I SA/Ol 241/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. B. od postanowienia Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 12 maja 2017 r., o sygn. akt I SA/Ol 241/17, którym odmówiono przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej– obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie określenia kwoty podatku akcyzowego, podatku od towarów i usług oraz opłaty paliwowej postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. A.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej– obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]"., w przedmiocie określenia kwoty podatku akcyzowego, podatku od towarów i usług oraz opłaty paliwowej. W związku ze skargą zwrócił się również o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku, oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Uzyskuje dochody z tytułu renty w wysokości 650 zł netto miesięcznie. Małżonka otrzymuje zaś wynagrodzenie ze stosunku pracy w kwocie 1.500 zł netto. Ponadto skarżący jest współwłaścicielem domu. W rubryce 11 "Zobowiązania i stałe wydatki" formularza PPF wnioskodawca podał, że jego wydatki wynoszą: z tytułu podatku - 300 zł, na żywność 700 zł, leki – 400 zł, gaz - 100 zł, za opał – 300 zł oraz wodę - 100 zł. W związku z wezwaniem Sądu z dnia 21 kwietnia 2017 r., skarżący oświadczył natomiast, że jego roczne stałe wydatki, to opłata za podatek od nieruchomości w wysokości 250 zł i za opał - 2.000 zł. Natomiast miesięczne wydatki dotyczą: leków – 300 zł, energii – 200 zł, gazu – 60 zł, wody – 100 zł, wyżywienia - 500 zł, środków czystości - 100 zł, odzieży – 150 zł i mediów 100 zł miesięcznie. Stwierdził, że nie korzysta z jakichkolwiek form pomocy finansowej i rzeczowej. Oświadczył ponadto, że nie posiada rachunku bankowego. Z kopii przedłożonego zaświadczenia z dnia 5 maja 2017 r., wynika zaś, że A. B. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia do 31 marca 2017 r. poniosła stratę w wysokości 8.004,14 zł. Skarżący przedstawił też kopie zestawień przychodów, kosztów i uzyskanego dochodu/straty z prowadzonej działalności gospodarczej za okres od 1 stycznia do 31 marca 2017 r. oraz wyciągi z rachunku bankowego żony skarżącego za okres od 01 stycznia do 30 kwietnia 2017 r.. Uzasadniając postanowienie dnia 12 maja 2017 r. odmawiające przyznania prawa pomocy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie podniósł m.in., że w niniejszej sprawie, na podstawie złożonych oświadczeń nie sposób ustalić wysokości faktycznie uzyskiwanych dochodów przez skarżącego i pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żonę. Wnioskodawca w tym zakresie swoje wyjaśnienia ograniczył do "gołosłownego" oświadczenia przedstawionego na formularzu PPF. Został on wezwany do przedłożenia dokumentów źródłowych potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów jednak w odpowiedzi przedstawił jedynie kopię zaświadczenia z dnia 5 maja 2017r., z którego wynika, że żona wnioskodawcy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniosła straty, za okres trzech miesięcy 2017 r. w wysokości ponad 8.000 zł. Tym samym, w ocenie referendarza, oświadczenie wnioskodawcy, że z tytułu wynagrodzenia za pracę żona skarżącego uzyskuje dochód w kwocie 1.500 zł, pozostaje wciąż "gołosłowne". Jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu, niezbędne dla oceny możliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania jest ustalenie jakie faktycznie strona uzyskuje dochody i ponosi wydatki i z jakich środków je opłaca. Nie przedstawiając stosownych dokumentów źródłowych wnioskodawca uniemożliwił dokonanie rzetelnej i pełnej analizy jego faktycznej sytuacji materialnej. Gdyby opierać się wyłącznie na "gołosłownych" wyjaśnieniach wnioskodawcy dotyczących zarówno wysokości uzyskiwanych dochodów – 2.150 zł (oświadczenie z formularza PPF), jak i wysokości ponoszonych stałych wydatków miesięcznych – 1.582,49 zł (ewentualnie 1.732,49 zł licząc wydatek na odzież w kwocie 150 zł) można by przyjąć, że miesięcznie rodzina wnioskodawcy może liczyć na oszczędności w budżecie domowym w granicach najmniej ok. 400 zł, z której to kwoty, możliwe jest poniesienie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zarówno w tej i kolejnej sprawie zawisłej przed tut. Sądem (o sygn. akt I SA/Ol 242/17). W złożonym sprzeciwie na to postanowienie strona wniosła o ponowne merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Zarzuciła rozstrzygnięciu błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podniosła, że uzupełniła wszystkie dokumenty i braki, do uzupełnienia których był wzywana. Zwróciła uwagę, że jej sytuacja materialna ulega z każdym miesiącem pogorszeniu w związku z zajęciem świadczenia rentowego przez organy egzekucyjne. W wyniku prowadzonej egzekucji zajęte zostało świadczenie emerytalne skarżącego. Nie posiada on własnego rachunku bankowego, a w nagłych wypadkach korzysta z rachunku bankowego żony. Na jego utrzymaniu pozostaje małoletnia córka, która kontynuuje naukę. Pismem z dnia 29 maja br. Sąd wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku z dnia 11 kwietnia 2017r. i uprawdopodobnienia powoływanych w nich okoliczności odnośnie aktualnej sytuacji i stanu majątkowego, poprzez przedłożenie dokumentów źródłowych dotyczących: - wysokości dochodów skarżącego i pozostającej we wspólnym gospodarstwie jego małżonki, z których ponoszone są niezbędne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem, w tym dochodów z tytułu wskazanej we wnioskach renty i wynagrodzenia za pracę, - rodzaju i wysokości ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem, wraz z odpisami dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków, - posiadanych zadłużeń, w tym z tytułu należności publicznoprawnych, - prowadzonych wobec skarżącego postępowań egzekucyjnych, w tym odpisów tytułów wykonawczych, jak również dokumentów potwierdzających dokonane zajęcia egzekucyjne, - innych dokumentów mogących potwierdzić powoływane we wnioskach o prawo pomocy i sprzeciwach okoliczności, dotyczących obecnej sytuacji materialnej, życiowej i stanu zdrowia skarżącego. Do dnia rozpoznania sprzeciwu skarżący nie przedłożył dokumentów do przedstawienia których był wzywany. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. W niniejszej sprawie strona wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W myśl zaś art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w takim zakresie następuje w przypadku, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych, jest odstępstwem od ogólnej reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania samodzielnie (art. 199 p.p.s.a.), a także zasady powszechnego i równego partycypowania w daninach publicznych, do których zalicza się wszelkie opłaty sądowe, wyrażonej w art. 84 Konstytucji RP. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, w sytuacji wystąpienia uzasadnionych powodów do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli i powinno mieć miejsce tylko w okolicznościach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe ze względu na wyjątkowo trudną sytuację materialną. Należy podkreślić, że w świetle powołanego art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Jest on zatem zobligowany przedstawić w sposób czytelny swój stan finansowy prezentując w niebudzący wątpliwości sposób źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. Podkreślenia przy tym wymaga, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym, jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie Sąd dwukrotnie wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku z dnia 11 kwietnia 2017r. i uprawdopodobnienia poprzez przedłożenie stosownych dokumentów źródłowych, powoływanych w nich okoliczności odnośnie aktualnego stanu majątkowego. Wnosząc sprzeciw i znając konsekwencje nie przedstawienia w sposób rzetelny swojej sytuacji materialnej, strona tylko zaś powtórzyła twierdzenia zawarte w poprzednich pismach, wskazując jedynie dodatkowo na rodzaj i kwoty ponoszonych wydatków. Podkreślenia wymaga, że pomimo skierowanego do wnioskodawcy na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwania Sądu z dnia 5 czerwca 2017 r. do uzupełnienia złożonego wniosku, skarżący nie udzielił odpowiedzi. W sytuacji więc, gdy w myśl art. 243 p.p.s.a., sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, to w jej interesie było przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma bowiem przekonać Sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności. W niniejszej sprawie złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. nie było wystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd zarządzeniem z dnia 29 maja 2017 r. wezwano wnioskodawcę o jego uzupełnienie, wskazując jednocześnie jakie dokumenty źródłowe należy w tej materii nadesłać. Pomimo upływu wyznaczonego terminu sądowego do dnia wydania niniejszego orzeczenia wnioskodawca dowodów potwierdzających podnoszone okoliczności, nie przedstawił. W tej sytuacji stwierdzić należało, iż nie wykazał on, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są pełne, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że ocena referendarza sądowego co do braku podstaw faktycznych i prawnych dla przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, jest prawidłowa. Z tych względów, zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego, należało utrzymać w mocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., Sąd postanowił, jak w sentencji.