I SA/Ol 242/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej - obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: określenia kwoty podatku akcyzowego, podatku od towarów i usług oraz opłaty paliwowej postanawia: umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego WSA/post. 1 – sentencja postanowienia W sprawie, prawomocnym postanowieniem z dnia 14 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego, z dnia 12 maja 2017 r., w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy A.B. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z dnia "[...]" w przedmiocie określenia kwoty podatku akcyzowego, podatku od towarów i usług oraz opłaty paliwowej. W wyniku rozpoznania ponownego wniosku skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, prawomocnym postanowieniem z dnia 1 września 2017 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie wniosku skarżącego. Jak wynika z uzasadnienia powyższego postanowienia, podstawą pierwotnej odmowy udzielenia stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym było nie wypełnienie w sposób należyty ciążącego na skarżącym obowiązku rzetelnego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. W szczególności wskazano, że oświadczenie wnioskodawcy, co do wysokości uzyskiwanych dochodów przez niego i jego rodzinę jaki i ponoszonych miesięcznych wydatków, w sytuacji nie potwierdzenia go dokumentami źródłowymi, do których wnioskodawca był wzywany dwukrotnie (pismami: z dnia : 21.04.2017r. i 5.06.2017 r.) spowodowało, że pozostało ono "gołosłowne". Tym samym nie była znana rzeczywista wysokość uzyskiwanych przez niego i jego rodzinę dochodów jak i ponoszonych kosztów. W tych warunkach uznano, że stwierdzone różnice w złożonym ponownym oświadczeniu wnioskodawcy, nawet wskazujące na pogorszenie jego sytuacji materialnej nie mogą stanowić podstawy do zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W szczególności stwierdzono, że skarżący powiela oświadczenie w zakresie wysokości osiąganych dochodów przez jego rodzinę "[...]". Przy czym, co istotne, oświadczenia te nie zostały uprawdopodobnione przez skarżącego dokumentami źródłowymi. Ponadto nieuwiarygodnione pozostało oświadczenie w zakresie wysokość miesięcznych wydatków ponoszonych przez wnioskodawcę i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym W takiej sytuacji, nieusunięcie przez skarżącego wątpliwości co do wysokości faktycznie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków w związku z brakiem przedłożenia dokumentów źródłowych skutkowało uznaniem, że nie doszło do zmiany sytuacji majątkowej strony uzasadniającej wzruszenie prawomocnego postanowienia tut. Sądu z dnia 14 lipca 2017 r. W związku z powyższym pismem z dnia 22 września 2017 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi, w zakreślonym 7-dniowym terminie od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 9 października 2017 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. W związku z powyższym wezwano wnioskodawcę do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF. Postanowieniem z dnia 27 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, odrzucił skargę A.B., na decyzję Dyrektora Izby Celnej , z dnia "[...]" w przedmiocie określenia kwoty podatku akcyzowego, podatku od towarów i usług oraz opłaty paliwowej. W wykonaniu wezwania z dnia 22 września 2017 r. skarżący przedłożył wypełniony formularz PPF, w którym zakreślił w rubryce 4.1 zwolnienie od kosztów sądowych i nic nie zakreślił w rubryce 4.2. Ponadto wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką. Utrzymują się z dochodów w łącznej kwocie "[...]" miesięcznie. Ponoszą koszty utrzymania w postaci: opał – "[...]’ podatek od nieruchomości – "[...]" wyżywienie – "[...]" , leki – "[...]", energia – "[...]", woda – "[...]", gaz – "[...]", środki czystości – "[...]", nieczytelne – "[...]". Posiada dom o powierzchni 100 m2, innego majątku nie posiada. Jednocześnie skarżący złożył pismo z dnia 13 listopada 2017 r. zatytułowane "zażalenie", w którym w pkt 3 zwrócił się z ponownym wnioskiem o ustanowienie radcy prawnego i zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu ww. pisma skarżący wyjaśnił, że "uzupełnił wszystkie dokumenty i braki do uzupełnienia których był wzywany". Stwierdził przy tym, że jego sytuacja materialna uległa pogorszeniu z uwagi na zajęcie jego świadczenia rentowego przez organy egzekucyjne. Podkreślił, że jego jedynym źródłem utrzymania jest renta, z której prowadzona jest egzekucja. Wskazał ponadto, że w chwili obecnej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Izby Celnej w związku z czym zostało zajęte świadczenie emerytalne skarżącego. Wyjaśnił, że nie posiada własnego rachunku bankowego i jedynie w nagłych wypadkach korzysta z rachunku bankowego małżonki. Nadto przedstawił zestawienie stałych miesięcznych wydatków na łączną kwotę "[...]". Wyjaśnił, że otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości "[...]" natomiast współmałżonka pobiera wynagrodzenie w kwocie "[...]". W tych warunkach, w ocenie skarżącego, jego wniosek zasługuje na uwzględnienie w całości. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że jest to kolejny (trzeci) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Uznano bowiem, że pomimo nie zakreślenia przez wnioskodawcę rubryki 4.2 na urzędowym formularzu, wnioskodawca podtrzymuje swój wniosek w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika przedstawiony w piśmie z dnia 9 października 2017 r. oraz w piśmie z dnia 13 listopada 2017 r.. Wobec powyższego złożony kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć pod warunkiem jednak, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych lub o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu nie obliguje sądu czy też referendarza sądowego do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą rozpoznającego wniosek jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, przedstawiła dokumenty źródłowe, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska w przedmiocie prawa pomocy (por. podobnie postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12, treść orzeczenia dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez nią fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, albo też nie uzupełni braków w postaci złożenia dokumentów źródłowych, do których była wzywana w trybie art. 255 p.p.s.a., skorzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należało, że skarżący w złożonym kolejnym już wniosku z dnia 13 listopada 2017 r. i załączonych do niego pismach nie wskazał okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od poglądu wyrażonego w prawomocnym postanowieniu z dnia 14 lipca 2017 r. i prawomocnymi postanowieniu z dnia 1 września 2017 r. Skarżący składa w istocie tożsame w treści oświadczenia, mające wskazywać, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych, przy czym - podobnie jak i w postępowaniu zakończonym wydaniem ww. prawomocnych postanowień - nie przedstawia stosownych dokumentów na poparcie swoich oświadczeń (w szczególności tych, których brak wytknął WSA w Olsztynie we wspomnianym postanowieniu z dnia 14 lipca 2017 r.). Zaznaczyć należy, że skarżący powinien mieć świadomość konieczności udokumentowania swojej sytuacji majątkowej dodatkowymi dokumentami źródłowymi, choćby dlatego, że: brak złożenia stosownych dokumentów i wyjaśnień został wytknięty już w postanowieniu z dnia 12 maja 2017 i utrzymującym je w mocy postanowieniu z dnia 14 lipca 2017 r. czy też w postanowieniu z dnia 1 września 2017 r..; skarżący wezwaniem z dnia 21 kwietnia 2017 r. i wezwaniem z dnia 5 maja 2017 r. (w toku pierwszego postępowania) oraz wezwaniem z dnia 8 sierpnia 2017 r. został wezwany do przedłożenia dokumentów źródłowych potwierdzających składane oświadczenia co do wysokości faktycznie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. W związku z tym uznać należy, że wciąż aktualne pozostaje stwierdzenie, że brak złożenia przez wnioskodawcę rzetelnych i pełnych wyjaśnień zarówno w ramach poprzedniego rozpoznawanych wniosków o przyznanie prawa pomocy jak i w przedmiotowym wniosku powoduje, że wciąż niejasna pozostaje kwestia wysokości uzyskiwanych przez wnioskodawcę i jego rodzinę dochodów jak i faktyczna wysokość ponoszonych kosztów utrzymania. W sytuacji nieuprawdopodobnienia przez wnioskodawcę składanych oświadczeń brak było podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się sytuacji majątkowej. Wskazać przy tym trzeba, iż postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Zatem w okolicznościach sprawy brak jest podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, że spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 lipca 2017 r. Skarżący nie podważył w żaden sposób, również na etapie obecnie toczącego się już postępowania zażaleniowego okoliczności, które zadecydowały o odmowie przyznania prawa pomocy na wcześniejszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. W świetle powyższego na podstawie art. 165 w związku z art. 249a p.p.s.a., należało umorzyć postępowanie z kolejnego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na marginesie należy zauważyć, że z uwagi na fakt, iż skarżący był już trzykrotnie wzywany w trybie art. 255 p.p.s.a. w przedmiotowej sprawie, referendarz sądowy odstąpił od kolejnego wzywania skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych. To na skarżącym bowiem, jako na wnioskodawcy, ciąży obowiązek udowodnienia, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skoro od Sądu domaga się odstąpienia od generalnej zasady ponoszenia przez strony postępowania kosztów postępowania, to powinien – należycie dbając o swoje interesy, zadość czynić wezwaniom. Mając to na uwadze, na podstawie art. 249a, w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.