I SA/Ol 277/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 czerwca 2011r . wniosku A. W. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. W. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 postanawia : oddalić wniosek A. W. C. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 30 maja 2011. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olszynie odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Powyższe postanowienie A. W. C. otrzymał 1 czerwca 2011r. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył on 7 czerwca 2010r. Stosownie do treści artykułu 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej zwaną p.p.s.a.) postanowienie z dnia z dnia 30 maja 2011r. utraciło moc. Wnioskiem z dnia 22 kwietnia 2011 r. skarżący A. W. C. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości 781,23 zł miesięcznie. Ponadto ze złożonego formularza wniosku wynika, iż skarżący nie posiada majątku. Wyjaśnił, że jest osobą bezdomną. Do wniosku załączył wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank P. obejmującego obroty z okresu od 31/01/2011 r. do 01.03.2011 r., z którego wynika, że skarżący posiadał zadłużenie na dzień 01.03.2011 r. w kwocie 1.754,16 zł., nadto posiada limit kredytowy w rachunku bieżącym (dopuszczalnego salda debetowego) w kwocie 1.800 zł. Przedłożył także kserokopię decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przedmiocie ustalenia wysokości emerytury w wysokości 780,23 zł netto (od marca 2011 r.). W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył wyjaśnienia, iż "jego miejsce zamieszkania jest takie same jak pół miliona innych bezdomnych, wegetujących w Polsce". Oświadczył, że posiadany wyciąg przedłożył, natomiast aby otrzymać inne wyciągi wstecz musi za nie zapłacić, a nie posiada środków pieniężnych. Wskazał, że posiada konto w Banku S. oraz w Banku P. Wyjaśnił, że z uzyskiwanego dochodu z emerytury po opłaceniu debetów , pozostałą kwotę przeznacza na utrzymanie. Wskazał, że nie posiadał majątku w okresie od 01.01.2009 r. do 9.05.2011 r. Do pisma załączył zestawienie operacji bankowych z dnia 06.09.2010 r. Nadto na podstawie akt administracyjnych ustalono, że w roku 2009 skarżący był producentem rolnym, posiadał gospodarstwo rolne o powierzchni 21,85 ha. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W wyniku wniesienia przez stronę skarżącą sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 p.ps.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 wymienionej wyżej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, polegające na zwolnieniu od kosztów sądowych i ustanowieniu adwokata następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy, zauważyć należy, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenia zarówno złożone w formularzu wniosku PPF jak i w udzielonej odpowiedzi na wezwanie z dnia 9 maja 2011 r. - nie mogły zostać uznane za rzetelne, a tym samy dające podstawę do ustalenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Skarżący nie wyjaśnił gdzie i u kogo zamieszkuje. Nie wyjaśnił także jakie i w jakiej wysokości ponosi wydatki na bieżące utrzymanie gospodarstwa domowego. Nie przedstawił również dokumentów potwierdzających rodzaj i wysokość ponoszonych kosztów utrzymania. W ocenie Sądu do wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej są również niewystarczające złożone przez wnioskodawcę oświadczenia, iż całą emeryturę przeznacza na opłacenie debetu, a resztę na utrzymanie. Informacje te są niezbędna, a zarazem podstawowe dla oceny czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nadto niewiarygodne są oświadczenia wnioskodawcy w zakresie posiadanego majątku w okresie od 01.01.2009 r. do 9.05.2011 r.. Z informacji uzyskanych z akt administracyjnych wynika, że w roku 2009 r. skarżący posiadał gospodarstwo rolne oraz grunty rolne, w związku z czym wystąpił o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 oraz o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009. Natomiast w złożonym oświadczeniu na wezwanie na podstawie art. 255 p.p.s.a. w odpowiedzi na pkt "d" wezwania wyjaśnił, iż nie posiada majątku. W konsekwencja należy uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z tym nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i dlatego Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.