I SA/Ol 25/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod sędzia WSA Jolanta Strumiłło ( sprawozdawca ) Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2016r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę. R. G. (dalej powoływany jako "skarżący", "strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" r., którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]"r. Decyzją tą przyznano skarżącemu jednolitą płatność obszarową na 2013 r. w wysokości 8.801,17 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 1,10 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych, w wysokości 630,04 zł. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w złożonym w dniu 15 maja 2013 r. wniosku skarżący ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) na 2013 r. do powierzchni 10,24 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej (UPO), do powierzchni 4,52 ha. W związku z przeprowadzeniem w dniach od 21 do 23 listopada 2014 r. kontroli na miejscu metodą FOTO ustalono, że powierzchnia działek rolnych wynosi 10,25 ha, wobec deklarowanej 10,24 ha. Inspektorzy kontrolujący gospodarstwo rolne skarżącego stwierdzili, że pomiar deklarowanych przez stronę działek rolnych A, B, D, F, L, objął części niedeklarowanych przez ww. producenta rolnego sąsiednich działek ewidencyjnych. Wobec powyższego w raporcie z kontroli na miejscu zastosowany został kod DR50 (granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku, co może skutkować redukcją powierzchni działki rolnej). Wobec tego przy ustalaniu powierzchni nie uwzględniono tej części działki rolnej, która położona była na niedeklarowanej działce ewidencyjnej. W uzasadnieniu organ podał, że wymienione powierzchnie ustalone zostały w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) Nr 1290/2005, (WE) Nr 247/2006, (WE) Nr 379/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) Nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z dnia 31 stycznia 2009 r.). Przy ustalaniu tej powierzchni, zgodnie z art. 26 ust. 1 i art. 34 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, uwzględniono również wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu metodą FOTO. Powierzchnie ustalono zgodnie z art. 7 ust. 1, ust. i 1a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, ze zm.), oraz art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Organ podkreślił, że powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności, to powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywana do celów rolniczych (pod uprawy rolne). Oznacza to, że nie można przyznać płatności do tej części uprawy, która znajduje się na niedeklarowanej przez producenta rolnego działce ewidencyjnej. Odnośnie płatności JPO wskazano że stawka jednolitej płatności obszarowej do l ha uprawy w 2013 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 listopada 2013 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1334) i wynosi 830,30 zł/ha. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 10,24 ha. Ze względu na aktualizację granic działek ewidencyjnych nr 30 i 31 w jedną działkę ewidencyjną nr 150, podczas kwalifikowalności powierzchni do płatności, raport cząstkowy nie został uwzględniony, uwzględniono natomiast kompensację powierzchni działek rolnych, stwierdzonych podczas kontroli na miejscu. Wyliczenie początkowej należnej płatności JPO za 2013 rok: Powierzchnia stwierdzona kwalifikowana do płatności wyniosła 10,24 ha. 10,24 ha x 830,30 zł/ha = 8502,27 zł. Powyższa kwota została pomniejszona o współczynnik korygujący. W związku z art. 11 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013, w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego (jednolita płatność obszarowa, płatność do krów i owiec, specjalna płatność obszarowa do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych uprawianych w plonie głównym, płatność do tytoniu, płatność cukrowa, płatność do pomidorów oraz oddzielna płatność z tytułu owoców miękkich), w danym roku jest wyższa od równowartości 2 000,00 euro, przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 r., str. 52, ze zm.) kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2 000,00 euro zmniejsza się w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 2,45365800%. Zgodnie z art. 79 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 współczynnik korygujący stosuje się do sumy płatności bezpośrednich przysługujących rolnikowi w danym roku po uwzględnieniu zmniejszeń płatności, o których mowa w art. 78 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, czyli po uwzględnieniu zmniejszeń z tytułu przedeklarowania powierzchni, złożenia wniosku lub zmiany do wniosku po terminie oraz zmniejszenia z tytułu niezgłoszenia wszystkich gruntów rolnych będących w posiadaniu rolnika na dzień 31 maja roku składania wniosku. Zgodnie z § 17c rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326 ze zm.) w przypadku stosowania współczynnika korygującego, każda płatność bezpośrednia (finansowana z budżetu wspólnotowego) jest zmniejszana proporcjonalnie do udziału tej płatności w całkowitej kwocie wszystkich płatności bezpośrednich. W związku z art. 19 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, mając na uwadze, że łączna kwota przyznanych skarżącemu płatności bezpośrednich po zastosowaniu ewentualnych obniżek z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości wynosi 8.502,27 zł, co przy kursie wymiany euro 4,2288 zł stanowi kwotę 2010,56 euro, należało do kwoty stanowiącej nadwyżkę w wysokości 10,56 euro zastosować współczynnik korygujący w wysokości 2,45365800%. Całkowita kwota pomniejszenia wynikająca z zastosowania współczynnika korygującego wynosi 0,26 euro, z czego proporcjonalna kwota pomniejszenia przypadająca dla jednolitej płatności obszarowej wynosi 1,10 złotych, co stanowi 0,26 euro. O kwotę tą została pomniejszona dla skarżącemu kwota jednolitej płatności obszarowej. Odnośnie płatności UPO wskazano, że stawka do 1 ha uprawy w 2013 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 listopada 2013 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających za 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1360) i wynosi 139,39 zł. Pomimo, że kontrola na miejscu stwierdziła powierzchnię 4,81 ha większą od deklarowanej 4,52 ha to płatność przyznaje się do powierzchni wnioskowanej. Organ odwoławczy wskazał, że żądanie strony w złożonym wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostało zaspokojone ponieważ płatność została przyznana do wnioskowanej powierzchni gruntów rolnych. W kwestii uniemożliwienia stronie skarżącej uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed organem I instancji, organ odwoławczy analizując akta sprawy nie podzielił takiego stwierdzenia. Zdaniem organu odwoławczego, zaprzeczeniem są liczne pisma kierowane do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, jak również do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, podniosła że organ przeprowadził kontrolę FOTO w roku 2014, podczas, gdy sprawa dotyczy płatności za rok 2013. Wyniki takiej kontroli nie mogą zostać uznane za miarodajne, gdyż w ocenie skarżącego stan faktyczny w roku 2013 i 2014 mogły nie być tożsame. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej do sądu decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy jej wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.). Wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Podkreślenia wymaga, że przedmiot kontroli stanowić może tylko zaskarżony akt, w tym przypadku decyzja, którą w oparciu o powołane w niej przepisy prawa przyznano skarżącemu płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na 2013 r. Nie jest kompetencją sądu administracyjnego rozstrzyganie sprawy administracyjnej, w tym przypadku poprzez dokonywanie samodzielnych ustaleń faktycznych w zakresie kwalifikowanych powierzchni uprawniających do przyznania rolnikowi płatności, a następnie orzekanie o uprawnieniach bądź obowiązkach indywidualnego podmiotu. Te bowiem zadania odnoszą się do właściwości organów administracji publicznej, powołanych z mocy stosownych przepisów do rozpoznawania i załatwiania konkretnych spraw danej kategorii w postępowaniu administracyjnym. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia legalności, Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa materialnego, jak i procesowego w stopniu, który nakazywałby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. W tym miejscu wskazać należy, że w złożonym wniosku o przyznanie płatności za rok 2013 skarżący deklarował do objęcia płatnością JPO działki rolne o łącznej powierzchni 10,24 ha, zaś do uzupełniającej płatności podstawowej o powierzchni 4,81 ha, podczas, gdy w wyniku przeprowadzonej kontroli organy stwierdziły, że powierzchnia uprawniona do płatności w ramach JPO wynosi 10,25 ha, a dla UPO – 4,52 ha. Stosownie do treści art. 7 ust.1 i ust. 2 oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Z przepisów art. 7 ust. 1 pkt 2 i pkt 2a ustawy o płatnościach wynika zatem, że jednolita płatność obszarowa jest przyznawana do powierzchni faktycznie użytkowanej w celu rolniczym. Natomiast w myśl ust. 2 tego artykułu, działki rolne deklarowane do płatności uzupełniających muszą być położone na działkach rolnych, do których przyznano jednolitą płatność obszarową. Postępowanie w przedmiocie uzyskania płatności rolnych jest wszczynane na wniosek producenta rolnego (art. 18 ust. 1 cyt. ustawy), przy czym złożone wnioski podlegają kontroli, m.in. w zakresie zgodności danych w nich zawartych dotyczących zadeklarowanych działek ewidencyjnych i rolnych, z bazami danych. W związku z ubieganiem się przez producenta rolnego o przyznanie płatności powinien on więc dołożyć należytej staranności w celu jednoznacznego wykazania, iż spełnia ustawowe przesłanki uzyskania danej płatności. Jakiekolwiek nieprawidłowości w tym zakresie obciążają ujemnie wnioskodawcę. W świetle przekazanych Sądowi akt sprawy, skutkiem przeprowadzonej przez właściwy administracji rolnej organ kontroli w gospodarstwie rolnym strony (najpierw kontroli na miejscu, a następnie kontroli administracyjnej), było ustalenie różnicy pomiędzy powierzchnią części działek zadeklarowaną przez rolnika we wniosku, a wynikającą z ustaleń kontroli na miejscu oraz danych opartych na systemie informacji geograficznej. Ustalenia te i dane zawarte zostały zaś w dołączonej do akt dokumentacji pokontrolnej, w tym raportach z czynności kontrolnych wraz z załącznikami oraz na elektronicznym nośniku danych - płycie CD. Opis poczynionych ustaleń odnośnie deklarowanych i stwierdzonych powierzchni, organy przedstawiły w uzasadnieniach decyzji. Wskazać również należy, że w myśl art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W ust. 3 tego artykułu wskazano natomiast, iż strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Ta zmiana zasad i reguł postępowania wyraźnie wskazuje, że zadania organu prowadzącego postępowanie w zakresie obowiązku zgromadzenia, zebrania materiału dowodowego zostały ograniczone w stosunku do ogólnych reguł zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Konsekwencją powyższego jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach przyznania pomocy finansowej zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona. Organ nie ma obowiązku, podejmować z urzędu wszelkich środków dowodowych niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z akt niniejszego postępowania wynika, że różnica pomiędzy powierzchnią stwierdzoną działek rolnych oznaczonych literami A,B,D,F,L, a powierzchnią zadeklarowaną we wniosku rolnika, ustalona została zarówno w ramach kontroli administracyjnej - co związane było z wykorzystaniem do pomiaru gruntów systemu LPIS mającego umocowanie w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 – oraz na podstawie ustaleń kontroli na miejscu. Obowiązkiem organu jest bowiem ustalenie właściwej powierzchni ewidencyjnej danej działki, skoro płatność w ramach wsparcia bezpośredniego może być przyznana jedynie do powierzchni faktycznie użytkowanej w celu rolniczym. Należy podkreślić, że mimo stwierdzonej w czasie kontroli na miejscu w odniesieniu do płatności JPO powierzchni 10,25 ha, a w odniesieniu do płatności UPO powierzchni 4,81 ha, to płatności przyznano do powierzchni wnioskowanych. Natomiast ze względu na fakt, że kwota płatności bezpośrednich przekroczyła 2.000 euro, zgodnie z art. 11 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013, w sprawie zastosowano współczynnik korygujący. Podkreślić należy, że żądanie strony w złożonym wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostało zaspokojone ponieważ płatność została przyznana do wnioskowanej powierzchni gruntów rolnych. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w skardze, że organ przeprowadził kontrolę na miejscu w 2014 r., wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy kontrola na miejscu w gospodarstwie skarżącego miała miejsce w dniu 21 listopada 2013 r. Mając powyższe na uwadze, należy więc stwierdzić, że organy orzekające nie dopuściły się uchybień. Organy obu instancji zebrały zupełny materiał dowody, a dokonana przez nie ocena dowodów nie była dowolna i mieściła się w ramach swobodnej oceny. W tej sytuacji, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.