I SA/Ol 240/17
WyrokWSA w Olsztynie2017-06-28
Skład orzekający: Jolanta Strumiłło, Przemysław Krzykowski, Ryszard Maliszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy beneficjentowi projektu współfinansowanego ze środków europejskich można nakazać zwrot dofinansowania wraz z odsetkami, jeśli przedłożył dokumenty poświadczające nieprawdę dotyczące zakupu urządzeń wchodzących w skład linii technologicznej?Ratio decidendi
Instytucja Zarządzająca (IZ) prawidłowo zobowiązała beneficjenta do zwrotu środków, ponieważ beneficjent przedłożył poświadczające nieprawdę dokumenty (fakturę i protokół zdawczo-odbiorczy) dotyczące zakupu rynny wibracyjnej i kruszarki, co stanowiło naruszenie procedur i nienależne pobranie dofinansowania. Działania te wypełniają przesłanki z art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o finansach publicznych, a także definicję nieprawidłowości i szkody w budżecie UE zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1083/2006.Stan faktyczny
Beneficjent J. K. otrzymał dofinansowanie na projekt "[...]" na zakup linii do produkcji kruszyw drogowych. W ramach rozliczenia przedłożył fakturę i protokół zdawczo-odbiorczy, które miały potwierdzać zakup rynny wibracyjnej i kruszarki. Kontrola wykazała, że te urządzenia nie zostały zakupione od wskazanej firmy. W związku z tym umowa o dofinansowanie została rozwiązana, a beneficjent zobowiązany do zwrotu środków wraz z odsetkami. Beneficjent zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i błąd w ustaleniach faktycznych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski sędzia WSA Ryszard Maliszewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2017r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Zarządu Województwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwrotu środków na realizację projektu oddala skargę.
J. K. (dalej powoływany również jako "strona", "skarżący", "beneficjent") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Zarządu Województwa, działającego jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2007 – 2013 (dalej powoływana również jako "IZ") z dnia "[...]" .
Decyzją tą utrzymano w mocy własną decyzję z dnia "[...]". zobowiązującą stronę do zwrotu środków w kwocie 1 500 000zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia zwrotu, przeznaczonych na realizację projektu ""[...]"".
Przedstawiając w uzasadnieniu decyzji stan faktyczny sprawy, IZ wskazała, że w dniu "[...]". została zawarta umowa o dofinansowanie projektu pn. ""[...]""(dalej projekt) pomiędzy J. K. prowadzącym działalność gospodarczą T.J..z siedzibą w G., a . Agencją zwaną w umowie Instytucją Pośredniczącą II stopnia (dalej IP II), działającą w imieniu i na rzecz Województwa reprezentowanego przez Zarząd Województwa, zwany w umowie Instytucją Zarządzającą Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2007-2013 (dalej IZ).
W związku z ustaleniami kontroli przeprowadzonej u beneficjenta przez Urząd Kontroli Skarbowej uznano, że zebrane dokumenty wskazują, iż wbrew zapisom w protokole zdawczo-odbiorczym i przedstawionym do rozliczenia we wniosku o płatność dokumentom, firma P. sp. z o.o. z siedzibą w P. nie sprzedała stronie rynny wibracyjnej oraz kruszarki. W wyniku poczynionych ustaleń, IP II przesłała Beneficjentowi oświadczenie o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia, wskazując jako podstawę jej § 18 ust. 2 pkt 1 i pkt 7. W uzasadnieniu podniesiono, iż Beneficjent nie kupił i nie zamontował urządzeń stanowiących element projektu (rynny wibracyjnej, kruszarki), tym samym część środków wydał na inny cel, a przy tym przedłożył dokumenty poświadczające nieprawdę w celu uzyskania dofinansowania.
W związku z ujawnionymi nieprawidłowościami, na podstawie art. 207 ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1870, dalej ufp), IP II wezwała beneficjenta pismem z 6 listopada 2015 r., do zwrotu środków wskazując kwotę oraz termin ich przekazania.
Po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego w ww. wezwaniu, na podstawie art. 207 ust. 9 ufp w związku z art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm., dalej kpa), doręczono beneficjentowi w dniu 2 lutego 2016r., zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu. Wydaną w wyniku tego postępowania decyzją z dnia "[...]" zobowiązano beneficjenta do zwrotu środków w kwocie 1 500 000 zł wraz z odsetkami, określonymi jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, do dnia zwrotu.
W uzasadnieniu wydanej, w związku ze złożonym przez stronę wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzji z dnia "[...]" którą utrzymano w mocy decyzję z dnia "[...]" wskazano, że strona przedłożyła dokumenty poświadczające nieprawdę, co spowodowało naruszenie § 2 ust. 2, § 4 ust. 3 oraz § 1 pkt 14 umowy o dofinansowanie w zw. z pkt 5.4. Wytycznych w sprawie kwalifikowalności wydatków w ramach RPO na lata 2007-2013 do konkursu 01/10/1.1.9, dalej wytyczne ws. kwalifikowalności. IZ stwierdziła, że prawidłowo określono w decyzji wydanej w I instancji, że w niniejszej sprawie doszło do spełnienia przesłanek zwrotu środków, określonych wart. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 ufp, tj. wykorzystania dofinansowania z naruszeniem procedur oraz pobrania środków nienależnie.
IZ wskazała, że przedmiotem projektu, zgodnie z pkt. C-4.2 Wniosku o dofinansowanie projektu (dalej wniosek) oraz zapisami biznesplanu był zakup linii do produkcji kruszyw drogowych do żwirowni w miejscowości R.,. W skład linii produkcyjnej wchodzić miały następujące elementy: kosz zasypowy, przenośniki taśmowe, przesiewacze z instalacją wodną i konstrukcją wsporczą wyposażone w ekologiczne sita, koło odwadniacza, pompa wodna z instalacją wodną, rynna wibracyjna, kruszarka. Wypłata dofinansowania nastąpiła w formie refundacji, tzn. po przedstawieniu przez beneficjenta wniosku o płatność oraz kserokopii dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków. W ramach wniosku o płatność strona przedstawiła załącznik - kserokopię faktury VAT nr "[...]" z 21.01.2011 r. wystawionej przez P. Sp. z o.o. z tytułu zakupu Linii do produkcji kruszyw drogowych - Żwirownia . oraz protokół zdawczo-odbiorczy linii z "[...]". potwierdzający odbiór przez Beneficjenta od firmy P.Sp. z o.o. fabrycznie nowej linii do produkcji kruszyw drogowych składającej się z: kosza zasypowego, przenośników taśmowych, przesiewaczy z instalacją wodną i konstrukcją wsporczą wyposażoną w ekologiczne sita, koła odwadniacza, pompy wodnej z instalacją wodną, rynny wibracyjnej, kruszarki. Z ww. dokumentów wynikało, iż Beneficjent nabył od firmy P. sp. z o.o. i zamontował w miejscowości R.linię do produkcji kruszyw drogowych, w tym składające się na nią: rynnę wibracyjną oraz kruszarkę.
Zdaniem IZ słusznie uznano w I instancji, iż wbrew zapisom w protokole zdawczo-odbiorczym z "[...]". i fakturze VAT nr "[...]", firma P. sp. z o.o. z siedzibą w P. nie sprzedała J.K. rynny wibracyjnej ani kruszarki [dowód: protokół przesłuchania świadków A.T. z 31.03.2014 r. i 03.06.2014 r., protokół przesłuchania świadka R.K. z 13.01.2014r. i 02.06.2014r.]. Podkreślono, że na podstawie pisemnych wyjaśnień udzielonych przez ww. osoby właściwym jest przyjęcie stanowiska, iż zakup rynny wibracyjnej oraz kruszarki nie nastąpił w ramach przedmiotowej umowy o dofinansowanie. Jak wynika z pism: R.K.z 26.09.2016 r., A.T. z 03.10.2016 r., a także M. P.z 21.11.2016 r.: P.sp. z o.o. sprzedała skarżącemu przesiewacz (3 szt.), odwadniacz (3 szt.), taśmociąg pryzmujący 25 m (1 szt.), pompę wody ( 1 szt.). W skład linii nie wchodziła kruszarka ani rynna wibracyjna. Z tego powodu IZ nie podzieliła wywodów strony, poczynionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jakoby Beneficjent zakupił sporne urządzenia, tj. rynnę wibracyjną i kruszarkę [dowód: pismo R.K, Prezesa Zarządu P. Sp. z o.o. z 26.09.2016 r., A.T., Menadżera w P Sp. z o.o. z 03.10.2016 r., M.P., przedstawiciela handlowego P Sp. z o.o., prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" M.P. z 21.11.2016 r.]
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez IZ art. 7, 8, 9, 11, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80, 84 § 1, 85 § 1 oraz 86 kpa, organ odwoławczy podkreślił, iż organ I instancji dokonał w sposób wnikliwy analizy dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy oraz prawidłowo uznał niewywiązanie się przez Beneficjenta z obowiązujących norm prawnych. Działania IZ nie naruszyły prawa, natomiast w uzasadnieniu decyzji I instancji wyczerpująco wyjaśniono podstawy prawne oraz wskazano fakty, na podstawie których podjęto rozstrzygnięcie. Organ odniósł się do wszelkich uwag beneficjenta w treści decyzji. Ponadto organ na każdym etapie prowadzonego postępowania informował pisemnie stronę, o wszelkich okolicznościach mających wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy oraz dokonywał stosowanych pouczeń zawartych w treści pism wysyłanych do Beneficjenta.
Zdaniem IZ nie budzi wątpliwości stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, które dokonane zostało na podstawie własnych ustaleń organu I instancji, dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy administracyjnej (m. in. faktura VAT nr "[...]" r., protokół zdawczo-odbiorczy linii z 21.10.2011 r., protokoły przesłuchania świadków). Prawidłowo ustalono, iż art. 27 lit b Rozporządzenia Nr 1828 Komisji (WE) nr 1828/2006 z dnia 8 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności oraz rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (Dz. Urz. UE L Nr 371, str. 1, ze zm.) definiuje tzw. wstępne ustalenie administracyjne, zaliczając do niego wstępną pisemną ocenę wykonaną przez właściwy podmiot administracyjny, która potwierdza wystąpienie nieprawidłowości. Podkreślono, że wynik kontroli UKS stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Dokument ten, uznany za dokument urzędowy, został poddany ocenie w ramach prowadzonego przez IZ postępowania administracyjnego toczącego się w oparciu o przepisy ufp. W nawiązaniu do zarzutu strony, iż: organ I instancji ustaleń UKS w żadnej mierze nie weryfikował, jest w ocenie organu odwoławczego chybiony. Bowiem w dyspozycji organu pozostawały - poza protokołami przesłuchania świadków: wniosek o dofinansowanie, studium wykonalności, wniosek o płatność wraz z załącznikami, w tym faktura VAT nr "[...]" r., protokół zdawczo-odbiorczy linii z 21.10.2011 r.
W ocenie IZ organ I instancji prawidłowo ustosunkował się do opinii przygotowanej na zlecenie beneficjenta przez niezależnego rzeczoznawcę inż. M. P., na okoliczność realizacji projektu zgodnie z umową o dofinansowanie oraz wyjaśnił, iż opinia ta nie stanowi dowodu z opinii biegłego w rozumieniu kpa, nawet jeżeli została sporządzona przez osobę posiadającą wiadomości specjalne. Przedmiotowy dokument, złożony do akt sprawy stanowi bowiem tzw. prywatną ekspertyzę wydaną na zlecenie strony, która nie może być uznana za dowód w postaci opinii biegłego.
Wskazano, że zgromadzone dokumenty, tj. protokoły przesłuchania świadków wraz z zakwestionowaną fakturą, jednoznacznie wskazują, iż beneficjent przedstawił do rozliczenia poświadczające nieprawdę dokumenty. Dodatkowo organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji, iż zeznania świadków zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, z ich zapisów jednoznacznie wynika, że firma P. Sp. z o.o. z siedzibą w P. nie sprzedała skarżącemu rynny wibracyjnej ani kruszarki, zatem dopuszczenie zawnioskowanych dowodów nie wniosłoby nic nowego do sprawy, a jedynie spowodowałoby nadmierne przedłużenie postępowania.
W ocenie organu odwoławczego, wszystkie fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały wyjaśnione za pomocą innych dowodów i nie występują wątpliwości wymagające przeprowadzenia dowodu w postaci przesłuchania stron. Dodatkowo, w zakresie przeprowadzenia oględzin maszyn i urządzeń zakupionych w ramach projektu; zasięgnięcia w sprawie opinii biegłego z zakresu budowy maszyn; zwrócenia się i uzyskania przez IZ od IP II dokumentacji zdjęciowej, jaka została wykonana na etapie kontroli w czasie realizacji projektu oraz przed wypłatą dotacji - organ słusznie nie uwzględnił żądania strony przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów, gdyż żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami. Organ dysponuje dokumentacją zdjęciową IP II, przekazaną IZ pismem z 26.11.2015 r., znajdującą się w aktach niniejszej sprawy.
Organ odwoławczy nie podzielił również sugestii strony, jakoby: czas trwania postępowania administracyjnego w I instancji był "za krótki" w stosunku do wagi przedmiotu postępowania. Wyznacznikiem terminu załatwienia sprawy jest ustalenie okoliczności określających stan faktyczny i prawny danej sprawy, przy jednoczesnym dochowaniu art. 35 i 36 kpa.
Ustosunkowując się do zarzutów strony, iż: z przesłuchania świadków nie wynika aby strona nie zakupiła i nie odebrała urządzeń w postaci rynny wibracyjnej oraz kruszarki (...), IZ wskazała, iż wezwał następujące osoby do złożenia pisemnych wyjaśnień w sprawie: R.K., Prezesa Zarządu P.Sp. z o.o., A.T., Menadżera w P Sp. z o.o., S.O., właściciela O , T. S., właścicielkę O, L.O., Menadżera Firmy "[...]" O powyższym działaniu strona została powiadomiona pismem z 14.09.2016 .r. Jednocześnie organ zwrócił się do strony z prośbą o złożenie ewentualnych pytań do ww. osób. Pozostała ona bez odpowiedzi. Dodatkowo, po otrzymaniu pisemnych wyjaśnień ww. osób, organ wezwał do złożenia pisemnych wyjaśnień M.P., przedstawiciela handlowego P. Sp. z o.o., prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą M.P.
Organ odwoławczy stwierdził, że z informacji przedstawionych w pismach ww. osób jednoznacznie wynikało, iż w ramach niniejszej umowy o dofinansowanie beneficjent nie zakupił rynny wibracyjnej oraz kruszarki. Tym samym zarzut strony jest bezzasadny.
Następnie na podstawie Konwencji o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich sporządzonej w Brukseli w dniu 26.07.1995 r. (Dz. U. z 2009 r., Nr 208, poz. 1603, dalej Konwencja) , Rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18.12. 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1 z dnia 1995.12.23, dalej rozporządzenie 2988/95), Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11.07.2006r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U.UE.L.2006.210.25 z dnia 2006.07.31, dalej rozporządzenie 1083) Instytucja Zarządzająca uznała, że świadome przedstawienie nierzetelnych, poświadczających nieprawdę dokumentów celem uzyskania dofinansowania, stanowi nadużycie finansowe.
W ocenie organu, działania beneficjenta noszą znamiona nadużycia finansowego, do którego zwalczania IZ jest zobowiązana na mocy prawodawstwa unijnego. Mianowicie, takim działaniem Beneficjenta było przedłożenie w ramach wniosku o płatność kserokopii:
- faktury VAT nr "[...]"z 21.01.2011r. wystawionej przez P. Sp. o.o. z siedzibą w P. z tytułu zakupu Linii do produkcji kruszyw drogowych - "[...]"- protokołu zdawczo-odbiorczego linii z 21.10.2011r. potwierdzającego odbiór przez Beneficjenta od firmy P. Sp. z o.o. fabrycznie nowej linii do produkcji kruszyw drogowych składającej się z: kosza zasypowego, przenośników taśmowych, przesiewaczy z instalacją wodną i konstrukcją wsporczą wyposażoną w ekologiczne sita, koła odwadniacza, pompy wodnej z instalacją wodną, rynny wibracyjnej, kruszarki.
Z ww. dokumentów wynikało, że beneficjent nabył od firmy P.sp. z o.o.. z siedzibą w P. i zamontował w miejscowości R.linię do produkcji kruszyw drogowych, w tym składające się na nią rynnę wibracyjną oraz kruszarkę.
W rzeczywistości jednak, rynna wibracyjna i kruszarka, nie zostały zakupione, co wynika z protokołu zeznań świadków oraz pisemnych wyjaśnień wymienionych osób.
Wskazano, że Beneficjent złożył wniosek o płatność końcową na całość kwoty dofinansowania w wysokości 1 500 000 zł - odpowiadającej 50% wydatków poniesionych na zakup linii do produkcji kruszyw drogowych w miejscowości R.
Podkreślono, że w zakresie odnoszącym się do kontroli realizacji projektu finansowanego (współfinansowanego) ze środków publicznych, instytucja zarządzająca, która jest odpowiedzialna za zarządzanie programem operacyjnym i jego realizację przy uwzględnieniu zasady należytego zarządzania finansami, jest zobowiązana do dochodzenia i żądania ich zwrotu w sytuacji, gdy wykorzystaniu lub pobraniu tych środków towarzyszyły nieprawidłowości, o których mowa powyżej, i które w rozpatrywanej sprawie łączyć należy z naruszeniem procedur oraz nienależnym pobraniem, co wiąże się z tym, że Beneficjent składał poświadczające nieprawdę dokumenty, tj. fakturę i protokół zdawczo-odbiorczy.
Zdaniem Instytucji Zarządzającej beneficjentowi należało postawić zarzut naruszenia procedur w związku z naruszeniem § 2 ust. 2, § 4 ust. 3 oraz § 1 pkt 14 umowy o dofinansowanie w zw. z pkt 5.4. wytycznych ws. kwalifikowalności, a także nie należnego pobrania środków, co wiązało się z przedstawieniem dokumentów poświadczających nieprawdę.
IZ nie zgodziła się z zarzutami beneficjenta i podtrzymała swoje stanowisko, określone w j decyzji I instancji, dotyczące wypełnienia dyspozycji normy art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 ufp zgodnie z którym, w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa wart. 184, pobrane nienależnie, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków (...).
Odnosząc się do wniosku strony o uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o treść art. 151 § 1 pkt 2 kpa i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej w sprawie, tj. umorzenie postępowania w sprawie, IZ wskazała, że treść art. 151 § 1 pkt 2 kpa należy rozpatrywać w kontekście wznowienia postępowania uregulowanego wart. 145 kpa, tj. sytuacji, w której postępowanie w sprawie zakończone jest ostateczną decyzją administracyjną. W niniejszej sprawie nie zapadła ostateczna decyzja administracyjna. Instytucja Zarządzająca w dniu 24 maja 2016r. wydała w ramach postępowania prowadzonego w I instancji decyzję, od której strona w myśl art. 207 ust. 12a pkt 1 ufp skutecznie wniosła środek odwoławczy w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zatem przedmiotem niniejszego postępowania jest weryfikacja i rozpatrzenie zarzutów podniesionych we wniosku, a następnie wydanie właściwej pod względem formalno-prawnym decyzji administracyjnej na podstawie art. 138 kpa.
Tym samym błędne wskazanie przez stronę kwalifikacji prawnej nie ma znaczenia dla rozpatrzenia niniejszej sprawy.
Uzasadniając podstawę prawną wskazano, że materialną podstawę zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich stanowią przepisy art. 207 ust. 1 pkt 1-3 ufp. IZ w ramach przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustaliła, iż stan faktyczny sprawy wypełnia dyspozycję normy art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 ufp.
IZ podniosła, że zgodnie z art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083 nieprawidłowość występuje w sytuacji, w której kumulatywnie muszą być spełnione poniższe kryteria:
- dopuszczenie się jakiegokolwiek naruszenia przepisów prawa wspólnotowego,
- naruszenie prawa wspólnotowego musi wynikać z działania lub zaniechania Beneficjenta,
- działanie lub zaniechanie Beneficjenta spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie UE w związku ze sfinansowaniem nieuzasadnionego wydatku.
Organ odwoławczy wskazał, że złamanie przez beneficjenta zapisów ustawy o finansach publicznych, poprzez naruszenie procedur oraz pobranie środków nienależnie, wypełnia pierwszą z przesłanek nieprawidłowości. Beneficjent naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie oraz wytyczne IZ, co w konsekwencji doprowadziło do wypełnienia dyspozycji normy art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 ufp. Beneficjent przedstawił do refundacji dokumenty poświadczające nieprawdę i te działanie zostało zakwalifikowane jako nadużycie finansowe, gdyż beneficjent działał umyślnie. Jest to spełnienie drugiej z przesłanek nieprawidłowości. Beneficjent doprowadził do sytuacji, w której wypłacone dofinansowanie stało mu się nienależne, a tym samym dopóki nie dokona on zwrotu środków wraz z odsetkami, po stronie budżetu UE będzie istniała szkoda. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że podstawa prawna refundacji wydatku poniesionego przez Beneficjenta (w kwocie podlegającej zwrotowi) odpadła wobec dopuszczenia się przez Beneficjenta nadużycia finansowego, a co za tym idzie wypłacona na jego rzecz kwota stanowi realną szkodę w budżecie UE. Jest to spełnienie trzeciej z przesłanek nieprawidłowości.
Podsumowując, IZ stwierdziła, iż w ustalonym stanie faktycznym, w którym beneficjent bezsprzecznie przedstawił do rozliczenia poświadczające nieprawdę dokumenty, doszło do naruszenia § 2 ust. 2, § 4 ust. 3, § 1 pkt 14 umowy o dofinansowanie, pkt. 5.4 Wytycznych ws. kwalifikowalności oraz pobrania środków w sposób nienależny. Powyższe działanie beneficjenta stanowiły nadużycie finansowe, w związku z czym IP II miała uprawnienie wynikające z § 18 ust. 2 pkt 1 i 7 umowy o dofinansowanie do jej rozwiązania. W myśl § 18 ust. 3 umowy o dofinansowanie: w przypadku rozwiązania umowy (...), Beneficjent jest zobowiązany do zwrotu otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczanymi od dnia przekazania dofinansowania, w terminie wyznaczonym przez IP II lub IZ (...). Powyższe naruszenia wypełniają dyspozycję art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 ufp, a IZ jest uprawniona do żądania zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami zgodnie z decyzją z 24 maja 2016 r.
Ponadto wskazano, iż odsetki zostały określone zgodnie z art. 207 ust. 1 ufp oraz na podstawie art. 54 § 1 pkt 3 w zw. z art. 139 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613, dalej O.p.).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia adwokata, wg norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
- naruszenie przepisów postępowania, tj. m. in. art. 7, 8, 9, 11, 75 § 1,77 § 1 ,78 § 1, 80, 84 § 1 , 85 § 1 , 86 kpa w zw. z art. 151 §1 pkt. 2 kpa, art. 211 ust. 1 pkt. 2 i 3 ufp poprzez wydanie zaskarżonej decyzji administracyjnej bez należytego merytorycznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oparcia rozstrzygnięcia tylko na ustaleniach poczynionych przez inne organy, a zakwestionowanych przez stronę, nie przeprowadzenie dowodów zgłoszonych przez stronę, nie ustalenie konkretnie jakich transakcji dotyczyła faktura z 21 stycznia 2011r. oraz protokół zdawczo - odbiorczy z 21 października 2011 r., błędnego przyjęcia, iż strona nie dokonała w ramach umowy dotacji zakupu urządzeń typu: kruszarka oraz rynna wibracyjna, chociaż strona dokonała ich zakupu w ramach zrealizowanego projektu, itp., co w konsekwencji doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji;
- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż strona nie dokonała w ramach umowy dotacji zakupu urządzeń typu: kruszarka oraz rynna wibracyjna, a tym samym, iż strona swoim działaniem dopuściła się wskazanych w decyzji administracyjnej naruszeń, co w konsekwencji doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu podniesiono m.in., że do wydania zaskarżonej decyzji doszło co najmniej przedwcześnie, bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ pierwszą decyzję administracyjną w sprawie wydał w dniu 24 maja 2016r., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w czasie zaledwie ok. 2 miesięcy.
W ocenie strony sprawa nie została do chwili obecnej dostatecznie wyjaśniona. Organ w ramach przedmiotowego postępowania nie podjął żadnych czynności z urzędu, a bazował jedynie na dokumentach zgromadzonych dotychczas w sprawie, tj. w praktyce dokumentach przesłanych do A SA przez UKS - wynik kontroli skarbowej u strony wraz z dokumentacją z akt CBA, tj. protokoły przesłuchań w charakterze świadków m. in. A.T. oraz R.K..
W ocenie organu z ww. dokumentów wynika, iż strona w ramach umowy dotacji nie nabyła takich urządzeń jak: kruszarka oraz rynna wibracyjna. Tak nie było, a ustalenia UKS w tym zakresie były przez stronę od początku kwestionowane, w tym w ramach postępowania kontrolnego skarbowego. UKS korespondencji kierowanej w ramach postępowania kontrolnego skarbowego przez stronę- nie przedłożył. Organ w ramach przedmiotowego postępowania ustaleń UKS - zakwestionowanych przez stronę - w żadnej mierze nie weryfikował.
Strona wskazała, że nie była obecna przy przesłuchaniu ww. a tym samym nie miała żadnego wpływu na przebieg czynności przesłuchania. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniami organu i cytowanym za zeznaniem świadka R. K. – "wyrwanym" z całości zeznań - iż wymieniona w protokole zdawczo - odbiorczym faktura VAT nie obejmuje kruszarki, a przedmiotowy protokół potwierdza tylko fakt, że linia została odebrana, a nie że w całości została sprzedana przez Spółkę. Podkreślono, że urządzenia, których w ocenie Organu nie ma, są cały czas w posiadaniu skarżącego i tworzą linię zakupioną w ramach umowy dotacji. Wskazano, że strona ma wiedzę, iż opinia jaką opracował inż. M.P. ma tylko walor dokumentu prywatnego, nie mniej jednak w ocenie strony powyższe uzasadnia konieczność zasięgnięcia w sprawie opinii biegłego powołanego przez Organ, aby jak to słusznie wskazuje Organ nie doprowadzić do uchybień procesowych w tym zakresie. Biegły powołany przez Organ potwierdziłby, iż skarżący zakupił linię zgodną z umową dotacji, w którym niczego nie brakuje. W ocenie skarżącego Organ tego nie uczynił tylko dlatego, iż zdawał sobie sprawę, iż opinia będzie dla Organu i innych instytucji zajmujących się sprawą niekorzystna.
Zdaniem strony w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony, albowiem to nikt inny tylko J.K. ma pełną wiedzę w zakresie ważnym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. To J. K. czynił zamówienia i zakupy w Spółce P., w tym rozmawiał z przedstawicielami Spółki. W ocenie skarżącego w sprawie organ wydał rozstrzygniecie praktycznie bez wykonywania jakichkolwiek czynności w sprawie, poza wykonaniem i wydaniem stronie kserokopii akt sprawy oraz zwróceniem się z pisemnymi zapytaniami do takich osób jak: R. K., A. T., S. O., T. S. czy L. O.. Organ nie przeprowadził w sprawie w tym czasie także żadnego dowodu ze zgłoszonych przez stronę. Podkreślono, że żaden z wniosków dowodowych strony nie został przeprowadzony.
Strona skarżąca wskazała, że w ramach umowy dotacji dostał dofinansowanie na projekt pt. ""[...]"", w ramach którego wydatkiem kwalifikowanym był zakup: linia do produkcji kruszyw drogowych, a nie zakup poszczególnych urządzeń wchodzących w jej skład. Skarżący nie dostał dofinansowania np. na zakup kruszarki czy rynny wibracyjnej, tylko całej linii której koszt został wskazany ogólnie - całościowo, a nie za poszczególne jej elementy, itp. Nadto, opis linii zamieszczony przez skarżącego, w pkt. C-4 wniosku był i jest nadal jedynie przykładem, szablonem, itp. zamieszczonym na moment składania wniosku. Skarżący, jak każdy beneficjent, dokonywał konkretnego zakupu już po złożeniu dokumentacji do oceny, i wówczas decydował jaką konkretnie linię do produkcji kruszyw drogowych zakupi, zgodnie z wytycznymi programu i wskazaniem zawartym we wniosku, iż wydatkiem kwalifikowanym jest: "linia do produkcji kruszyw drogowych".
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm. dalej także: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Powyższe oznacza, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.
Przedmiotem zaskarżenia i oceny jest wydana przez instytucję zarządzającą (Zarząd Województwa) decyzja, utrzymująca w mocy wcześniejszą decyzję tej instytucji, zobowiązującą beneficjenta – J. K. do zwrotu środków finansowych przeznaczonych na realizację projektu finansowanego z udziałem środków europejskich wraz z odsetkami.
Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarga dotyczy decyzji instytucji zarządzającej w przedmiocie określenia kwoty przypadających do zwrotu środków finansowych przeznaczonych na realizację projektu zgłoszonego przez stronę skarżącą. Środki te wypłacane były skarżącemu, jako Beneficjentowi Regionalnego Programu Operacyjnego 2007-2013, na podstawie umowy zawartej z nim przez instytucję pośredniczącą, tj. Agencję. Umowa zawarta została w dniu 31 maja 2010r. i była następnie sześciokrotnie aneksowana. W umowie określono szczegółowo zasady realizacji, prawa i obowiązki stron, konsekwencje naruszeń i nieprawidłowości. Umowa ta została skutecznie rozwiązana bez wypowiedzenia przez instytucję pośredniczącą na podstawie § 18 ust. 2 pkt 1 i 7 umowy. W związku z ujawnieniem nieprawidłowości instytucja pośrednicząca wezwała skarżącego do zwrotu środków.
Podkreślić należy, że skarżący nie kwestionował wypowiedzenia umowy i nie podjął żadnych środków prawnych związanych z rozwiązaniem umowy. Bezsporne jest między stronami, że umowa została skutecznie rozwiązana bez wypowiedzenia.
Przed odniesieniem się do poszczególnych zarzutów skargi , wskazać należy, że unormowania regulujące zasady zwrotu środków przekazywanych z programów operacyjnych na dofinansowanie projektów zawarte są zarówno w prawie krajowym, jak i wspólnotowym. Aktem prawa wspólnotowego, mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, jest w szczególności rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (opub. w Dz.U.UE L z dnia 31 lipca 2006r.; dalej jako rozporządzenie 1083). Z treści uregulowań tego rozporządzenia wynika , że za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę odpowiedzialne są państwa członkowskie. Do tych państw należy zapobieganie, wykrywanie i korygowanie nieprawidłowości oraz odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności (art. 70 ust. 1 ww. rozporządzenia). Skuteczność realizacji przez państwa procedur odzyskiwania środków finansowych, które zostały wypłacone beneficjentom ma znaczenie dla konsekwencji, które obciążają to państwo. Zgodnie z art. 70 ust. 2 cyt . rozporządzenia, w przypadku braku możliwości odzyskania kwot nienależnie wypłaconych beneficjentom przez państwo członkowskie, państwo to odpowiada za zwrot tych kwot do budżetu Unii, jeżeli zostanie stwierdzone, że straty te powstały z jego winy lub niedbalstwa z jego strony. Natomiast w sytuacji, gdy państwo członkowskie uchyla się od odzyskania środków finansowych wydatkowanych nieprawidłowo, Komisja może wnieść do Trybunału Sprawiedliwości UE skargę na naruszenie przez to państwo zobowiązań traktatowych (art. 258 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej) lub zawiesić termin płatności okresowych (art. 92 ust. 1 lit. c rozporządzenia sektorowego). Szczegółowe zadania instytucji zarządzającej określa art. 60 cyt. rozporządzenia, który stanowi, że instytucja ta m.in. "odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, a w szczególności za: a/ zapewnienie, że operacje są wybierane do finansowania zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz, że spełniają one mające zastosowanie zasady wspólnotowe i krajowe przez cały okres ich realizacji; b/ weryfikację, że współfinansowane towary i usługi są dostarczone oraz, że wydatki zadeklarowane przez beneficjentów na operacje zostały rzeczywiście poniesione i są zgodne z zasadami wspólnotowymi i krajowymi .
W przedmiotowej sprawie sądowa kontrola w niniejszej sprawie może być dokonywana tylko odnośnie do zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 207 ust. 1 ufp , który stanowi, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich są:
1/ wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem ,
2/ wykorzystywane z naruszeniem procedur , o których mowa w art. 184,
3/ pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji , o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy , z zastrzeżeniem ust. 8 i 10. Zacytowany przepis stanowi materialnoprawną podstawę decyzji. W ramach sprawowanej przez sąd kontroli badaniu podlega więc, czy prawidłowo ustalone zostały wymienione w przepisie przesłanki zwrotu dofinansowania i czy ustalone przez organ okoliczności dawały podstawę do wydania zaskarżonej decyzji.
Wskazać należy, że zachowane zostały proceduralne wymogi wynikające z art. 207 ust. 8 i 10 ufp. Po rozwiązaniu umowy, instytucja pośrednicząca wezwała skarżącego do zwrotu wypłaconych kwot. Skarżący nie dokonał zwrotu i nie kwestionował rozwiązania umowy W tej sytuacji konieczne stało się wszczęcie przez instytucję zarządzającą postępowania administracyjnego celem wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki ( art. 207 ust. 9 ufp).
W związku z powyższym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 211 ust.1 pkt 2 i 3 ufp, albowiem nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie. Treść ww. brzmi: budżet jednostki samorządu terytorialnego jest rocznym planem dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów tej jednostki.
Nie można uznać za skuteczny zarzutu strony naruszenia art. 152§1 pkt 2 kpa. Także w tym przypadku organ nie procedował na podstawie wyżej wskazanej regulacji. Do powyższego zarzutu podnoszonego przez skarżonego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ odniósł się w zaskarżonej decyzji i wskazywał, iż treść art. 151 § 1 pkt 2 kpa należy rozpatrywać w kontekście wznowienia postępowania uregulowanego w art. 145 kpa. W przedmiotowej sprawie organ nie wydawał postanowienia o wznowieniu postępowania.
Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze naruszenia przepisów kpa wskazać należy, że decyzja powinna odpowiadać wszystkim zasadom postępowania administracyjnego, w tym w szczególności zasadzie prawdy obiektywnej (art.7 kpa) , zasadzie pogłębiania zaufania do organów państwa (art.8 kpa) i zasadzie przekonywania (art. 11 kpa), czyniąc zadość obowiązkowi wszechstronnego i wyczerpującego rozważenia materiału dowodowego (art. 77§1 kpa) oraz regułom postępowania dowodowego , w tym zasadzie swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Natomiast uzasadnienie decyzji powinno spełniać wymogi przewidziane w art.107 § 1 - 3 kpa .
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przedstawionymi zasadami, a przy jej wydaniu nie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania. Uzasadnienie decyzji w pełni odpowiada wymogom, zawierając prawidłowo ustalony stan faktyczny, obszerną ocenę prawną przyjętych ustaleń, odniesienie się do zarzutów strony Nie są więc zasadne zarzuty skargi w tym zakresie.
Odnosząc się do zarzutu, iż organ nie poczynił w sprawie samodzielnych ustaleń, a oparł się wyłącznie na ustaleniach poczynionych przez ARR, UKS i CBA wskazać należy, że organ oparł swoje rozstrzygniecie na całym zgromadzonym materiale dowodowym. Protokół UKS z dnia 19 marca 2015r. oraz protokoły CBA dotyczące przesłuchania A.T. (z 31.03.2014r. z 03.06.2014r.), R.K. (z 13.01.2014r., z 31.03.2014r., z 02.06.2014r.,), zostały włączone w poczet materiału dowodowego i poddane wnikliwej ocenie w ramach prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego.
Ponadto w ślad za wnioskiem skarżącego dotyczącym przesłuchania świadków wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 27 czerwca 2016r., (a także powielanych w późniejszych pismach, tj. pracowników P. Sp. z o.o.. w osobach A.T. oraz R.K.), organ w dniu 13 września 2016 r. zwrócił się na piśmie do ww. osób o udzielenie wyjaśnień. Dodatkowo w dniu 13 września 2016r. wystosowano również zapytania do następujących osób: S. O., T. S., L.O., które brały również udział w rozeznaniu cenowym dotyczącym zakupu linii do produkcji kruszyw. Stronie również pismem z 14 września 2017r. przekazano kserokopie wszystkich ww. wezwań, a także zawezwano do przedłożenia ewentualnych pytań do ww. osób. Skarżący nie przesłał do organu pytań do ww. osób, jak też nie zakwestionował pytań wystosowanych przez organ. Następnie, w dniu 27 października 2016 r. organ wystosował pisemne zapytanie do M.P., przedstawiciela handlowego P. Sp. z o.o., którego treść została również przekazana skarżącemu. Treść zapytań, a także złożonych wyjaśnień, została przekazana stronie, celem zadośćuczynienia zasadzie informowania i czynnego udziału strony w postępowaniu. W związku z powyższym skarżący miał możliwość zadania pytań, a także wnoszenia zastrzeżeń co do zadanych pytań przez organ. Natomiast skarżący konsekwentnie wnosił o przesłuchanie ww. osób siedzibie organu.
Należy również podkreślić, że skarżący został zawiadomimy o zakończeniu postępowania i umożliwiono mu, stosownie do art. 10 kpa możliwość zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do niego. Strona była informowana na każdym etapie postępowania o przeprowadzanych przez organ czynnościach. Zatem skarżący miał możliwość wglądu przed wydaniem decyzji w akta postępowania i zgłaszania zastrzeżeń.
W związku z powyższym nie można zarzucić organowi, że nie uwzględnił żadnego wniosku dowodowego skarżącego.
Zdaniem Sądu organ zasadnie uznał, że przesłuchanie w sprawie skarżącego nie było konieczne. Ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym protokołu UKS, protokołów przesłuchań CBA, a także pisemnych wyjaśnień A.T., R.K., S. O., T.S., L.O.M.P., ustalono w sposób prawidłowy stan faktyczny, z którego wynika, że skarżący opłacając fakturę VAT nr "[...]"dotyczącą dostawy linii do produkcji kruszyw od P. Sp. z o.o. poświadczył nieprawdę. W rzeczywistości kruszarka i rynna wibracyjna, które w założeniach strony miały składać się na kompletną linię technologiczna, nie były objęte przedmiotową fakturą. Skarżący w ramach jedynego wniosku o płatności złożonego do Agencji, poświadczył, że sporna faktura stanowi 100% realizacji projektu. Jak słusznie stwierdził organ, żadna inna faktura czy rachunek nie mogły już zostać złożone przez skarżącego, bowiem ww. wniosek o płatność był wnioskiem o płatność końcową, a również jedynym wnioskiem o płatność przedłożonym przez stronę. Jak zwróciła uwagę IZ stosownie do § 7 ust. 9 umowy o dofinansowanie: Beneficjent zobowiązuje się do rozliczenia całości dofinansowania wraz z wnioskiem o płatność końcową i wypełnioną częścią sprawozdawczą z realizacji Projektu.
W ocenie Sądu przeprowadzone przez IZ dowody w postaci wyjaśnień na piśmie zawezwanych świadków (R. K. z 26 września 2016 r., A. T. z 3 października 2016 r. oraz M. P. z 21 listopada 2016 r.) wyraźnie wskazują, iż P. Sp. z o.o. nie sprzedała skarżącemu kruszarki oraz rynny wibracyjnej. Należy podkreślić, że z wyjaśnień M. P. złożonych w piśmie z 21 listopada 2016r. jednoznacznie wynika, że wszelkie rozmowy dotyczące zakupu urządzeń dla skarżącego ze strony P. były prowadzone przez niego. Z kolei, to skarżący potwierdzał ilość i prawidłowość odebranych maszyn i urządzeń. Weryfikację prawidłowości odbioru przez skarżącego potwierdził także świadek R.K.. Również w protokole przesłuchania M. P. z 4 czerwca 2014r., dokonywanego przez agenta CBA wynika, iż to on ze strony P. Sp. z o.o. negocjował warunki sprzedaży linii do produkcji kruszyw.
W ocenie Sądu słuszne jest stanowisko organu w kwestii powoływanie biegłego celem wyjaśnienia okoliczności, co strona rzeczywiście zakupiła w ramach faktury od P. Sp. z o.o. Ustalenie kompletności linii technologicznej na dzień dzisiejszy pozostaje bez znaczenia dla sprawy. IZ na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustaliła stan faktyczny. Zatem wniosek skarżącego dotyczący konieczności powołania w sprawie biegłego został przez organ zasadnie nieuwzględniony. Prawidłowo również wywiódł organ, iż nie zachodziła konieczność dokonania oględzin maszyn wchodzących w skład linii do produkcji kruszyw zakupionej w ramach umowy o dofinansowanie. Dokonanie oględzin na tym etapie postępowania nie mogłoby stanowić rzetelnego obrazu rzeczywiście zaistniałych okoliczności, które miały miejsce w dacie nabywania linii do produkcji kruszyw od P. Sp. z o.o. (6 lat od dnia opłacenia przez skarżącego spornej faktury).
W odniesieniu do kwestii oględzin należy wskazać, że w protokole UKS z 19 marca 2015r. kontrolujący wyraźnie wskazują, iż w zależności od czasookresu dokonywanej kontroli skarżący okazywał co raz to inne maszyny. Powyższe tym bardziej, zdaniem Sądu potwierdza tezę IZ, iż dokonywanie oględzin po 6 latach od daty zakupu rzekomo kompletnej linii do produkcji kruszyw (zgodnie z datą zamieszczoną na fakturze VAT) nie ma dla sprawy żadnego znaczenia na tym etapie postępowania, ponieważ nie będzie dawało prawdziwego obrazu tego, co rzeczywiście zostało nabyte na podstawie spornej faktury. Zatem twierdzenie skarżącego, iż pomimo faktu kontrolowania przez CBA miejsca realizacji projektu, funkcjonariusze nie potrafili wskazać, czego w linii do produkcji kruszyw brakuje, nie ma w przedmiotowej sprawie znaczenia.
Istotą bowiem jest czy sporne urządzenia zostały zakupione w ramach spornej faktury, a nie czy zostały zainstalowane w linii technologicznej i czy istnieją jako jej składniki.
Organ odniósł się również do opinii przygotowanej na zlecenie skarżącego przez niezależnego rzeczoznawcę, inż. M. P. - na okoliczność realizacji zadania inwestycyjnego przez beneficjenta, zgodnie z umową o dofinansowanie (opinia techniczna z 19 czerwca 2015 r.,). Wyraźnie wskazano, iż dokument ten jest dokumentem prywatnym przygotowanym na zlecenie skarżącego. Ponadto, okoliczności, na jakie ww. dowód został przywołany nie mają dla sprawy znaczenia. Jego treść stanowi powielenie zapisów zamieszczonych w polu C-4 Wniosku o dofinansowanie projektu i dotyczy sposobu realizacji projektu, pod kątem funkcjonalności, a nie prawidłowości zakupu i odbioru linii technologicznej w 2011 r.
Zasadnie uznano, że zbędnym było przesłuchiwanie "innych pracowników P.Sp. z o.o.", bowiem wszystkie okoliczności sprawy zostały wyjaśnione. Ustalono bowiem w toku postępowania, iż to M. P.był jedynym uprawnionym do negocjowania warunków zamówienia ze skarżącym.
Zdaniem Sądu prawidłowe jest stanowisko instytucji zarządzającej, że poza jej zainteresowaniem pozostaje od jakiego podmiotu skarżący mógłby nabyć kruszarkę i rynnę wibracyjną oraz czy na dzień dzisiejszy linia do produkcyjna kruszyw pozostaje kompletna i zgodna z wnioskiem o dofinansowanie. Skarżącemu bowiem umyka, że istotą sporu nie jest prawidłowe funkcjonowanie linii produkcyjnej, a dokonanie zakupu w ramach spornej faktury.
Należy podkreślić, że przedmiot umowy o dofinansowanie został precyzyjnie określony w jej § 2, który stanowi, że beneficjent zobowiązuje się do realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, o którym mowa w ust. 1. Tym samym skarżący w treści pola C-4 Wniosku o dofinansowanie, a także w załączniku do niego, tj. Biznesplanie, założył, iż zakupi linię do produkcji kruszyw drogowych do żwirowni w miejscowości R.. W skład linii produkcyjnej wchodzić miały następujące elementy: kosz zasypowy, przenośniki taśmowe, przesiewacze z instalacją wodną i konstrukcją wsporczą wyposażone w ekologiczne sita, koło odwadniacza, pompa wodna z instalacją wodną, rynna wibracyjna, kruszarka. Na zakup ww. linii do produkcji kruszyw drogowych beneficjent zaplanował we wniosku (pkt 0-4) kwotę 3000000zł netto (VAT był wydatkiem niekwalifikowanym w projekcie – nie podlegającym refundacji).
Instytucja zarządzająca w postępowaniu administracyjnym, bezsprzecznie ustaliła, że P. Sp. z o.o. nie sprzedała skarżącemu rynny wibracyjnej i kruszarki, natomiast przedstawił on do refundacji w ramach jedynego wniosku o płatność końcową, który potwierdzał 100% realizację inwestycji, wyłącznie jedną fakturę VAT, która opiewała na kwotę 3 091 200, 00 zł i była wystawiona przez P. Sp. z o.o. za zakup linii technologicznej, w skład której, zgodnie z protokołem zdawczo-odbiorczym, wchodziła również kruszarka i rynna wibracyjna. Żadne inne dokumenty, które świadczyłyby o tym, że cześć linii została zakupiona i dostarczona od innego podmiotu nie mogły zostać przez skarżącego złożone, bowiem potwierdził on, iż to od P. Sp. z o.o. nabył kompletną linię (faktura na 100% kwoty wydatków kwalifikowanych).
W związku z powyższym należy przyjąć za Instytucją Zarządzającą, że przedłożone dokumenty potwierdzały nieprawdę. Należy także podkreślić, że wyłącznie odpowiedzialnym za składanie zamówienia po stronie skarżącego, a także weryfikującym jego kompletność był on sam. Po stronie Spółki P. odpowiedzialnym za negocjowanie zamówienia był M. P., który wyjaśnił, iż w ramach sprzedanych urządzeń nie było kruszarki ani rynny wibracyjnej, a rodzaj i ilość nabywanych urządzeń była weryfikowana przez klienta – skarżącego.
Zasadnie uznała IŻ, że w momencie złożenia przez beneficjenta dokumentów poświadczających nieprawdę, podstawa do wypłaty dofinansowania odpadła, a tym samym stało się ono w całości nienależne. Nie można bowiem, tolerować niezgodnych z prawem zachowań beneficjenta, a w konsekwencji przyzwalać na zatrzymanie przez niego środków, których, jak się okazało, nigdy nie powinien otrzymać. Beneficjent przedkładając poświadczające nieprawdę dokumenty dopuścił się nadużycia finansowego. Nie ma przy tym znaczenia, czy w sprawie wydano prawomocny wyrok skazujący. W przedmiotowej sprawie nie było możliwości częściowego zobowiązania skarżącego do zwrotu. Beneficjent posłużył się nierzetelnymi dokumentami, które miały potwierdzać prawidłowość poniesienia wydatku.
Zdaniem Sądu, mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organ przeprowadził postępowanie administracyjne zgodnie z obowiązującymi przepisami, w sposób rzetelny ustalił stan faktyczny sprawy, a zgromadzone dowody w sposób prawidłowy ocenił. W ocenie Sądu rację ma organ odwoławczy, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów, a tym samym rozporządzenia nr 1083/2006, gdyż doszło do powstania nieprawidłowości i szkody w budżecie UE, co musiało skutkować wydaniem decyzji zobowiązującej skarżącego do zwrotu otrzymanego dofinansowania. Tym bardziej, że decyzja ta była konsekwencją skutecznego rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, od którego to rozwiązania skarżący nie odwoływał się.
Tym samym IZ, działając jako organ pierwszej i drugiej instancji, wszechstronnie zbadała i wyczerpująco rozważyła zebrany materiał dowodowy, których ustalenia zostały przedstawione zarówno w zaskarżonej decyzji jak i decyzji pierwszoinstancyjnej. Dogłębnie zbadany stan faktyczny sprawy znajduje odzwierciedlenie w wydanych decyzjach.
Mając na względzie powyższe Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa.
Na postawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło