I SA/Ol 235/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy zwolnienia z należności przywozowych paliwa wprowadzanego na obszar celny Unii Europejskiej postanawia: zwolnić skarżącego od wpisu od skargi w kwocie powyżej 500 zł oraz odmówić zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie Wnioskiem z dnia 24 marca 2014r. skarżący K. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w tym wpisu sądowego w wysokości 1000 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Skarżący nie pracuje. Wyjaśnił, iż jest osobą bezrobotną, nie posiadającą żadnych dochodów. Ojciec wnioskodawcy pracuje i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 4.500 zł. Matka skarżącego nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów. Skarżący nie posiada majątku nieruchomego, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3.000 euro. Posiada oszczędności w wysokości 300 zł. Rodzice skarżącego posiadają mieszkanie o powierzchni 45 m2, ojciec jest właścicielem samochodu osobowego. Argumentując wniosek skarżący powołał się, na pozostawanie bez pracy, brak uzyskiwania dochodów przez niego oraz jego matkę, a także pozostawanie członków rodziny na utrzymaniu ojca. Podkreślił, że kwota wpisu sądowego przekracza możliwości finansowe rodziny. Dodał, że ponoszą wysokie koszty utrzymania, w tym pomagają finansowo bratu wnioskodawcy, który studiuje "[...]". Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy może zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony wezwanie z dnia 7 kwietnia 2014 r. W wezwaniu tym zwrócono się w terminie siedmiu dni o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych . W odpowiedzi na powyższe skarżący wyjaśnił, że zamieszkuje z rodzicami w mieszkaniu o powierzchni 45 m2. Z tego tytułu ponoszą koszty związane z opłatami za czynsz, energię elektryczną, telewizję i telefon. Nadto ponoszą inne niezbędne wydatki konieczne z tytułu zakupu środków czystości, żywności, ubrań, na które nie posiadają rachunków. Rodzice wnioskodawcy pomagają bratu skarżącego, który studiuje w trybie dziennym "[...]". Dochody ojca wnioskodawcy po opłaceniu stałych opłat za mieszkanie w większości przeznaczane są na zakup podstawowych artykułów spożywczych i środków czystości. Wnioskodawca wyjaśnił, że zarówno on jak i jego najbliżsi nie korzystają z pomocy finansowej i rzeczowej innych osób jak i instytucji. Właścicielką zamieszkiwanego lokalu jest matka skarżącego, natomiast ojciec strony jest właścicielem samochodu osobowego marki Opel rok prod. 1998 o wartości 1.500 zł i samochodu osobowego marki BMW rok prod. 1999 o wartości 8.000 zł. W związku z eksploatacją samochodu osobowego ponieśli wydatek w wysokości 481 zł na zakup polisy OC. Do pisma załączył: zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy o posiadaniu statutu osoby bezrobotnej, orzeczenie o niepełnosprawności z dnia "[...]" wyciągi z rachunku bankowego za okres od 01.12.2013 r. do 28.02.2013 r., polecenia zapłaty za media za okres od grudnia 2013 r. do marca 2014 r. tj: za telefon w wysokości od 51,90 zł do 54,36 zł, telewizję od 108,41 zł do 120,17 zł, czynsz od 309 zł do 547,96 zł i energię elektryczną od 65,97 zł do 97,01 zł, Zgodnie z treścią przepisu art. 245 §1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym zgodnie z treścią art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje bowiem zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przed przystąpieniem do oceny zasadności przedmiotowego wniosku podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243-263 P.p.s.a., stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak – Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r.; sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że koszty niniejszego postępowania kształtuje: 1) wpis od skargi wynoszący w niniejszej sprawie 1.000 zł (§ 2 ust. 3 pkt 12 i 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.); 2) ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi nie mniej jednak niż 100 zł (§ 3 powołanego rozporządzenia); 3) ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia); 4) ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 powołanego rozporządzenia) oraz 5) ewentualne wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (doradcy podatkowego), które jest ustalane, co do zasady, swobodnie pomiędzy stronami, tj. mocodawcą i pełnomocnikiem. Pewną wskazówką dla oceny obciążeń finansowych, jakie wnioskodawca musiałaby ponieść z tego tytułu jest jedynie wysokość tzw. stawek minimalnych, określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153). W ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego analiza przedłożonego materiału dowodowego i ustalone na jego podstawie okoliczności nie pozwalają przyjąć, że wnioskodawca nie ma realnych możliwości poniesienia ich choćby w części. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia na formularzu PPF, późniejszego oświadczenia z 15 kwietnia 2014 r. wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, stałym źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę ojca wnioskodawcy w wysokości 4.500 zł. Skarżący nie posiada prócz oszczędności w kwocie 300 zł innego majątku. Skarżący na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a. określił wyłącznie wysokość stałych miesięcznych wydatków rodziny z tytułu opłat za media, które kształtują się w granicach od 535,28 zł do 819,50 zł miesięcznie. Dodatkowo z tytułu eksploatacji samochodu osobowego marki BMW wydatkowali kwotę 481 zł na zakup polisy OC. Skarżący, pomimo wezwania, nie określił nawet przybliżonej kwoty, jaką ponosi on i jego rodzice na zakup niezbędnych do życia wydatków w postaci – żywności, środków czystości czy też odzieży i obuwia. W tym zakresie poprzestał na lakonicznych wyjaśnieniach, "że większość wypłaty mojego ojca (...) przeznaczana zostaje na podstawowe artykuły spożywcze, środki czystości". Opierając się zatem na niepełnym materiale dowodowym stwierdzić należy, że co prawda zarówno on jak i jego matka, nie pracują i nie osiągają dochodów, jednakże ojciec wnioskodawcy z otrzymywanych dochodów 4.500 zł po opłaceniu niezbędnych kosztów utrzymania rodziny jest w stanie wygospodarować środki na częściowe opłacenie kosztów sądowych. Podkreślić bowiem należy, że dochód rodziny nie wymaga interwencji socjalnej, która znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie nie przekracza 456 zł. Dodatkowo wskazać należy, że wnioskodawca pomimo, że nie pracuje posiada oszczędności, w kwocie 300 zł. W warunkach niniejszej sprawy uzasadnione jest zwolnienie go od opłat sądowych w części obejmującej wpis od skargi powyżej 500 zł, przy jednoczesnej odmowie zwolnienia go od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Uznano bowiem, że ze środków, jakie pozostają rodzinie wnioskodawcy po opłaceniu wykazanych przez niego wydatków stałych ( czynsz za mieszkanie, energia, telefon, tv) w kwocie ok. 800 zł możliwe jest, przy rozsądnym gospodarowaniu, zabezpieczenie bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania, środków nie tylko na pozostałe wydatki konieczne, w tym w szczególności na wyżywienie, ale również na pozostałe koszty sądowe, które mogą pojawić się dopiero na dalszym etapie postępowania sądowego, w tym na ewentualne opłaty kancelaryjne (opłata kancelaryjna w najwyższej wysokości – 100 zł pobierana jest za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia. Opłatę kancelaryjną pobiera się również m.in. za stwierdzenie prawomocności oraz wydanie odpisów, zaświadczeń, wyciągów i innych dokumentów). Uwzględniono również to, że wnioskodawca nie wskazywał, iż ma zamiar złożyć wniosek o podjęcie czynności połączonej z wydatkami (sądowymi). Mając na uwadze wysokość dochodu uzyskiwanego przez ojca wnioskodawcy, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz wykazanych przez niego wydatków, uznano zatem, że jego aktualna sytuacja finansowa umożliwia poczynienie oszczędności na pokrycie pozostałych wskazanych kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla jego utrzymania. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.