I SA/Ol 279/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "K." Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w E. od postanowienia Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 15 czerwca 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "K." Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w E. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r., Nr "[...]" w przedmiocie: podatku od towarów i usług za miesiące marzec, sierpień-grudzień 2012 r. postanawia zmienić zaskarżone postanowienie i przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca – "K." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w E., złożyła wniosek na urzędowym formularzu PPPr o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyjaśniła, że postępowanie upadłościowe w stosunku do skarżącej dobiega końca i niezwłocznie po rozpoznaniu skargi zostanie zakończone. Oświadczyła, że na dzień 30 kwietnia 2016 r. na rachunku bankowym skarżącej znajdowała się kwota 31.231,43 zł, która w całości przeznaczona jest na zaspokojenie wierzytelności zgłoszonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wynikającej ze skarżonej decyzji oraz na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Powyższe, zdaniem skarżącej nie pozwala na uiszczenie wpisu od skargi, gdyż uszczupliłoby to zaspokojenie należności przysługujących jedynemu wierzycielowi Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Wartość środków trwałych to 426,68 zł. Strata za ostatni rok obrotowy według bilansu – 34.841,73 zł. Saldo na rachunkach to 31.231,43 zł. Nadto skarżąca wskazała, że w kasie podmiotu znajduje się kwota 138,83 zł. Posiada należności z tytułu nadwyżki podatku VAT – do rozliczenia w wysokości 4.186 zł. Zobowiązanie wobec Urzędu Skarbowego wynosi -677.459 zł, ponadto posiada inne zobowiązania w kwocie 3.033,39 zł. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 15 czerwca 2016 r. odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał m.in., że z akt niniejszej sprawy wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 27 czerwca 2013 r. sygn.. akt "[...]" została ogłoszona upadłość "K." Sp. z o.o. Reprezentujący obecnie skarżącą Syndyk Masy Upadłości wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych. Te na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do opłacenia koniecznego do rozpoznania skargi Spółki - wpisu od skargi w wysokości 13783 zł. Z oświadczenia zaś przedstawionego przez Syndyka Masy Upadłości wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych skarżącej to kwota 33.269,65 zł, wartość środków trwałych - 426,68 zł. Zatem wartość masy upadłości, a w tym posiadane obecnie środki na rachunku bankowym– w kwocie 31.231,43 zł przekraczają wysokość wymaganych w sprawie kosztów sądowych. W takiej sytuacji trudno uznać, że Syndyk nie posiada środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Za słusznością żądania Syndyka, zdaniem referendarza sądowego, nie przemawia fakt, że opłacenie kosztów sądowych uszczupli środki na zaspokojenie zobowiązania skarżącej wobec organu podatkowego. Podkreślono, że zwolnienie od obowiązku uiszczania przez strony kosztów postępowania jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy ich uiszczenie wykracza poza możliwości płatnicze ubiegającego się o pomoc prawną, stwarzając tym samym barierę w realizacji zasady prawa do sądu. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem strona skarżąca w sprzeciwie podniosła, że znajduje się w stanie upadłości co wypełnia przesłankę uprawdopodobnienia, iż spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Zobowiązania spółki względem wierzyciela - Urzędu Skarbowego wynoszą niebagatelną kwotę 677.459,00 zł, przy majątku spółki wynoszącym niewiele ponad 30.000 zł, co wyraźnie wskazuje na brak dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Podkreślono, że nie bez znaczenia jest fakt, że koszty wpisu od skargi wynoszą 13.783 zł, a zatem stanowią w zasadzie 1/3 majątku spółki. Owszem stan środków na rachunku bankowym spółki wystarcza na pokrycie kosztów w takiej wysokości, ale te środki nie są "wolnymi" środkami, lecz zapleczem finansowym przeznaczonym na chociaż częściowe zaspokojenie długów spółki, znacznie przerastających jej majątek. Wskazano, że spółka nie ma zamiaru uchylać się o partycypowania w obowiązku ponoszenia danin publicznych, jednakże jej sytuacja finansowa nie pozwala na uiszczenie opłaty - wpisu od skargi. Możliwości finansowe spółki należy oceniać na podstawie jej realnej sytuacji. Zdaniem skarżącej, ocena referendarza sprowadziła się do tego, że spółka ma środki na rachunku, pozwalające na uiszczenie opłaty, a zatem jest w stanie ją ponieść, z pominięciem okoliczności, iż spółka jest w upadłości i posiada ogromne długi. W ocenie skarżącej powyższe okoliczności prima facie uprawdopodabniają, a nawet udowadniają, że spółka nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów wpisu (którego kwota stanowi znaczny procent wartości majątku spółki) i znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dalej jako: "p.p.s.a.", od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. Wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Prawo pomocy w takim zakresie może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy jest jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu i zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jednak to rzeczą wnioskodawcy jest dokładne i zgodne z prawdą przedstawienie własnej sytuacji majątkowej oraz wykazanie, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku PPPr złożonego przez stronę skarżącą wynika, że wartość środków trwałych to 426,68 zł. Strata za ostatni rok obrotowy według bilansu – 34.841,73 zł. Saldo na rachunkach to 31.231,43 zł. W kasie podmiotu znajduje się kwota 138,83 zł. Strona posiada należności z tytułu nadwyżki podatku VAT – do rozliczenia w wysokości 4.186 zł. Zobowiązanie wobec Urzędu Skarbowego wynosi -677.459 zł, ponadto posiada inne zobowiązania w kwocie 3.033,39 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz wysokość wpisu w niniejszej sprawie, do którego uiszczenia strona jest zobowiązana (13.783 zł), zdaniem Sądu, przekonują, że strona że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy również zwrócić uwagę, że zapłata wpisu w niniejszej sprawie oznaczać będzie, że do supozycji Syndyka pozostanie na koncie bankowym 17.448,43 zł, co może stworzyć realne ryzyko umorzenia postępowania upadłościowego z powodu braku środków na jego dalsze prowadzenie. Wobec tego uznać należało, że Spółka wykazała, że nie jest aktualnie w stanie ponieść ciężaru zapłaty kosztów sądowych, bowiem przeznaczenie środków zgromadzonych na rachunku bankowym na wpis od skargi uniemożliwi skuteczne prowadzenie likwidacji spółki. Za przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, przemawia również okoliczność, że odmowa przyznania prawa pomocy stanowiłaby w rozpoznawanej sprawie naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu, ustanowionego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, bowiem środki majątkowe zgromadzone przez skarżącą nie pozwalają na uiszczenie pełnych kosztów sądowych. Ta okoliczność spowodowałaby konieczność cofnięcia skargi, bądź ze względu na nieuszczenie wpisu jej odrzucenie. W konsekwencji obiektywnie uniemożliwiłoby to stronie skarżącej doprowadzenie do kontroli zaskarżonej decyzji (tj. realizację prawa do sądu). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.