I SA/Ol 266/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie WSA Tadeusz Piskozub (spr) Asesor Renata Kantecka Protokolant Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe 1. oddala skargę 2. zasądza od Skarbu Państwa – Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz Kancelarii Adwokackiej adwokata A. S. kwotę 292,80 zł brutto, wraz z należnym podatkiem od towarów i usług ( słownie dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100 zł ) tytułem wykonanej pomocy prawnej z urzędu oraz 15 zł ( piętnaście zł ) tytułem zwrotu wydatków. Zaskarżoną decyzją z dnia 6 czerwca 2005 roku Dyrektor Izby Skarbowej , utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 21 marca 2005 roku w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Izby Skarbowej, Ośrodek Zamiejscowy w E. z dnia 12.12.2001r., orzekającej o odpowiedzialności podatkowej J. S. za zaległości podatkowe ciążące na małżonku Z. S. z tytułu podatku obrotowego za 1993 rok, w wysokości 62.126,10 zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż decyzją ostateczną z dnia 12.12.2001r. Izba Skarbowa w O., Ośrodek Zamiejscowy w E., uchyliła decyzję Urzędu Skarbowego w B. z dnia 31.08.2001r. orzekającą o solidarnej odpowiedzialności podatkowej J. S. za zobowiązania podatkowe ciążące na małżonku z tytułu podatku obrotowego za 1993r. w wysokości 62.426,10 zł i orzekła o solidarnej odpowiedzialności podatkowej J. S. za zobowiązania podatkowe ciążące na małżonku, Z. S. z tytułu podatku obrotowego za 1993 r. w wysokości 62.126,10 zł. Na powyższą decyzję strona wniosła skargę z dnia 28.05.2002 r., którą Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił postanowieniem z dnia 23.07.2002 r. sygn. akt "[...]". Pismem z dnia 29 grudnia 2004r. strona skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 12.12.2001r., powołując się na przedawnienie zaległości w podatku obrotowym za 1993r. oraz wskazując wyroki NSA z dnia 7 lipca oraz 25 listopada 1999r., oddalające skargę Z. S. Uzasadniając żądanie o zastosowanie trybu z art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej skarżąca podniosła, iż organowi orzekającemu o jej odpowiedzialności nie były znane orzeczenia sądu administracyjnego dotyczące męża, a które były podjęte w związku z decyzjami organów podatkowych w sprawie rozłożeniu na raty zaległości podatkowej w podatku obrotowym za 1993r. Wskazane wyżej orzeczenia zdaniem strony skarżącej mają istotne znaczenie dla ustalenia terminu przedawnienia odpowiedzialności osoby trzeciej. Strona zaznaczyła, iż wymienione wyżej wyroki NSA także nie były wcześniej jej znane. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 16 lutego 2005r., podjętym na podstawie art. 241 § 1, art. 243 § 1 oraz 240 § 1 pkt 5 i 7 ustawy Ordynacja podatkowa wznowił postępowanie w wyżej wymienionej sprawie, a następnie działając na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 w związku z art. 244 § 1 i art. 240 § 1 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa decyzją z dnia 21 marca 2005r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 12 grudnia 2001r. W uzasadnieniu decyzji I instancji organ podatkowy wskazał, iż treść żądania skarżącej wskazuje na przesłankę z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. Organ orzekający wyjaśniając istotę wznowienia postępowania i rozwiązań przewidzianych postanowieniami art. 240 § 1 pkt 5 i 7 ustawy Ordynacja podatkowa uznał zarzuty skarżącej za całkowicie nieuzasadnione. Zaznaczył, iż rozważania Izby dotyczące przedawnienia odpowiedzialności skarżącej musiały poprzedzać ustalenia w zakresie funkcjonowania (istnienia) decyzji ratalnych wydanych dla męża skarżącej. Natomiast powołanie się w decyzji organu odwoławczego jedynie na decyzję Urzędu Skarbowego w B. z dnia 14.02.1997r. wydanej wobec Z. S., rozkładającej na raty zaległości w podatku obrotowym za 1993r., bez wskazania środków zaskarżenia na w/w rozstrzygnięcie, nie może być interpretowane jako brak wiedzy organu co do istnienia orzeczeń sądu administracyjnego. Zdaniem organu, dla potrzeb ustalenia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej w kontekście instytucji przedawnienia, decydujące znaczenie miała decyzja Urzędu Skarbowego w B. z dnia 14.02.1997 r., której postanowienia przywołano w kwestionowanym rozstrzygnięciu. Organ stwierdził tym samym, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła przesłanka wskazana w pkt 5 oraz pkt 7 art. 240 § 1 w/w ustawy, co oznacza, iż nie zaistniały podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej w uruchomionym trybie. W odwołaniu od decyzji strona skarżąca opisując szczegółowo zaistniałe zdarzenia podniosła, iż organ podatkowy I instancji naraził firmę męża na straty w wysokości 2.323.091,50 zł. Domagając się wznowienia, zainteresowana zażądała sprawiedliwej oceny faktów, tymczasem decyzja, od której się odwołuje, posiada znamiona przestępstwa i ukrytej manipulacji z doskonałym obejściem prawa. Zdaniem skarżącej, za zaistniały stan faktyczny odpowiedzialność winny ponieść osoby, które w 1994r. dokonały zajęcia ruchomości i konta bankowego. Wniosła także o szczegółowe wyjaśnienie okoliczności powstania zobowiązania za 1993r. wraz z podaniem osób winnych za powyższy fakt. W decyzji z dnia 6 czerwca 2005 roku organ odwoławczy ustosunkowując się do przedstawionych zarzutów szczegółowo wyjaśnił zasady odpowiedzialności osoby trzeciej. Zaznaczył, iż w sprawie dotyczącej J. S. zagadnienia wynikające z postanowień art. 40 i art. 41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych były analizowane i organy podatkowe obu instancji uznały, iż w tym przypadku nie ma ograniczeń, co do orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej (decyzja Urzędu Skarbowego w B. z dnia 31.08.2001r., decyzja Izby Skarbowej z dnia 12.12.2001r.). W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż postępowanie poprzedzające wydanie kwestionowanej decyzji ostatecznej Izby Skarbowej z dnia 12.12.2001r. nie zawiera wad wymienionych w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa umożliwiających weryfikację decyzji ostatecznej skierowanej do J. S. Tym samym, stan faktyczny i prawny ustalony w sprawie nie potwierdza zastrzeżeń skierowanych przez stronę skarżącą wobec postępowania poprzedzającego wydanie kwestionowanej decyzji. Zdaniem organu, w uzasadnieniu decyzji w sposób kompletny wskazano na motywy stanowiska organu, wyjaśniając istotę wznowienia postępowania i rozwiązań przewidzianych postanowieniami art. 240 § 1 pkt 5 i 7 ustawy Ordynacja podatkowa oraz trybu wznowienia postępowania. W ocenie organu, strona podnosiła zarzuty, które w tym postępowaniu nie mogą być przedmiotem badania. Dostrzegła przede wszystkim konieczność ponownego analizowania spraw Z. S., które w sposób ostateczny zostały rozstrzygnięte: w sprawie podatku obrotowego za 1993r. decyzją Izby Skarbowej z dnia 09.10.1996r., a w sprawie odmowy wypłaty odszkodowania – decyzją Izby Skarbowej z dnia 11.09.2000r. W skardze z dnia 5 lipca 2005r. strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia 12 grudnia 2001r. jako wydanych niezgodnie z prawem. Podnosi o rozpatrzenie sprawy przez sąd od początku, czyli od 1994r. Wskazuje, że przedsiębiorstwo męża było obiektem dwukrotnej kontroli dokonanej przez UKS w O., w wyniku której określono do wpłaty podatek obrotowy za lata 1992 i 1993. Zdaniem strony, została ona niesłusznie pociągnięta jako osoba trzecia do odpowiedzialności zaległości męża, skoro nie interesowała się przedsiębiorstwem prowadzonym przez Z. S., zajmowała się domem i wychowaniem synów. Uważa, że działanie pracowników organów podatkowych było celowe, aby wykazać tak wysokie kwoty podatku, w celu otrzymania premii motywacyjnych. Opisując szczegółowo zaistniałe fakty strona uważa, że poprzez bezprawne zajęcie konta bankowego, pozbawiono firmę dochodów z tytułu realizacji kontraktów zagranicznych na kwotę 50 milionów dolarów amerykańskich. Skarżąca nie może się zgodzić, że na skutek przeżyć związanych z poniesioną stratą w przedsiębiorstwie, Z. S. obecnie przebywa na rencie inwalidzkiej, której wysokość netto wynosi 400 zł miesięcznie. Zdaniem skarżącej, Dyrektor Izby Skarbowej wydał decyzję na podstawie materiałów dowodowych powstałych na skutek doskonale zamaskowanego przestępstwa. Wskazuje, iż na skutek wydania decyzji z naruszeniem prawa urzędnicy narazili 13 pracowników zatrudnionych w tamtym okresie w przedsiębiorstwie na utratę pracy, a skarżącą na utratę zarobków w wysokości 1500 zł miesięcznie Podnosi również, iż zobowiązanie z tytułu podatku obrotowego za 1993r. uległo z mocy prawa przedawnieniu, ponieważ nie nastąpiło zabezpieczenie hipoteczne, a upłynął termin egzekwowania (5 lat). Dodatkowo informuje, że od 1996r. posiada rozdzielność majątkową. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w O. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art.145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej w skrócie p.p.s.a. Sąd uchyla decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący zgodnie z wymogami art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej oraz dokonano jego szczegółowej analizy i oceny, mieszczącej się w granicach zakreślonych art. 191 Ordynacji Podatkowej. Badając w takim zakresie decyzję będącą przedmiotem skargi, Sąd nie stwierdził wymienionych wyżej naruszeń prawa kwalifikującego decyzję do wycofania z obrotu prawnego. Na wstępie należy zauważyć, iż w postępowaniu podatkowym obowiązuje ustanowiona w art. 128 Ordynacji podatkowej zasada trwałości decyzji podatkowych, zgodnie z którą decyzje ostateczne mogą być wzruszone tylko przez właściwy organ podatkowy i w przypadkach wyraźnie unormowanych w przepisach postępowania podatkowego. Jedną z takich możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jest wznowienie postępowania uregulowane w Rozdziale 17 Ordynacji podatkowej. Stosownie do art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej wznawia się postępowanie, jeżeli zaistnieją przesłanki wymienione w tym przepisie. Zatem uchylenie decyzji ostatecznej może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie, które ta decyzja zakończyła było dotknięte przynajmniej jedną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji. W ocenie Sądu organy podatkowe rozstrzygając sprawę prawidłowo oceniły, iż nie zachodzi w niniejszej sprawie podstawa wznowienia przewidziana w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa, na którą powołała się skarżąca, wnosząc żądanie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją w przedmiocie orzeczenia o jej solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zobowiązania podatkowe ciążące na małżonku, Z. S. z tytułu podatku obrotowego za 1993r. Wskazać także należy, iż w zaistniałej sytuacji nie zachodzi również żadna z pozostałych podstaw wznowienia postępowania. Art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej stanowi, iż wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Przepis ten kumuluje kilka przesłanek, które muszą wystąpić łącznie, aby powstał powód wznowienia postępowania, a mianowicie: ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy są nowe, istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Winny być to zatem fakty lub dowody, które same lub w powiązaniu z ustalonymi w postępowaniu innymi faktami mogły stać się podstawą wydania decyzji o odmiennej treści, gdyby te fakty lub dowody były znane we wcześniejszym postępowaniu. Skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania powołuje się na wyroki NSA z dnia 7 lipca 1999r., sygn. akt "[...]" oraz z dnia 25 listopada 1999r., sygn. akt "[...]" oddalające skargi Z. S. stwierdzając, iż mają one istotne znaczenie dla ustalenia terminu przedawnienia odpowiedzialności osoby trzeciej. W ocenie Sądu, okoliczności podniesione we wniosku nie stanowią istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, mających wpływ na zmianę decyzji, o których jest mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Jak już bowiem wyżej stwierdzono, konieczną przesłanką wznowienia postępowania jest ustalenie, że owe nowe okoliczności lub dowody mają istotny wpływ na zmianę treści decyzji tj. wpływają na odmienne rozstrzygnięcie i wywołują konieczność uchylenia lub zmiany decyzji orzekającej o odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe ciążące na Z. S. z tytułu podatku obrotowego za 1993r. Natomiast, jak słusznie wskazały organy podatkowe, w celu ustalenia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej w kontekście instytucji przedawnienia, istotne znaczenie miała decyzja Urzędu Skarbowego w B. z dnia 14.02.1997r., rozkładająca na raty zaległości w podatku obrotowym za 1993r., płatnych w okresie począwszy od 31.03.1997r. do 31.12.1997r, której ustalenia zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji ostatecznej z dnia 12.12.2001r. Zgodnie bowiem z art. 30 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 roku o zobowiązaniach podatkowych (t.j. Dz.U. z 1993r., Nr 108, poz. 486 z późn. zm.) zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat – licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. Bieg przedawnienia przerywa się przez odroczenie terminu płatności lub rozłożenia zaległości na raty oraz przez czynność egzekucyjną o której zobowiązany został skutecznie zawiadomiony. Natomiast w myśl art. 30 ust. 3 ww. ustawy po każdym przerwaniu biegnie ono na nowo. Jednakże w razie odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia zaległości na raty przedawnienie biegnie na nowo od terminu, od którego odroczono płatność podatku. lub od terminu płatności ostatniej nie wpłaconej raty. Zatem od dnia 31.12.1997r. rozpoczął się nowy okres pięcioletni przedawnienia zobowiązań podatnika, stąd decyzja z dnia 12.12.2001r. orzekająca o odpowiedzialności J. S. za zobowiązania podatkowe ciążące na małżonku Z. S. z tytułu podatku obrotowego za 1993r. została wydana przed upływem terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Skarżąca podnosi również w skardze szereg zarzutów odnoszących się do postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego Z. S. z tytułu podatku obrotowego za 1993r, wskazując m.in. na wydanie decyzji w wyniku przestępstwa. Formułuje żądanie ponownej analizy materiału dowodowego od 1994r. Należy stwierdzić, iż podnoszone okoliczności były rozpatrywane przez organ podatkowy w odrębnych postępowaniach podatkowych, zarówno w kwestii podatku obrotowego za 1993r., roszczeń odszkodowawczych, jak i odpowiedzialności osoby trzeciej. Przedstawione zarzuty nie mogą być zatem przedmiotem rozważań przez Sąd w sprawie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Izby Skarbowej z dnia 12.12.2001r. Przedmiotem postępowania nie jest bowiem ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaistniały szczególne okoliczności, ściśle określone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej uzasadniające uchylenie lub zmianę decyzji orzekającej o odpowiedzialności podatkowej skarżącej. W związku z powyższym, poczynione przez Dyrektora Izby Skarbowej ustalenia w sprawie, w której zapadła zaskarżona decyzja są logiczne, spójne i dostatecznie udokumentowane. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną. O wynagrodzeniu adwokata za wykonanie pomocy prawnej z urzędu orzeczono na podstawie art. 242 p.p.s.a.