I SA/Ol 241/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Zofia Skrzynecka Sędzia WSA - Wiesława Pierechod (spr.) Asesor WSA - Wojciech Czajkowski Protokolant - Paweł Guziur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2004r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie określenia nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności kwoty organowi egzekucyjnemu I. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, II. określa, że postanowienia wymienione w p-cie I nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 28 maja 2004r. Dyrektor Izby Skarbowej w O., po rozpatrzeniu zażalenia A Spółka z o.o. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. Nr "[...]" z dnia 9 marca 2004r. w sprawie określenia nie przekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności kwoty w wysokości 230.587,99 zł utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W wyniku kontroli przeprowadzonych w B Sp. z o.o. w L. organy podatkowe ustaliły iż pomiędzy zobowiązanym tj. firmą B, a dłużnikiem zajętej wierzytelności tj. Firmą A. Sp. z o.o. w D. istniały dostawy towarów, które rozpoczęły się w czerwcu 2000r. i trwały pomimo dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnych w A Sp. z o.o. w D. Przedmiotowe zajęcia zostały odebrane przez dłużnika wierzytelności w dniu 20 września 2002r, który nie uznał ich, oświadczając jednocześnie, iż pomiędzy firmami istnieją kompensaty wzajemnych zobowiązań. Na dzień dokonania zajęcia firma A Sp. z o.o. w D. posiadała trzy nieopłacone faktury o numerach "[...]", "[...]" i "[...]", po dniu dokonania zajęcia zostały wystawione i uregulowane faktury o numerach: "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]". Przeprowadzone kontrole, jak i zawarte w nich ustalenia dały podstawę do stwierdzenia, iż dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. W motywach zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do art. 71a § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Zgodnie zaś z art. 71a § 9, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nie przekazanej kwoty. Nadto stwierdzono, iż do wydania takiego postanowienia, nie jest wymagane wcześniejsze przeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności jeżeli zgromadzone w sprawie dowody pozwalają na stwierdzenie, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł również, iż zgodnie z art. 89§2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zajęcie wierzytelności następuje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu i dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu tego zajęcia. Doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności wezwania, o którym mowa w art. 89§2 wyżej wymienionej ustawy, nakłada na dłużnika zajętej wierzytelności obowiązek wstrzymania płatności długu uprawnionemu podmiotowi z tytułu uprzednio istniejącego zobowiązania, a uprawnionym wierzycielem staje się podmiot wymieniony w zajęciu. W skardze na powyższe postanowienie A Sp. z o.o. w D. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając mu rażące naruszenie art. 71 a §1 i 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, iż Spółka bezpodstawnie uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności, bez uprzedniego przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności tj. A Spółka z o.o., co jest warunkiem koniecznym do wydania postanowienia określającego wysokość nie przekazanej kwoty. Rozwijając zarzuty pełnomocnik Skarżącej stwierdził, iż gdyby została przeprowadzona kontrola u dłużnika zajętej wierzytelności, to jej ustalenia jednoznacznie wykazałyby, że na dzień dokonania zajęcia A. Sp. z o.o. nie była dłużnikiem B Sp. z o.o. Ponadto wskazano, że w sprawie nie przeprowadzono postępowania mającego na celu zbadanie zagadnień dotyczących możliwości dokonania potrącenia w trybie art. 499 Kodeksu cywilnego, zgodnie z wytycznymi zawartymi w piśmie Ministerstwa Finansów z dnia 26 marca 2001r. Nr "[...]". Dyrektor Izby Skarbowej odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W dniu 25 listopada 2004r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej, w którym wnosi on o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia z uwagi na fakt, iż jak wywiódł z odpowiedzi na skargę podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było pismo Ministerstwa Finansów z dnia 26 marca 2001r. Nr "[...]", a więc dokument który nie jest źródłem prawa ani podstawą działania administracji. Nadto podnosi, iż niemożliwe jest przeprowadzenie kontroli jedynie u zobowiązanego, czyli zastępowania kontroli dłużników zajętej wierzytelności, kontrolą wierzyciela (zobowiązanego). Wskazuje również, iż dane znajdujące się u wierzyciela nie muszą być tożsame z danymi znajdującymi się u dłużnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy po dokonaniu zajęć wierzytelności pieniężnych w A, firma B dokonywała sprzedaży towaru firmie A oraz czy ta ostatnia regulowała płatności za pośrednictwem rachunku bankowego lub bezpośrednio z pominięciem organu egzekucyjnego. Jedynym kontrolowanym w niniejszej sprawie podmiotem była firma B, która nie jest dłużnikiem zajętej wierzytelności lecz zobowiązanym. Zdaniem Sądu nie przeprowadzenie kontroli u dłużnika wierzytelności mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kwestia czy po dokonaniu przez organ egzekucyjny zajęć wierzytelności, istniały dostawy towarów pomiędzy wymienionymi firmami nie została wyjaśniona. Organy podatkowe uznały, iż w wyniku przeprowadzonych kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego w firmie B, uzyskano wystarczające dowody do stwierdzenia, iż dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. W skardze na postanowienie, jak również w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. pełnomocnik Spółki podnosi, iż po przeprowadzeniu kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności dałoby się bez trudu ustalić, iż na dzień 20.09.2002r. to nie A Sp. z o.o. była dłużnikiem B Sp. z o.o. - lecz odwrotnie A Sp. z o.o. była wierzycielem B Sp. z o.o. na kwotę 15.430,69 zł. Zdaniem skarżącej dane takie wynikają z ksiąg handlowych A Sp. z o.o. Skład orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do ogólnych rozważań organów podatkowych na temat art. 71 a §1 i 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 89 § 2 tej ustawy, jednakże stoi na stanowisku iż przed wydaniem przedmiotowego postanowienia organ egzekucyjny winien przeprowadzić kontrolę u dłużnika zajętej wierzytelności. W ocenie Sądu zgromadzone w sprawie dowody nie pozwalały na wydanie postanowienia bez przeprowadzania spornej kontroli. W kompleksowym brzmieniu art. 71a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji niemożliwym wydaje się przeprowadzenie kontroli jedynie u zobowiązanego z pominięciem kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności. Wskazuje na to § 8 tegoż artykułu, z którego wywieść można iż kontrolę prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego przeprowadzić można odpowiednio u zobowiązanego. Za słuszną należy również uznać argumentację pełnomocnika, iż dane znajdujące się u wierzyciela nie muszą być tożsame z danymi znajdującymi się u dłużnika. Reasumując należy stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie niezbędnym jest przeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności tj. A Sp. z o.o., a następnie wszechstronna ocena materiału dowodowego zgodna z zasadami procedury administracyjnej. Celem kontroli winno być ustalenie czy po dniu dokonania zajęć pomiędzy firmami wystąpiły rozliczenia finansowe, z pominięciem organu egzekucyjnego. Stwierdzając, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.