I SA/Ol 265/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. W. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci ustanowienia radcy prawnego Wnioskiem z dnia 18 kwietnia 2011 r. skarżąca E. W. zwrócił się o ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada majątku. Z tytułu wykonywanych prac dorywczych uzyskuje dochód w wysokości ok. 1.500 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie posiada środków finansowych na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, przy czym w ocenie skarżącej przedmiot sprawy jest zbyt skomplikowany, żeby mogła skutecznie bronić swoich praw. Nadto oświadczyła, że obecnie na stałe przebywa w Wielkiej Brytanii, gdzie stara się podnieść swoje kwalifikacje zawodowe, w celu znalezienia lepszej pracy. Pismem z dnia 26.04.2011 r. oraz ponowionym pismem z dnia 9.05.2011 r. skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika – matkę I.W. została wezwana w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie oświadczyła, iż jedynym źródłem utrzymania jest praca na umowę zlecenie dla agencji P. Wysokość uzyskiwanych dochodów waha się pomiędzy kwotą od 31 GBP do 418 GBP za tydzień pracy. Zawarty kontrakt nie przewiduje wypłaty jakichkolwiek środków w przypadku niezdolności do pracy np. z powodu choroby. Oświadczyła, że nie otrzymuje zasiłków jak i stypendiów studenckich. Miesięczne koszty utrzymania wynoszą ok. 800 GBP. Nadto wyjaśniła, że czesne za pierwszy rok studiów wyniosło 2025 GBR, natomiast za drugi – 2725 GBR. Podniosła, że poniosła koszty związane z nauką tj. zakup podręczników i naprawa komputera w wysokości 239,82 GBR. Do pisma załączyła odpisy dokumentów w języku angielskim w postaci: potwierdzenia, iż jest studentem na Uniwersytecie w roku szkolnym 2010/2011 oraz wyciąg z banku za okres od 5.02.2011r. do 4.03.2011 r. Mając na uwadze powyższe zważono co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane wyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Oceniając sytuację materialną i życiową wnioskodawczyni należy stwierdzić, że uzyskiwany dochód w wysokości ok. 768,04 GBP miesięcznie jak i brak majątku nie pozwalają na opłacenie bieżących kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego (ok. 800 GBR ) oraz na jednoczesne opłacenie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy uznał, iż spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym i ustanowił radcę prawnego. W związku z tym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.