I SA/Ol 287/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.D. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. D. na postanowienie Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia odmówić ustanowienia adwokata WSA/post.1-sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przyznał R. D. prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i odmówił ustanowienia adwokata. Wyrokiem z dnia 6 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę R. D. na postanowienie Wojewody w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Następnie wnioskiem z dnia 24 grudnia 2015 r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku PPF skarżący R. D. zwrócił się o ustanowienie adwokata. Uzasadniając swój wniosek stwierdził, że nie posiada środków finansowych na opłacenie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Wyjaśnił, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z 37-letnim synem. W skład majątku wchodzi mieszkanie o powierzchni 39 m2. Utrzymuje się z renty w kwocie "[...]’, nadto syn otrzymuje zaległe alimenty w wysokości "[...]". Oświadczył, że ponosi stałe wydatki na mieszkanie w kwocie 270 zł miesięcznie nadto opłaca rachunki za gaz i prąd. Posiadane dochody nie wystarczają skarżącemu na opłacenie kosztów leczenia. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., w skrócie P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. (art. 245 § 1, 2 i 3 P.p.s.a.). Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Jak wskazano wcześniej prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek czy też pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.) Powyższe uregulowanie wprost przenosi na stronę ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. To zatem w interesie strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r., I FZ 63/05 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena przytoczonych okoliczności należy zaś do Sądu/ referendarza sądowego. Należy podkreślić, że aby rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy, a więc dokonać analizy zdolności płatniczych skarżącego w zestawieniu z wymaganymi kosztami sądowymi, Sąd czy też referendarz sądowy musi mieć dostęp do pełnej informacji o jego sytuacji majątkowej, ponieważ informacja zawarta w formularzu PPF jest często niewystarczająca do kompleksowej oceny sytuacji majątkowej strony. Jeżeli oświadczenie wnioskodawcy, co do jego sytuacji majątkowej, okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, wnioskodawca ma obowiązek na wezwanie uzupełnić je lub przedstawić dokumenty źródłowe, obrazujące jego sytuację rodzinną, majątkową czy dochody (art. 255 p.p.s.a.). Należy w tym miejscu podnieść, że w przedmiotowej sprawie tryb, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a., został wykorzystany – wezwaniem z dnia 7 stycznia 2016 r. Skarżący jednak, pomimo ww. wezwania jakie, w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, wystosował do niego referendarz sądowy, uchyliła się od rzetelnego wyjaśnienia własnej sytuacji finansowej, nie składając żadnych oświadczeń i dokumentów źródłowych, do których był wezwany. Przechodząc zatem do oceny wniosku skarżącego i przedstawionych przez skarżącego wyjaśnień co do stanu rodzinnego i materialnego w jakim się znajduje, w oparciu o przesłanki do przyznania prawa pomocy stwierdzić należy, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że spełnia warunki do pozytywnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata. Przede wszystkim z przedstawionych wyjaśnień wynika, że wnioskodawca utrzymuje się ze stałych dochodów w postaci świadczenia rentowego w kwocie "[...]" miesięcznie. Nadto dorosły syn wnioskodawcy uzyskuje dochody z tytułu zaległych alimentów w kwocie "[...]" miesięcznie. Przy czym skarżący w żaden sposób nie określił czym zajmuje się jego 37-letni syn, czy uzyskuje jakieś dochody oprócz zaległych alimentów. W tym stanie sprawy, należało uznać, że skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, że nie posiada jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów sądowych. Podkreślić przy tym należy, że kwestia nie przedłożenia wyjaśnień dotyczących ewentualnego zajęcia syna i wysokości uzyskiwanych przez dorosłego syna dochodów była już przedmiotem rozważeń tut. Sądu, który postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 r. przyznał wnioskodawcy prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i odmówił ustanowienia adwokata. Jest to zatem kolejny wniosek skarżącego, w którym pomimo wezwania nie przedstawia on pełnych i wiarygodnych wyjaśnień dotyczących zarówno kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego jak i wyjaśnień co do zajęcia dorosłego syna i ewentualnych uzyskiwanych przez niego dochodów. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi zatem do wniosku, że wnioskodawca nie przedłożył dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej. Przyjąć zatem należało, że przedstawił on swoją sytuację finansową w sposób selektywny, uchylając się od wykazania swoich rzeczywistych możliwości płatniczych, nie wykazując tym samym, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Zauważyć przy tym należało, że skarżący został prawidłowo pouczony, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Zatem należy stwierdzić, że już z samego faktu nałożenia na niego zobowiązania w trybie art. 255 P.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jego możliwości płatniczych, powinien wywieść, że zostanie obciążony negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. Reasumując przedmiotowe rozważania, należy stwierdzić, że tylko wyjaśnienie – w sposób nie budzący wszystkich przedstawionych wyżej wątpliwości –dotyczących wysokości ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego jak i zajęcia i wysokości uzyskiwanych dochodów przez dorosłego syna skarżącego oraz nadesłanie brakujących dokumentów źródłowych umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.