I SA/Ol 250/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski sędzia WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy Mikołajki na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Olsztynie z dnia 16 grudnia 2020r. , nr 0102-438/20 w przedmiocie ustalenia wysokości stawki opłat od posiadania psów, terminów płatności, sposobu jej poboru oraz zwolnień przedmiotowych I uchyla zaskarżoną uchwałę; II zasądza od Regionalnej Izby Obrachunkowej w Olsztynie na rzecz Gminy Mikołajki kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Ol 250/21 Uzasadnienie Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Olsztynie uchwałą nr 0102-438/20 z dnia 16 grudnia 2020r. orzekło nieważność § 6 uchwały Nr XX/99/2020 Rady Miejskiej w Mikołajkach dnia 30 listopada 2020r. w sprawie ustalenia wysokości stawki opłat od posiadania psów, terminów płatności, sposobu jej poboru oraz zwolnień przedmiotowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej badając uchwałę Rady Miejskiej w Mikołajkach stwierdziło nieważność § 6 uchwały Nr XX/99/2020, wskazując, że zgodnie z art.19 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r, o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2019r. poz.1170 z późniejszymi zmianami) rada gminy może wprowadzić inne niż wymienione w ustawie zwolnienia przedmiotowe od opłat lokalnych. W swoim rozstrzygnięciu nadzorczym Kolegium Izby podkreśliło, że zwolnienie przedmiotowe polega na wyłączeniu z zakresu przedmiotu danej opłaty pewnej kategorii sytuacji faktycznych lub prawnych. Zdaniem Kolegium rada gminy posiada kompetencję do wprowadzenia jedynie zwolnienia przedmiotowego z opłaty od posiadania psów, nie zaś do stanowienia zwolnienia podmiotowego w tej opłacie, jak uczyniła Rada Miejska w Mikołajkach w § 6 badanej uchwały. Kolegium podkreśliło, że skoro zwolnienie dotyczy osoby posiadacza psa, to należy zakwalifikować takie zwolnienie jako zwolnienie podmiotowe, ponieważ zwalniany jest podatnik, a nie przedmiot opodatkowania. Zapis taki jest przyporządkowaniem zwolnienia od opłat określonym podmiotom narusza więc delegację z art. 19 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez wskazanie podmiotów, których zwolnienie dotyczy. Powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze Kolegium Izby Obrachunkowej w Olsztynie skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zaskarżyła Rada Miejska w Mikołajkach. W skardze zarzuciła uchwale Kolegium Izby naruszenie prawa materialnego – art.19 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (dalej u.p.o.l.) polegające na błędnym uznaniu, że zapis § 6 uchwały nr XX/99/2020 Rady Miejskiej w Mikołajkach z 30 listopada 2020r. ma charakter podmiotowy, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tego przepisu powinno prowadzić do uznania, iż skonstruowane zwolnienie odnosi się wprost do przedmiotu opłaty lokalnej. Wskazując na powyższe skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego aktu nadzorczego. Zadaniem skarżącej zaskarżone rozstrzygnięcie przez przyjęcie, że sporny zapis uchwały posiada cechy zwolnienia podmiotowego jest nieuzasadnione. W uzasadnieniu podkreślono, że zwolnienie dotyczy przedmiotu o określonych cechach, a nie osoby posiadacza. W spornym zapisie ważne jest jedynie by pies pochodził ze schroniska, a nie kto takiego psa posiada. Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Olsztynie wniosło o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że poza przypadkiem wymienionym pod literą b), warunkiem sine qua non uchylenia zaskarżonej decyzji jest stwierdzenie, że naruszenie prawa, którego dopuścił się organ administracji, miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku opisanym pod literą c) wymaga się ponadto, aby wpływ ten był istotny. Jedynie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) możliwe jest uchylenie zaskarżonej decyzji niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z powyższą zasadą Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności rozstrzygnięć organu nadzoru w sprawie dotyczącej gospodarki finansowej jednostki samorządu terytorialnego i zaskarżonej do sądu jak również winien mieć na względzie zakaz pogarszania dotychczasowej sytuacji prawnej strony skarżącej. W pierwszej kolejności wskazać należy, że gmina jako jednostka samorządu terytorialnego posiada zagwarantowaną konstytucyjnie samodzielność finansową oraz prawo do ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych. Trybunał Konstytucyjny zajmując się tymi zasadami wskazywał, że samodzielność finansowa gminy i prawo stanowienia o wysokości podatków i opłat lokalnych stanowią istotny element jej podmiotowości lecz nie mogą być rozumiane jako dowolność ustalania i dysponowania dochodami. Przeciwnie gminom wolno tylko to na co zezwalają im przepisy ustaw, a to oznacza zamknięty katalog. (vide: wyroki z 23.10.1996r. K 1/96, OTK Nr 5, poz.38; 4.05.1998r. K38/97 OTK Nr 3, poz.31; 9.04 2002r. K 21/01, OTK-A Nr 2, poz. 17). Artykuł 19 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stanowi, że rada gminy, w drodze uchwały, może wprowadzać inne niż wymienione w ustawie zwolnienia przedmiotowe od opłat lokalnych. Tak więc przepisy te zakreślają możliwość stosowania zwolnień podatkowych jedynie o charakterze przedmiotowym. Sformułowanie "inne niż wymienione w ustawie zwolnienia przedmiotowe" przesądza o tym, że zwolnienie może dotyczyć tylko i wyłącznie przedmiotu opodatkowania. Charakter zwolnień podatkowych powoduje, że nierzadko istnieje trudność w rozdzieleniu ich na zwolnienia czysto przedmiotowe czy też podmiotowe. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądów Administracyjnych dla prawidłowości wypełnienia przesłanek art.19 pkt 3 u.p.o.l konieczne jest określenie kryterium zwolnienia poprzez identyfikację przedmiotu, a nie podmiotu zwolnienia. Zdaniem Sądu wprowadzone w § 6 zaskarżonej uchwały zwolnienie dotyczy zdefiniowanych przez podanie konkretnego kryterium przedmiotów. Wbrew bowiem zarzutom i stanowisku Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej sformułowanie § 6 zaskarżonej uchwały, że " zwalnia się od opłaty od posiadania psów posiadacza psa pochodzącego ze schroniska" jest na tyle ogólne, że nie można z niego wywodzić, że dotyczy on właścicieli psów. Zdaniem sądu z zapisu tego wynika, że zwolnienie dotyczy "posiadania psa" bez względu na fakt kto tego psa posiada. Faktem jest, że sformułowanie § 6 uchwały jest niefortunne o tyle, że kładzie akcent na posiadacza jako płatnika opłaty, a nie na posiadanie, ale zapis punku 2 wskazuje, że zwolnienie dotyczy posiadania psa pochodzącego ze schroniska bez względu na to kto takiego psa posiada. Zapis punktu 2 stanowi, że dokumentem uprawniającym do zwolnienia z tytułu posiadania psa ze schroniska dla zwierząt jest umowa nabycia psa od podmiotu prowadzącego schronisko dla zwierząt. Podkreślić należy, że zapis ten nie zawęża kręgu podmiotowego do właścicieli psów, ani do osób które takiego psa nabyły ze schroniska. Oznacza to, że zwolnienie od opłaty od posiadania psów "idzie" niejako za psem i nie zachodzi tożsamość pojęć pomiędzy: nabywającym psa ze schroniska; właścicielem psa; czy posiadaczem psa. Pod każdym z tych pojęć może być jedna osoba, ale mogą to być zupełnie różne osoby, jak chociażby w sytuacji gdy nabywa psa ze schroniska ktoś kto przekazuje takiego psa innej osobie. Tak więc interpretować należy ten zapis, że chodzi o wszystkie psy pochodzące ze schroniska dla zwierząt, a umowa nabycia psa od podmiotu prowadzącego schronisko dla zwierząt jest w tym wypadku wykazaniem cechy przedmiotu. Cecha ta zaś jest cechą przedmiotu powodującą możliwość zwolnienia takiego przedmiotu od opłaty. Przyjąć więc należy, że w zaskarżonej uchwale przedmiot jest tak określony, że nie jest możliwa identyfikacja konkretnej osoby zwolnionej od uiszczenia opłaty. Oznacza to, że cechy przedmiotu, zostały określone w ten sposób, że dotyczą potencjalnie/hipotetycznie nieoznaczonej indywidualnie osoby. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o przepisy art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.