 57). Skarżący wyjaśnił, iż od dnia 18 sierpnia 2015r. nie prowadzi działalności gospodarczej. Przedłożył kopię deklaracji VAT-7 dotyczące prowadzonej przez syna działalności gospodarczej za miesiące styczeń-marzec 2016r. (k. 32), przedłożył kopię zaświadczenia z Biura Usług Rachunkowych w "[...]" z którego wynika, iż syn osiągnął w miesiącach styczeń – marzec 2016r. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej przychód w wysokości 33.614 zł, koszty uzyskania dochodu wyniosły 31.874 zł natomiast dochód wyniósł 1.740 zł (k.32). Powyższe zaświadczenie przedłożono również w oryginale (k. 26). Przedstawiono również zaświadczenie
z Powiatowego Urzędu Pracy w "[...]" z dnia 26 kwietnia 2016r., z którego wynika, iż wnioskodawca jest osobą bezrobotną od dnia 27 sierpnia 2015r. bez prawa do zasiłku. (k.32). Skarżący przedłożył również kopię pisma z dnia 30 października 2015r.
w przedmiocie umorzenia zadłużenia i rozłożenia na raty (k.32). Ponadto przedłożono kopię decyzji z dnia 12 lutego 2016r. Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej
w "[...]" w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości 214 zł miesięcznie (k. 24) oraz kopię decyzji z dnia 12 lutego 2016r. GOPS w "[...]" w sprawie ustalenia pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup opału w wysokości 200 zł na luty 2016r. Przedstawiono również kopię zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w "[...]" z dnia 26 stycznia 2016r.,
z którego wynika, iż żona wnioskodawcy jest osobą bezrobotną od dnia 20 sierpnia 2015r. bez prawa do zasiłku (k.30).
Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Okoliczności niniejszej sprawy przemawiają za stwierdzeniem, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zauważyć należy, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz synem. Jedynym źródłem utrzymania wnioskodawcy i jego żony jest pomoc społeczna, pomoc Caritas oraz pomoc rodziny, w tym pozostającego z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym syna. Dochody syna nie pozwalają na pomoc w pokryciu kosztów niniejszego postępowania. Wskazać należy, iż skarżący wykazał, z czego się utrzymuje oraz wyjaśnił swoją sytuację majątkową i rodzinną. Wnioskodawca nie posiada przy tym żadnych zasobów pieniężnych, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Posiadany majątek służy zabezpieczeniu potrzeb mieszkaniowych rodziny. Wnioskodawca jak
i jego rodzina nie posiadają również przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone. Środki trwałe wykorzystywane w prowadzonej przez jego syna działalności gospodarczej są stare, nie przedstawiają większej wartości, ponadto są niezbędne do prowadzenia zakładu kaletniczego.
Mając zatem na uwadze wysokość dochodów rodziny, jak również wysokość wydatków wykazanych we wniosku związanych z utrzymaniem domu, przyjąć należy, że skarżący nie jest w stanie ze środków, którymi dysponuje jego 3-osobowa rodzina poczynić jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na uiszczenie kosztów postępowania w niniejszej sprawie.
W tych okolicznościach, za zasadne uznano przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, i tym samym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło