I SA/Ol 284/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]"Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić radcę prawnego. WSA/post.1-sentencja postanowienia Wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2018 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący A.K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego/ adwokata. W uzasadnieniu podniósł, iż z uwagi na niskie dochody i zły stan zdrowia nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Oświadczył, iż utrzymuje się wyłącznie z emerytury w kwocie "[...]" miesięcznie. Na stałe wydatki skarżącego składają się: opłaty za mieszkanie 293,67 zł, opłata za energię elektryczną i gaz ok. 130 zł, opłata za telefon 89 zł, żywność ok. 700 zł i leki 250 zł. Łączne wydatki wnioskodawca określił na kwotę 1.462 zł. Ponadto co rocznie ponosi wydatek z tytułu opłaty za wieczyste użytkowanie gruntu w wysokości 293 zł. Do jego majątku należy ½ udziału w mieszkaniu o powierzchni "[...]’. Skarżący nie wykazał żadnych ruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Do wniosku załączył: kopię pisma w sprawie wysokości zaliczki na pokrycie kosztów zarzadzania nieruchomością z dnia 4.04.2017 r.. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przystępując do rozpoznania wniosku wskazać należy, że stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa skarżącego, ponieważ przedmiot skargi stanowią należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Zwolnienie to ma charakter ustawowy, a więc strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem I instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z powyższym rozpoznanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne, a postępowanie jako bezprzedmiotowe należy umorzyć. Stosownie bowiem do art. 249a p.p.s.a., w brzmieniu przyjętym ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 1191), jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Odnośnie natomiast wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika stwierdzić należy, że zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Z tego powodu wniosek skarżącego należy ocenić pod względem zasadności przyznania prawa pomocy w części, poprzez ustanowienie radcy prawnego. Jak wskazano wcześniej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oceniając wniosek w takim zakresie stwierdzić należy, że zasługuje on na uwzględnienie. Wnioskodawca bowiem poza dochodem z emerytury w kwocie "[...]" nie uzyskuje innych dochodów. Wysokość uzyskiwanych dochodów pozwala mu na opłacenie tylko stałych niezbędnych wydatków, które to z wyliczeń wnioskodawcy przekraczają uzyskiwany dochód. Wnioskodawca nie posiada także majątku poza udziałem w prawie własności lokalu, w który zamieszkuje. W takiej sytuacji, konieczność opłacenia kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego wiązałaby się z poniesieniem uszczerbku na koniecznym utrzymaniu rodziny. W sytuacji zaś nie jednoznacznego określenia przez wnioskodawcę, o którego z profesjonalnych pełnomocników wnosi, referendarz sądowy, kierując się przyjętą w takich sytuacjach praktyką, ustanowił pierwszego ze wskazanych przez wnioskodawcę profesjonalnych pełnomocników tj. radcę prawnego. W związku z tym, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.