I SA/Ol 253/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński, Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca), sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Protokolant referent stażysta Jakub Gosk, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 26 lipca 2012r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych oddala skargę Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania K.R. od decyzji Burmistrza z dnia "[...]" nr "[...]" w sprawie odmowy umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu podatkowym za 2010 r. w wysokości 157 zł (w tym 127 zł podatek od nieruchomości + odsetki 7 zł i 22 zł podatek rolny + odsetki 1 zł) oraz odmowy umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu podatkowym za 2011 r. w wysokości 248 zł (w tym 196 zł podatek od nieruchomości+ odsetki 14 zł , 36 zł podatek rolny + odsetki 2 zł), uchyliło decyzję Burmistrza w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Podaniem z dnia 10 czerwca 2011r. K.R. zwróciła się z prośbą o umorzenie zaległości w łącznym zobowiązaniu podatkowym za okres 2010 - 2011 roku. Decyzją z dnia 01 sierpnia 2011 r. nr "[...]" organ I instancji odmówił wnioskodawczyni umorzenia należności. W wyniku rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołania strony od tej decyzji została ona uchylona, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy i przeprowadzeniu postępowania dowodowego organ I instancji uznał, że w przypadku wnioskodawczyni nie wystąpiły okoliczności, które spełniałyby przesłankę ważnego interesu podatnika. Wskazując na treść art. 67a § 1. pkt. 3 Ordynacji podatkowej, organ zdefiniował pojęcie "ważnego interesu" oraz pojęcie "interesu publicznego". Uznał, że argumenty przedstawione przez stronę, a także okoliczności sprawy wskazywały, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do umorzenia zaległości podatkowych. Organ I instancji wziął pod uwagę oświadczenie zawarte we wniosku z dnia 10 czerwca 2011 r. odnośnie trudnej sytuacji finansowej spowodowanej stałym zalewaniem zamieszkiwanej posesji. Ustalił wysokość uzyskiwanych przez rodzinę dochodów: z tytułu renty w kwocie 710,84 zł, alimentów 880 zł, zasiłku rodzinnego 91 zł. Ponadto ustalił wysokość ponoszonych wydatków. Wskazał, że miesięcznie K. R. ponosi koszty na leczenie domowników - 450 zł miesięcznie, wyjazdy do lekarza - 100 zł, kształcenie syna Andrzeja - 350 zł. Nadto ustalił, że poniosła jednorazowe koszty w grudniu 2011 r. na zakup okularów dla syna - ok. 700 zł, ponadto w styczniu na zakup okularów dla siebie w kwocie ok. 800 zł. Organ stwierdził, że w okresie od roku 2006 do roku 2010 wobec podatniczki nie zastosowano ulg w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci umorzenia zaległości. Według organu I instancji wyjaśniony został stan faktyczny sprawy, przeanalizowano sytuację wnioskodawczyni, wzięto pod uwagę jej wiek, stan zdrowia, strukturę rodziny, dochody i wydatki. Z ustalonych okoliczności organ wywiódł, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania instytucji umorzenia zaległości podatkowych. Podkreślił, że umorzenie nie może być traktowane przez podatnika jako forma pomocy, gdyż instytucjami zajmującymi się pomocą o charakterze materialnym są np. ośrodki pomocy społecznej. Nadto zaznaczył, iż strona wiedziała o przyszłych zobowiązaniach wynikających z posiadania nieruchomości i gruntów, albowiem nabyła przedmiotową nieruchomość na podstawie wyroku Sądu Okręgowego (sygn. akt "[...]") z dnia 27 kwietnia 2010 r. (prawomocny 06.08.2010 r.). Sprawa zaś toczyła się na wniosek K.R., która dążyła do odwołania umowy darowizny z dnia 25 stycznia 2006 r. Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze na wstępie stwierdziło, że sprawa jest przedmiotem postępowania przed Kolegium po raz drugi. Zauważyło, że w swojej uprzedniej decyzji wskazywało już na uregulowania dotyczące podejmowania rozstrzygnięć w sprawach umarzania zaległości podatkowych. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji przedwcześnie wydał w sprawie decyzję, albowiem ponownie rozpatrując wniosek K.R. ustalił (co do zasady) stan faktyczny sprawy, nie dokonując jednakże jego oceny. Podkreślił, że uzasadnienie kwestionowanej decyzji zawierało wskazanie pewnych faktów, informacji czy okoliczności, ale bez poddania ich analizie i ocenie. Organ I instancji ustalił wprawdzie, jakie podatniczka ma dochody i jakie wydatki, ale już nie dokonał ich zestawienia tak, aby uzyskać informację o wysokości pozostających do dyspozycji środków, co pozwoliłoby z kolei na ocenę tego, czy posiadane fundusze są wystarczające do pokrycia zaległości podatkowej i regulowania bieżących zobowiązań. Organ I instancji w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że przez zagrożenie egzystencji rozumie się niemożność zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych (jedzenie, ubranie, mieszkanie), ale nie dokonał oceny, czy w sytuacji strony i jej rodziny taka sytuacja nie zachodziła. Kolegium Odwoławcze, analizując informacje zawarte w protokole przesłuchania strony ustaliło, iż rodzina podatniczki dysponuje dochodem miesięcznym w kwocie ok. 1880 zł natomiast wskazane w nim stałe miesięczne wydatki zamykają się kwotą ok. 1500 zł. Dodatkowo organ odwoławczy powołując się na treść art. 122 Ordynacji podatkowej stwierdził, że organ I instancji w sposób niedostateczny wyjaśnił i ocenił stan faktyczny. Nie dokonał oceny sytuacji zdrowotnej podatniczki, podczas gdy w aktach sprawy zgromadzony został na tę okoliczność materiał dowodowy (z protokołu przesłuchania strony wynikało też, że rodzina ponosi znaczne wydatki związane z leczeniem). Reasumując organ II instancji stwierdził, że organ podatkowy I instancji rozstrzygając w sprawie z wniosku o umorzenie zaległości podatkowych winien poddać wnikliwej analizie sytuację podatniczki w wielu aspektach, takich jak materialny czy zdrowotny i ocenić ją pod kątem istnienia bądź nie "ważnego interesu podatnika". Nadto wskazał, że wydając zaskarżoną decyzję oparł się na art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej uznał bowiem, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, zdaniem organu odwoławczego, należało ustalić wszelkie okoliczności faktyczne mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Na powyższą decyzję K.R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Wskazała, że w składanych pismach dokładnie opisała swoją sytuację życiową i materialną. Organ posiadał wiedzę odnośnie tego, gdzie skarżąca się leczy, i jakie w związku z tym ponosi koszty. Ponadto, w ocenie skarżącej "absurdalne" było całe to przeprowadzone postępowanie, gdyż większe są koszty prowadzonego postępowania niż kwota należnego zobowiązania podatkowego, o umorzenie którego się ubiega. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W związku z treścią skargi należy wyjaśnić, że w każdej sprawie załatwianej przez organy administracji publicznej obowiązuje określony tryb postępowania wyznaczony przez przepisy prawa określające kompetencje poszczególnych organów i stosowną procedurę. Również sąd administracyjny rozstrzyga w sprawie na podstawie norm ustanowionych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U z 2012r. poz.217) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. zgodnie z kompetencją określoną w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Sąd nie jest władny umorzyć zaległości podatkowych, a jedynie może uchylić zaskarżoną decyzję gdy stwierdzi, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem sąd stwierdza, iż w ustalonym stanie faktycznym, organ odwoławczy był uprawniony do wydania ponownej decyzji kasacyjnej w oparciu o art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie bowiem z art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym jej rozpatrzeniu. Przy czym w myśl § 3 art. 233 Ordynacji podatkowej samorządowe kolegium odwoławcze uprawnione jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu podatkowego pierwszej instancji. W pozostałych przypadkach samorządowe kolegium odwoławcze uwzględniając odwołanie, ogranicza się do uchylenia zaskarżonej decyzji, co ma miejsce w niniejszej sprawnie. Przedmiotem rozstrzygnięcia jest bowiem umorzenie zaległości podatkowej z tytułu łącznego zobowiązania podatkowego za lata 2010-2011, a jego wynik zależy od uznania administracyjnego organu I instancji. Stąd też Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie może samodzielnie przyznać ulgi, o co ubiega się skarżąca, gdyż kompetencję do merytorycznego rozpoznania i wydania decyzji w tym zakresie ma jedynie organ I instancji, którym jest w sprawie Burmistrz. Sąd rozumie zniecierpliwienie strony przeciągającym się postępowaniem w zakresie umorzenia zaległości podatkowej, jednak przedstawiona specyfika sprawy nie pozwala na tle przepisu art. 233 .§ 3 Ordynacji podatkowej podjąć Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu inne, korzystne dla strony rozstrzygnięcie. Podkreślić trzeba, że uchylona zaskarżoną decyzją decyzja organu I instancji wydana została na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Była decyzją uznaniową negatywną dla podatnika. Dla dokonania oceny zasadności odmowy umorzenia zaległości podatkowych w świetle przesłanek do udzielenia ulgi określonych powołanym przepisem przez organ odwoławczy, powinien on dysponować pełnym materiałem dowodowym oraz jasnym stanowiskiem organu I instancji w zakresie oceny tego materiału dowodowego. Wszelkie niedostatki w tym zakresie, wynikające z uzasadnienia decyzji organu I instancji uprawniają SKO do wydania decyzji kasacyjnej. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż organ podatkowy I instancji w sposób niedostateczny wyjaśnił i ocenił stan faktyczny. Przede wszystkim niedokładnie przeanalizował sytuację finansową rodziny skarżącej. Ustalając stan faktyczny tj. zbierając informacje dotyczące uzyskiwanych przez skarżącą dochodów, ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem rodziny nie zestawił tych danych ze sobą, tym samym nie rozważył, czy w sprawie nie wystąpiło np. zagrożenie egzystencji rodziny. Także za zasadne należało uznać nakazanie organowi I instancji przez Kolegium, przeprowadzenie przy ponownym rozpoznawaniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowej wnikliwej analizy zarówno sytuacji materialnej jak i stanu zdrowia skarżącej i dokonania oceny pod kątem "ważnego interesu podatnika". Nieprzeprowadzenie takiej analizy przez organ I instancji spowodowało, że koniecznym było uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Interes strony we wnikliwym ustaleniu jej sytuacji materialnej i życiowej, a następnie przeanalizowaniu go w kontekście przesłanek uprawniających do przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej ma pierwszeństwo przed zasadą szybkości postępowania. Co do zasady organy podatkowe winny przy rozpatrywaniu sprawy działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 125 Ordynacji podatkowej). Jednakże "szybkość postępowania nie może być realizowana kosztem wnikliwości, w związku z czym obowiązek wnikliwego działania został wymieniony przez ustawodawcę na pierwszym miejscu" (cyt. z Komentarza "Ordynacja podatkowa" S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński ( ... ) wyd. 5 str. 574). Stwierdzając zatem, że zaskarżona decyzja, która nie dotyczyła zastosowania prawa materialnego, a miała charakter kasacyjny, nie narusza procedury podatkowej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.