I SA/Ol 277/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2010 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]"r., znak "[...]" w przedmiocie wymiaru podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2004 r. do grudnia 2005 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę wpisu od skargi; II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. L. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]"r., znak "[...]"w przedmiocie wymiaru podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2004 r. do grudnia 2005 r. Wnioskiem z dnia 27 maja 2010 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Do wniosku dołączono zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego, wyrok sądu orzekający separację oraz zeznanie podatkowe za rok 2009. Ze złożonego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzona przez niego działalność gospodarcza w zakresie handlu metalami szlachetnymi do końca 2007 r. była dochodowa i zapewniała mu środki utrzymania. W efekcie działań sprawdzających UKS dostawców i odbiorców skarżącego, stracił on kontrakty handlowe, co spowodowało stratę w 2008 r., w wysokości 166.498,03 zł. W 2009 r. uzyskał dochód w wysokości 11.065,80 zł, głównie ze sprzedaży zapasu magazynowego oraz maszyn i urządzeń do produkcji. Za okres styczeń – kwiecień 2010 r. poniósł stratę 3.475,63 zł. Skarżący podkreślił, iż nie posiada żadnych środków na koncie firmowym, które zostało zajęte na poczet wierzytelności ustalonych decyzją, ani na koncie prywatnym. Nie posiada także żadnego majątku, który mógłby zbyć i uzyskać środki na dokonanie wpisu sądowego. Ponadto zobowiązany jest do comiesięcznej zapłaty alimentów w kwocie 1.000 zł na rzecz syna Pawła. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Jednakże na podstawie art.246 § 1 p.p.s.a. ustawodawca uznał, że prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów ( pkt 1), a częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, iż wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest skuteczny od chwili jego wniesienia, a zatem obejmuje opłaty i wydatki, co do których termin na ich uiszczenie jest otwarty na dzień złożenia wniosku (porównaj H. Knysiak-Molczyk w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz" Warszawa 2005, komentarz do art. 243, teza 3, str. 627). Niedopuszczalne jest orzeczenie o zwolnieniu od opłaty, której uiszczenie powinno nastąpić przed datą złożenia wniosku o prawo pomocy. Upływ terminu do uiszczenia wpisu od skargi prowadzi do przekształcenia sytuacji prawnej strony postępowania, gdyż aktualizuje kompetencję sądu do odrzucenia skargi. Jeżeli wniosek o przyznanie prawa pomocy wpływa po zamknięciu terminu na uiszczenie wpisu, to warunkiem dopuszczającym możliwość zwolnienia od takiej opłaty (co nie oznacza, że warunkiem rozpoznania wniosku) jest istnienie w obrocie prawnym, na dzień rozstrzygania w przedmiocie prawa pomocy, prawomocnego orzeczenia sądu o przywróceniu uchybionego terminu do uiszczenia tej opłaty. Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną skarżącego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. W tych okolicznościach odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad wpis od skargi mogłaby spowodować ograniczenia w realizacji prawa do sądu ponad funkcje ustawowo przypisane kosztom postępowania. Jednocześnie nieuzasadnione okazało się zwolnienie od wpisu od skargi, albowiem na dzień rozpoznania wniosku termin do uiszczenia tej opłaty upłynął i nie został przywrócony. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 245 §1 i §3 oraz art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.