I SA/Ol 264/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od spadków i darowizn postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego ponad kwotę 250 zł Wnioskiem z dnia 29 maja 2012r. skarżący K. M. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 500 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1250 zł netto miesięcznie. Skarżący nie posiada żadnego majątku: nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3.000 euro. Argumentując wniosek skarżący wskazał, iż w 2006r. uległ ciężkiemu wypadkowi, został potrącony na przejściu dla pieszych. Posiada status osoby niepełnosprawnej, oczekuje na operację kręgosłupa. Pracuje w zakładzie pracy chronionej. Z uzyskiwanych dochodów opłaca mieszkanie, energię elektryczną, leki. Mając na uwadze, iż postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie dotyczyło odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od spadków i darowizn, miało zatem na celu ustalenie sytuacji finansowej i materialnej strony, posłużono się przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku zebranym w tym postępowaniu materiałem dowodowym. Na podstawie akt administracyjnych ustalono, iż skarżący spłaca pożyczkę zaciągniętą w zakładzie pracy ze Środków z Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w wysokości 10.000 zł, z miesięczną ratą 208 zł. Zamieszkuje w mieszkaniu użyczonym mu przez rodzinę, w którym zajmuje jeden pokój. Wnioskodawca ponosi następujące miesięczne wydatki związane z własnym utrzymaniem: czynsz za mieszkanie w wysokości 270 zł, woda – 40 zł, energia 40 zł, leki – 120 zł, bilet miesięczny 60 zł. Raz do roku ponosi koszty specjalistycznych badań lekarskich w wysokości 350 zł ( 29 zł miesięcznie) dopuszczających skarżącego do pracy w charakterze pracownika ochrony. Na podstawie wyciągów z rachunku bankowego ustalono, iż wnioskodawca spłaca również kredyt w kwocie 201,35 zł miesięcznie. Skarżącemu na wyżywienie, środki czystości i odzież pozostaje kwota ok. 300 zł miesięcznie. Wnioskodawca powołuje się na stale pogarszający się stan zdrowia. Na podstawie akt administracyjnych ustalono również, iż skarżący postanowieniem Sądu Rejonowego w "[...]" z dnia 17 czerwca 2010r. na podstawie ustawy nabył spadek po zmarłej babci K. K.. Przedmiotem spadku jest udział do ½ części lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, o powierzchni 45,96 m2 wraz z udziałem w częściach wspólnych nieruchomości oraz w nieruchomości gruntowej położonej w "[...]", przy ul. "[...]". Organ podatkowy przyjął wartość masy spadkowej w łącznej kwocie 115.000 zł. Udział skarżącego do spadku jak wynikało z postanowienia stwierdzającego jego nabycie, wynosił 1/6 części spadku tj. 19.166,67 zł. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej cyt. jako p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Na wstępie niniejszych rozważań przyznać należy, iż sytuacja majątkowa skarżącego nie pozwala mu na uiszczenie całości kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 500 zł. W niniejszej sprawie uznano, że skarżący wykazał przesłanki do zastosowania w jego przypadku prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od części wpisu sądowego. Przyznać należy, iż sytuacja finansowa skarżącego nie należy do łatwych i wskazuje, iż może mieć on trudności z uiszczeniem całego wpisu. Skarżący nie posiada bowiem majątku nieruchomego, ruchomego oraz zasobów pieniężnych. Ponosi także koszty utrzymania, w wysokości uzyskiwanego dochodu, które pochłaniają w całości uzyskiwane środki finansowe. Wskazać również należy, iż stan jego zdrowia wymaga ponoszenia dodatkowych kosztów. Biorąc jednakże pod uwagę całokształt sytuacji materialnej wnioskodawcy stwierdzić należy, iż nie jest ona na tyle zła, aby zdobycie przez wnioskodawcę środków pieniężnych na uiszczenie części kosztów sądowych było rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Rozpoznając niniejszy wniosek należy nadmienić, iż co do zasady okoliczność spłacania zobowiązań (pożyczek, kredytów) o charakterze prywatnoprawnym rozpatrywana jest jako możliwość ponoszenia dodatkowych kosztów z budżetu wnioskodawcy, nie korzystających przy tym z pierwszeństwa zaspokojenia, przed zobowiązaniami o charakterze publicznoprawnym, do których należą koszty sądowe. Okoliczność ta najczęściej stanowi o braku podstaw do przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, ponieważ świadczy o zdolności do zaciągania i spłacania tego typu zobowiązań. Skarżący spłaca zobowiązania (ratę kredytu oraz ratę pożyczki ze Środków z Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych) i jest w stanie miesięcznie na ten cel wygospodarować kwotę ok. 400 zł., tj. około ¼ swojego dochodu. Dlatego też w ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek nie ma przeszkód, aby skarżący poniósł koszty sądowe w postaci części wpisu sądowego w wysokości 250 zł. Dodać również należy, iż sytuacja bytowa skarżącego jest stabilna, nie posiada wprawdzie własnego mieszkania, ale dzięki pomocy rodziny, posiada stałe miejsce zamieszkania. Uzyskuje również niewysokie, ale stałe dochody w postaci wynagrodzenia za pracę, które wystarczają na zaspokojenie jego potrzeb. Nie bez znaczenia również jest fakt, iż skarżący nabył spadek po zmarłej babci, a jego udział wynosił 1/6 części spadku, tj. 19.166,67 zł. Jak wynika z zawiadomienia Sądu Rejonowego w "[...]" X Wydział Cywilny z dnia 19 grudnia 2011 (k. 9 , tom II), Sąd na wniosek jednego ze spadkobierców, zaproponował wnioskodawcy zniesienie współwłasności lokalu, poprzez przyznanie go B. J., ze spłatą na rzecz skarżącego. Stwierdzić zatem należy, iż wnioskodawca ma, lub będzie miał możliwość uiszczenia kosztów sądowych w zakresie częściowym, w którym nie został z nich zwolniony. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.