I SA/Ol 288/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca) Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2016r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Zarządu Województwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwrotu części środków na realizację projektu oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Zarząd Województwa "[...]", działając jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Warmia i Mazury na lata 2007 – 2013 (dalej również jako "IZ"), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]" w przedmiocie zwrotu przez A. Spółka Jawna z siedzibą w M. (dalej również jako: "strona", "skarżąca, "beneficjent", "spółka") części środków przeznaczonych na realizację projektu finansowanego z udziałem środków europejskich w wysokości 28.840 zł wraz z należnymi odsetkami. Przedstawiając w uzasadnieniu decyzji stan faktyczny sprawy, IZ wskazała, że w dniu 29 listopada 2010 r. zawarła ze spółką umowę nr "[...]" o dofinansowanie projektu pn.: B.- uruchomienie internetowego serwisu obsługi klienta oraz systemu zarządzania dokumentacją finansową" (dalej: "umowa o dofinansowanie"). Na podstawie tej umowy, aneksowanej następnie w dniach 22 marca 2012 r. i 26 marca 2013 r., przyznano spółce na realizację projektu dofinansowanie w kwocie 473.835,80 zł. W wyniku przeprowadzonej w dniu 2 lutego 2015 r. kontroli na miejscu realizacji projektu stwierdzono, że część wydatków była niekwalifikowalna. Ustalono bowiem, że strona nabyła urządzenie antywłamaniowe C., podczas gdy we wniosku o dofinansowanie, fakturze oraz protokole zdawczo-odbiorczym wskazała urządzenie D., a ponadto dokonała zakupu wyposażenia meblowego i biurowego od podmiotu E. s.c., z którym łączą ją powiązania osobiste. W odpowiedzi na informację pokontrolną z 16 czerwca 2015 r. spółka wyjaśniła, że rozbieżności pomiędzy faktycznie nabytym urządzeniem antywłamaniowym, a urządzeniem wskazanym w dokumentacji wynikały z oczywistej omyłki pisarskiej. Zakwestionowała ponadto istnienie powiązań ze spółką E. Uwzględniając powyższe ustalenia, IZ pismem z 18 sierpnia 2015 r. wezwała spółkę do zwrotu dofinansowania w wysokości 28.840,80 zł wraz z należnymi odsetkami. Zaś po bezskutecznym upływie terminu do zwrotu środków pismem z dnia 6 października 2015 r., działając na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "K.p.a."), zawiadomiła stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego. Wydaną w wyniku tego postępowania decyzją z dnia "[...]", działając na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm., dalej jako: ".u.f.p."), art. 26 ust. 1 pkt 1 i 15 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2014 r., poz. 1649 ze zm., dalej jako: "u.z.p.p.r."), IZ zobowiązała spółkę do zwrotu części środków wraz z należnymi odsetkami. Utrzymując w mocy to rozstrzygnięcie, IZ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyraziła stanowisko, że prowadząc postępowanie w I instancji dokonała w sposób wnikliwy analizy dowodów oraz wyczerpująco wyjaśniła powody niekwalifikowalności wydatków. Wskazała, że strona we wniosku o dofinansowanie projektu oraz w studium wykonalności zaplanowała zakup urządzenia antywłamaniowego D. w zakresie dodatkowego wyposażenia komputerowego – serwerowni. W dniu 4 stycznia 2011 r. zawarła z F. s.c. umowę na dostawę sprzętu informatycznego, w tym m.in. urządzenia antywłamaniowego D.. Do wniosku o płatność dołączyła potwierdzoną za zgodność z oryginałem dokumentację finansową stwierdzającą poniesienie wydatku na urządzenie antywłamaniowe D., tj.: fakturę nr "[...]" z 15 lutego 2011 r., umowę na dostawę sprzętu, dokument przyjęcia do użytkowania środka trwałego OT z 15 lutego 2011 r. oraz protokół zdawczo-odbiorczy z 15 lutego 2011 r.. Ponadto przedłożyła zapytanie ofertowe z 2 grudnia 2010 r. oraz ofertę F. S.C. z 21 grudnia 2010 r., z których wprost wynika, iż przedmiotem zakupu jest urządzenie D.. Natomiast w toku kontroli przeprowadzonej w dniu 2 lutego 2015 r. strona okazała urządzenie C., które faktycznie odebrała od wykonawcy. Zatem pomimo podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego, w którym potwierdziła otrzymanie urządzenia antywłamaniowego D., faktycznie odebrała inne urządzenie. Organ nie uwzględnił stanowiska strony, że oba urządzenia są funkcjonalnie tożsame. Podniósł, że nie kwestionował użyteczności i funkcjonalności zakupionego urządzenia, a jedynie stwierdził niezgodność urządzenia wynikającą z przedstawianych do refundacji dokumentów z modelem okazanym kontrolującym. Jak wskazał, faktura oraz protokół zdawczo – odbiorczy wymaga od obu stron sprawdzenia towaru, a w przypadku stwierdzenia, że nie jest on zgodny z zamówieniem/ofertą, nabywca powinien odmówić jego przyjęcia i zażądać dostarczenia umówionego towaru. Tym samym odmówił uwzględnienia wyjaśnień beneficjenta, że powyższa niezgodność była wynikiem omyłki pisarskiej na skutek przekopiowania treści zapytania ofertowego do protokołu zdawczo-odbiorczego. Wskazał, że przedłożone w dniu 7 lipca 2015 r. dokumenty (nota korygująca i korekta protokołu zdawczo-odbiorczego z 30 czerwca 2015 r.) w żaden sposób nie usunęły stwierdzonych niezgodności. Powyższe czynności podjęte na gruncie prawa podatkowego nie sanowały naruszenia § 2 ust. 2 umowy o dofinansowanie, który wyraźnie zobowiązuje do realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie. Beneficjent nie występował natomiast o wyrażenie zgody na zmianę projektu poprzez zastąpienie urządzenia. W sytuacji zaś, gdy umowa na dostawę sprzętu informatycznego z 4 stycznia 2011 r. oraz faktura nr "[...]" z 15 lutego 2011 r. zostały wystawione i podpisane w odstępie ponad miesiąca miał czas zapoznać się z nimi i wnieść ewentualne uwagi co do stwierdzonej niezgodności. Nie uznał za wiarygodne twierdzeń beneficjenta, że ani on, ani sprzedawca, przez okres 4 lat nie zauważyli rozbieżności pomiędzy urządzeniem faktycznie dostarczonym, a urządzeniem wskazanym w dokumentacji. Umowa dofinansowanie, odwołując się do punktu C-4.3 wniosku o dofinansowanie oraz do studium wykonalności (str. 7, 15-17), zobowiązuje beneficjenta do osiągnięcia określonych wskaźników rezultatu i produktu, a tym samym celu projektu rozumianego jako nabycie konkretnego sprzętu. Zapisy umowy o dofinansowanie w zakresie celu i sposobu realizacji umowy są precyzyjne i jasne. W związku z tym, nie ma potrzeby odwoływania się do dyrektyw wykładni oświadczeń woli sformułowanych przez ustawodawcę w art. 65 § 2 Kodeksu cywilnego. Tym samym beneficjent naruszył § 2 ust. 2, § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie oraz pkt 5.6 Wytycznych w sprawie kwalifikowalności wydatków w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata 2007-2013 do konkursu "[...]" (dalej: "Wytyczne") poprzez nienależyte udokumentowanie poniesionego wydatku. Wypełniało to dyspozycję art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., zgodnie z którym w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 podlegają zwrotowi wraz z odsetkami (...). W ocenie IZ, strona naruszyła ponadto § 10 ust. 9 umowy o dofinansowanie w postępowaniu ofertowym w przedmiocie zakupu wyposażenia meblowego i biurowego. Wspólnikiem spółki cywilnej E., której ofertę wybrano jako najkorzystniejszą, jest bowiem R. B., mąż A. B. (wspólnika beneficjenta). Zgodnie zaś z § 10 ust. 9 umowy o dofinansowanie beneficjentowi nie wolno nabywać jakichkolwiek towarów, usług, dóbr niematerialnych oraz rzeczy ruchomych i nieruchomości od podmiotów, z którymi posiada powiązanie osobiste, tj. małżonka, rodziców, teściów, zstępnych lub organizacyjne (...). Na powyższe nie miała wpływu kwestia ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami na podstawie aktu notarialnego z 17 sierpnia 2006 r.. Ponadto, w ocenie organu, celem § 10 ust. 9 umowy o dofinansowanie jest zapewnienie bezstronności wyboru wykonawcy i uniknięcia konfliktu interesów, a zatem nie sposób ograniczyć zakresu obowiązywania powyższego zakazu wyłącznie do sytuacji, gdy beneficjent jest osobą fizyczną. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że pomiędzy osobą upoważnioną do zaciągania zobowiązań w imieniu beneficjenta, a wykonawcą zachodzą powiązania osobiste (rodzinne) wynikające z § 10 ust. 9 umowy o dofinansowanie. Celem zapisów umowy o dofinansowanie jest m.in. ochrona przejrzystości wydatkowania środków publicznych, uczciwej konkurencji i równości szans, dlatego nie może nastąpić na rzecz osób związanych ze sobą na gruncie rodzinnym, gdyż uprawdopodabnia to dokonanie wyboru oferenta z naruszeniem powyższych zasad (wyrok WSA w Olsztynie w wyroku z 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 247/15). W ocenie organu, ustalony stan faktyczny wypełnił dyspozycję normy art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p., zgodnie z którym podlegają zwrotowi środki wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, a także środki pobrane nienależnie. IZ nie uwzględniła zarzutu beneficjenta co do braku podstaw do przeprowadzenia kontroli i stwierdzenia niekwalifikowalności wydatków w okresie trwałości projektu. Wskazała, iż w myśl art. 57 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. U. UE L Nr 210, poz. 25 ze zm.), jak również zgodnie z zapisami wniosku (punkt C-7 wniosku, oświadczenie beneficjenta - str. 16 wniosku), beneficjent jest zobowiązany do utrzymania trwałości projektu w okresie 3 lat od daty zakończenia realizacji projektu. Termin finansowego zakończenia realizacji projektu określony został w § 3 ust. 1 pkt 4 umowy o dofinansowanie na 6 lutego 2012 r., co oznacza, że beneficjent pozostawał w okresie trwałości do 6 lutego 2015 r. włącznie. Jak podniósł organ, zgodność realizacji projektu z wnioskiem i umową o dofinansowanie podlega weryfikacji na każdym etapie jego realizacji, w tym również w okresie trwałości. Powyższe wynika z § 14 ust. 2 umowy o dofinansowanie, który stanowi, że kontrole mogą być przeprowadzane w dowolnym terminie w trakcie i na zakończenie realizacji projektu oraz przez okres 5 lat (3 lat w przypadku przedsiębiorcy typu MŚP) od dnia finansowego zakończenia realizacji projektu. Prawo do kontroli wynika również z art. 35e ust. 1 i 2 z.p.p.r., zgodnie z którym kontrole mogą być przeprowadzane w każdym czasie od dnia otrzymania informacji o wyłonieniu projektu do dofinansowania do dnia upływu 3 lat od zamknięcia programu operacyjnego lub do dnia upływu 3 lat następujących po roku, w którym dokonano częściowego zamknięcia programu operacyjnego. Odnosząc się do powołanego przez stronę wyroku WSA w Rzeszowie z 3 września 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 560/15, IZ stwierdziła, że okoliczności związane z: nabyciem innego urządzenia antywłamaniowego niż przewidziane w umowie oraz z powiązaniami osobistymi (rodzinnymi) przy zakupie i montażu wyposażenia meblowego i biurowego miały miejsce jeszcze w okresie realizacji projektu. Bezzasadne było zatem twierdzenie beneficjenta, iż na etapie trwałości nie ma prawnej możliwości uznania wydatków za niekwalifikowalne. Organ nie zgodził się z zarzutem, że jego zachowanie w toku kontroli trwałości projektu należałoby traktować jako nadmiar formalizmu i oceniać w świetle art. 5 Kodeksu cywilnego, skoro przeprowadzenie kontroli jest jego obowiązkiem wynikającym z art. 26 ust. 14 u.z.p.p.r., a nie jego prawem. Odnosząc się do zarzutu, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła szkoda dla budżetu ogólnego Unii Europejskiej, stwierdził, że art. 207 ust. 1 u.f.p. nie stanowi o kwestii wystąpienia nieprawidłowości, szkody bądź jej miarkowania. Powodem zwrotu części dofinansowania przez stronę było ustalenie, iż doszło do naruszenia postanowień umowy o dofinansowanie, a tym samym procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. oraz pobrania środków w sposób nienależny, co swoim zakresem wypełniło przesłanki art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p.. Ponadto w art. 57 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 nie ma mowy o szkodzie w budżecie UE. W kwestii zarzutu naruszenia art. 105 K.p.a. organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia postępowania administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję, spółka wniosła o uchylenie rozstrzygnięć obu instancji, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 7 oraz 77 K.p.a. poprzez niepełne rozpatrzenia materiału dowodowego oraz jego wadliwą ocenę na skutek nieuwzględnienia art. 57 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, co doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia co do wystąpienia hipotezy normy prawnej z art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p., podczas gdy nie było podstaw do stwierdzenia wystąpienia okoliczności warunkujących zwrot dofinansowania, przez co naruszono zasadę praworządności z art. 6 K.p.a.; b) art. 80 K.p.a. poprzez wadliwą, sprzeczną z zasadami logiki oraz prawidłowego rozumowania i jednostronną ocenę materiału dowodowego, polegającą na podjęciu ustaleń jedynie w oparciu o niektóre postanowienia umowy o dofinansowanie, tj. z pominięciem § 3 ust. 1 pkt 4 oraz § 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz § 17 ust 4 umowy o dofinansowanie, a także art. 57 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, podczas gdy w sytuacji dokonania prawidłowej i kompleksowej oceny materiału dowodowego organ powinien stwierdzić, że nie wystąpiły okoliczności wypełniające dyspozycję normy prawnej z art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p., a zatem nie ma podstaw do żądania zwrotu dofinansowania od strony, a postępowanie administracyjne było ab initio bezprzedmiotowe i jako takie winno zostać umorzone stosownie do art. 105 § 1 K.p.a. 2) prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy: a) art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 u.f.p. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i stwierdzenie naruszenia przez stronę § 2 ust. 2 oraz § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie oraz pkt 5.6 Wytycznych poprzez przyjęcie za niekwalifikowane kosztów zakupu urządzenia, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. norm winna uwzględniać całość postanowień umowy o dofinansowanie, a także dyrektywę interpretacyjną zawartą w art. 65 § 2 Kodeksu cywilnego; b) art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 u.f.p. poprzez jego nieprawidłową wykładnię z pominięciem postanowień § 3 ust. 1 pkt 4 oraz § 17 ust 4 umowy o dofinansowanie, a także art. 57 rozporządzenia Rady nr 1083/2006, podczas gdy jedyną podstawą prawną do zwrotu środków w okresie trwałości projektu jest stwierdzenie znaczącej modyfikacji projektu; c) art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. w związku z § 10 ust 9 umowy o dofinansowanie poprzez nieprawidłową wykładnię polegającą na przyjęciu, iż strona naruszyła § 10 ust 9 umowy o dofinansowanie poprzez zakup wyposażenia meblowego i biurowego od podmiotu, z którym posiada powiązania osobiste, podczas gdy w toku wykładni art. 207 ust 1 pkt 3 u.f.p. w zw. z § 10 ust 9 umowy o dofinansowanie, zgodnie z dyrektywą postępowania zawartą w art. 6 k.p.a należy uwzględnić art. 5 pkt 1 u.z.p.p.r. oraz art. 4 § 1 pkt 1 i art. 8 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013r., poz. 1030 ze zm., zwanego dalej: "k.s.h."). W uzasadnieniu wskazano, że specyfika postępowania o zwrot środków prowadzonego w oparciu o art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p. wymaga każdorazowo odwołania się przez organ do innych procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków finansowych związanych z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków europejskich. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że do tzw. innych procedur zalicza się nie tylko przepisy prawa powszechnie obowiązującego, ale także wytyczne programowe, instrukcje czy też postanowienia umowy o dofinansowanie. W świetle powyższego organ zobowiązany jest dokonać całościowej i kompleksowej analizy umowy o dofinansowanie oraz innych dokumentów programowych i dopiero po ich przeanalizowaniu podjąć ustalenie co do tego, czy w danym stanie faktycznym zaistniały przesłanki do zwrotu dofinansowania. Do powyższych działań zobowiązują organ przepisy art. 6, art. 7, art. 77 czy też art. 80 K.p.a., którym organ uchybił, dopuszczając się fragmentarycznej i wycinkowej analizy dokumentów. Skarżąca wskazała, że jej projekt znajdował się w tzw. okresie trwałości. Każdy projekt współfinansowany ze środków UE można podzielić na trzy fazy: etap naboru, etap realizacji projektu oraz etap trwałości projektu, który w przypadku MŚP wynosi 3 lata od daty zakończenia realizacji projektu. Dla każdego z etapów inaczej unormowane zostały wzajemne prawa i obowiązki organu oraz skarżącej. Na trzecim etapie strona ma obowiązek zapewnienia trwałości operacji, który polega na niepoddawaniu projektu znaczącej modyfikacji, co wynika z art. 57 rozporządzenia Rady nr 1083/2006 oraz § 17 ust 3 umowy o dofinansowanie oraz wytycznych Ministerstwa Rozwoju Regionalnego pn. Zagadnienie zachowania trwałości projektu współfinansowanego z funduszy europejskich. Postanowienia umowy o dofinansowanie związane z pojęciem kwalifikowalności kosztów wygasają z chwilą zakończenia realizacji projektu, co nastąpiło w niniejszej sprawie z dniem 6 lutego 2012 r.. Nie można również przyjąć, iż § 14 ust. 5 umowy o dofinansowanie daje podstawę do zwrotu środków w okresie trwałości projektu, bowiem ten zapis umowy powinien być oceniany w świetle art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego jako sprzeczny z art. 57 rozporządzenia Rady nr 1083/2006 i tym samym obarczony sankcją nieważności. Sama umowa o dofinansowanie określa w § 17 ust. 4, iż zobowiązanie do zwrotu środków w okresie trwałości może wynikać jedynie z naruszenia trwałości projektu tj. zaistnienia przesłanek z art. 57 rozporządzenia Rady nr 1083/2006. Zatem § 14 ust. 5 umowy należy traktować jako swoistą normę o charakterze lex imperfecta, która co prawda umożliwia kontrolę projektu w okresie trwałości, lecz nie daje podstaw do zwrotu środków poza przypadkiem stwierdzenia tzw. znaczącej modyfikacji projektu. Ustalając stan faktyczny sprawy i okoliczności istotne dla zwrotu dofinansowania, organ oparł się jedynie na części postanowień umowy o dofinansowanie, tj. § 2 ust. 2, § 4 ust. 3 oraz § 10 ust. 9 umowy o dofinansowanie. Pominął natomiast pozostałe postanowienia umowy o dofinansowanie, tj. § 3 ust. 1 pkt 4 oraz § 17 ust. 4 oraz art. 57 rozporządzenia Rady nr 1083/2006, w świetle których okoliczności stwierdzone przez organ są spóźnione, ponieważ jako podstawa do zwrotu dotacji mogły być podnoszone na etapie realizacji projektu, a nie w fazie jego trwałości. Tym samym naruszył również art. 80K.p.a.. Istotne jest, że okres realizacji projektu upłynął w dniu 2 lutego 2012 r., a zatem późniejsze stwierdzenie niekwalifikowalności wydatków było bez znaczenia prawnego dla możliwości dochodzenia zwrotu dofinansowania w świetle § 17 ust. 4 umowy o dofinansowanie oraz art. 57 rozporządzenia Rady nr 1083/2006. W uzasadnieniu zarzutów naruszenia prawa materialnego strona odwołując się do art. 65 § 2 Kodeksu cywilnego, podniosła, że rzeczywiście dokonała zakupu innego środka trwałego niż planowany, jednakże z uwagi na tożsame parametry i właściwości techniczne pozostaje to bez istotnego znaczenia dla celu zrealizowanego projektu oraz osiągnięcia i utrzymania wskaźników produktu oraz rezultatu. Wskazując na art. 56 ust. 4 rozporządzenia Rady nr 1083/2006, art. 26 ust. 1 pkt u.z.p.p.r. oraz Wytycznych IŻ, a także Krajowych wytycznych, ponownie stwierdziła, iż IZ nie jest uprawniona do oceny kwalifikowalności wydatków na etapie trwałości projektu, gdyż z chwilą zakończenia realizacji projektu powstał dla skarżącej stan pewności prawa i późniejsze kwestionowanie wydatków nie jest dopuszczalne z uwagi na zasadę ochrony praw słusznie nabytych. Organ dysponował stosownym okresem czasu do przeprowadzenia kontroli, tj. okresem realizacji projektu do zweryfikowania kwalifikowalności wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w orzeczeniu z dnia 3 września 2015 roku w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 560/15 stwierdził, iż na etapie trwałości projektu dopuszczalne jest wyłącznie badanie przesłanek znaczącej modyfikacji projektu z art. 57 rozporządzenia Rady nr 1083/2006. W ocenie strony zarzut polegający na niedołożeniu należytej staranności w udokumentowaniu wydatku na zakup urządzenia antywłamaniowego i w efekcie zakupienie innego urządzenia o tożsamych parametrach technicznych jest nieproporcjonalny do wymierzonej sankcji. Powyższa rozbieżność nie ma bowiem żadnego negatywnego wpływu na działanie dofinansowanego projektu i nie wpływa na osiągnięcie jego celu, czy też na zachowanie wskaźników produktu bądź rezultatu. Kwestionując natomiast stanowisko organu o istnieniu powiązań z podmiotem, od którego dokonano zakupu wyposażenia meblowego i biurowego, strona podniosła, że zgodnie z art. 5 pkt 1 u.z.p.p.r., beneficjentem wsparcia ze środków UE może być: osoba fizyczną, osoba prawną lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, realizujące projekty finansowane z budżetu państwa lub ze źródeł zagranicznych na podstawie decyzji lub umowy o dofinansowanie projektu. W niniejszej sprawie stroną umowy o dofinansowanie jest spółka jawna, a zatem podmiot odrębny od jej wspólników. Zgodnie z art. 8 K.s.h. spółka osobowa posiada zdolność prawną i we własnym imieniu może nabywać prawa, w tym własność nieruchomości, zaciągać zobowiązania pozywać i być pozywana - jest tzw. ułomną osobą prawną. Ponadto stosownie do art. 28 K.s.h. spółka jawna posiada odrębny majątek od majątku wspólników. W świetle powyższego stroną umowy o dofinansowanie nie była A. B., ale odrębny podmiot w postaci spółki osobowej. Osoby prawe oraz ułomne osoby prawne z natury rzeczy nie posiadają relacji o charakterze rodzinnym bądź osobistym. W związku z tym nie można mówić o powiązaniach o charakterze rodzinnym, osobistym (relacji mąż - żona) w stosunku do wspólnika spółki cywilnej E a B.. Nie jest również dopuszczalna funkcjonalna wykładnia postanowień § 10 ust. 9 umowy o dofinansowanie, którą przeprowadził organ w decyzji wydanej na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż to postanowienie umowy ma charakter wyjątku od reguły zezwalającej na zakup od dowolnych podmiotów, a zatem nie może być interpretowany rozszerzająco. W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa "[...]" wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 30 sierpnia 2016r. skarżąca podtrzymała zarzuty i argumentację zawartą w skardze. Podkreśliła, że zaskarżona decyzja narusza prawo materialne, polegające na nieprawidłowej interpretacji art.207 ust.1 pkt 2 i 3 u.f.p., bowiem gdyby organ dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu, to doszedłby do wniosku, że brak było materialnoprawnej podstawy do wydania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje przede wszystkim orzekanie w sprawach skarg na działania, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Jednakże, jak wynika z art. 3 § 3 tej ustawy, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Na takiej właśnie zasadzie kontroli sądów administracyjnych poddane zostały programy operacyjne, przy czym przepisy u.z.p.p.r. nie regulują trybu postępowania w sprawie zwrotu przez beneficjenta dofinansowania, wskazując jedynie w art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a u.z.p.p.r., że do zadań instytucji zarządzającej należy m. in. odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych oraz ustalanie i nakładanie korekt finansowych, o których mowa w art. 98 rozporządzenia nr 1083/2006. Natomiast zgodnie z art. 207 § 1 pkt 2 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 – podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Stosownie do art. 184 ust. 1 i 2 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Natomiast przy wydatkowaniu środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 5 lit. c i d, a także środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z tych środków, stosuje się odpowiednio zasady rozliczania określone dla dotacji z budżetu państwa (art. 184 ust. 2 u.f.p.). Przywołać również należy przepis art. 207 § 1 pkt 3 u.f.p., zgodnie z którym w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości – podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie była decyzja Zarządu Województwa "[...]", działającego jako Instytucja Zarządzająca RPO WiM na lata 2007- 2013, zobowiązująca stronę skarżącą do zwrotu dofinansowania, przyznanego jej w ramach umowy o dofinansowanie zawartej w dniu 29 listopada 2010 r. Podstawą materialnoprawną kwestionowanego skargą aktu były przepisy art. 207 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 u.f.p. Nie można tu również pominąć postanowień umowy z dnia 29 listopada 2010 r. o nr "[...]" o dofinansowanie projektu pn. "B. - uruchomienie internetowego serwisu obsługi klienta oraz systemu zarządzania dokumentacją finansową". W ocenie Sądu, ustanowione powyższymi uregulowaniami wymagania dotyczące zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały w niniejszej sprawie spełnione. W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że przyjęty przez IZ za podstawę zaskarżonej decyzji i przedstawiony powyżej stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Co więcej uznał, że stan faktyczny, mimo powołania przez stronę w skardze przepisów postępowania wskazujących na braki w zakresie jego ustalenia, nie był w istocie przez nią kwestionowany, gdyż skarga nie zawiera żadnego uzasadnienia w tym zakresie. Strona skarżąca swych zarzutów nie kierowała bowiem przeciwko ustaleniom faktycznym stanowiącym podstawę decyzji, lecz przeciwko sformułowanym przez IZ w sposób wiążący konsekwencjom prawnym tych ustaleń. Skarga spółki oparta została przede wszystkim na zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 207 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 w zw. z art. 184 u.f.p. Zarzut ten został w pierwszej kolejności powiązany z argumentacją, że z uwagi na tożsame parametry i właściwości techniczne pozostaje bez istotnego znaczenia dla celu zrealizowanego projektu dokonanie wydatku na inny środek trwały niż planowany (urządzenie antywłamaniowe C. zamiast wskazanego we wniosku o dofinansowanie, fakturze oraz protokole zdawczo-odbiorczym urządzenia D.). Nie kwestionując argumentacji strony o użyteczności i funkcjonalności okazanego w toku kontroli urządzenia C., wskazać należy, że strona nie przedstawiła dowodów zakupu tego urządzenia; nie zostało ono bowiem wymienione w dokumentacji przedstawionej do refundacji. Z uwagi na ewidentną rozbieżność w zakresie stanu faktycznego i stanu wynikającego z tej dokumentacji nie było przy tym podstaw do uwzględnienia wyjaśnień beneficjenta, że powyższa niezgodność była wynikiem wyłącznie omyłki pisarskiej na skutek przekopiowania treści zapytania ofertowego do protokołu zdawczo-odbiorczego, która nie została zauważona przez okres 4 lat, tj. od dnia zawarcia umowy na dostawę sprzętu informatycznego (4 stycznia 2011 r.). Umowa o dofinansowanie w § 2 ust. 2 wyraźnie zobowiązywała skarżącą spółkę do realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie celem osiągnięcia określonych wskaźników rezultatu i produktu, przy czym jako cel projektu należało rozumieć w tym przypadku nabycie konkretnego sprzętu. Beneficjent nie wystąpił do IZ o wyrażenie zgody na zmianę projektu. Prawidłowo w tym zakresie IZ uznała zatem, że naruszając § 2 ust. 2, § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie oraz pkt 5.6 Wytycznych w sprawie kwalifikowalności wydatków w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata 2007-2013 do konkursu "[...]", strona wypełniła jednocześnie dyspozycję art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia argumentacji skargi kwestionującej stanowisko IZ o niekwalifikowalności wydatku na zakup wyposażenia meblowego i biurowego od spółki cywilnej E.. Istnienie powiązań z tym podmiotem zostało wywiedzione z bezspornych ustaleń, że wspólnikiem spółki E. był R. B., mąż A. B., która jest wspólnikiem skarżącej spółki. Na podstawie tych ustaleń prawidłowo IZ uznała, że wydatek został dokonany z naruszeniem § 10 ust. 9 umowy o dofinansowanie, który ustanawia zakaz nabywania przez beneficjenta jakichkolwiek towarów, usług, dóbr niematerialnych oraz rzeczy ruchomych i nieruchomości od podmiotów, z którymi posiada powiązanie osobiste, tj. małżonka, rodziców, teściów, zstępnych lub organizacyjne (...). Ustanowiony w tym zapisie umowy o dofinansowanie zakaz ma charakter bezwzględny. Jego celem jest, jak prawidłowo wskazała IZ, zapewnienie bezstronności wyboru wykonawcy i uniknięcia konfliktu interesów. Zatem nie sposób ograniczyć zakresu obowiązywania tego zakazu wyłącznie do sytuacji, gdy beneficjent jest osobą fizyczną. Wbrew argumentacji skargi, powiązania osobowe czy rodzinne mogą być odnoszone także do innych podmiotów aniżeli osoby fizyczne, gdyż mogą dotyczyć osób biorących udział w zarządzaniu lub kontroli podmiotów będących osobami prawnymi lub jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej. Niewątpliwie do naruszenia tego zakazu dochodzi w sytuacji, gdy – jak w niniejszej sprawie – beneficjent, będący spółką osobową, dokonuje nabycia od innej spółki osobowej, a wspólnikami tych spółek są małżonkowie. Na ocenę istnienia bądź nieistnienia powiązań o charakterze osobistym nie miało natomiast wpływu ustanowienie w dniu "[...]" rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami. Tym samym Sąd podzielił ocenę IZ, że w stanie sprawy zostały spełnione przesłanki zwrotu środków określone w art. 207 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 u.f.p. Zauważyć w tym miejscu należy, że zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 207 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 w zw. z art. 184 u.f.p. strona powiązała również z kwestią okresu, w jakim dopuszczalne jest badanie kwalifikowalności wydatków, uznając, że w okresie trwałości projektu podstawą do dochodzenia zwrotu środków nie może być niekwalifikowalność wydatków, lecz jedynie stwierdzenie znaczącej modyfikacji projektu, o której mowa w art. 57 rozporządzenia Rady nr 1083/2006. Nie podzielając tego poglądu, Sąd przychylił się do stanowiska IZ, że kwalifikowalność wydatków może być oceniana na każdym etapie realizacji projektu, tj. zarówno, na etapie oceny i wyboru wniosku o dofinansowanie projektu, po podpisaniu umowy o dofinansowanie, na etapie weryfikacji wniosku beneficjenta o płatność (pośrednią oraz końcową), jak również na etapie kontroli rzeczowo – finansowej realizacji projektu, a także w okresie trwałości projektu wynoszącym 5 lat (3 lat w przypadku przedsiębiorcy typu MŚP) od dnia finansowego zakończenia realizacji projektu. Fakt, że wniosek o płatność, uwzględniający wydatki poniesione na zakwestionowane aktualnie przez IZ zakupy, został zaakceptowany i wydatki te zostały zrefundowane, nie oznacza jeszcze, że IZ utraciła możliwość skontrolowania prawidłowości poniesienia tych wydatków w trakcie trwałości projektu, w procesie weryfikacji tych wydatków odrębnym i niezależnym od weryfikacji samego wniosku o płatność. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 171/13 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), z art. 25 u.z.p.p.r. wynika, iż zarząd województwa, jako instytucja zarządzająca, jest w odniesieniu do regionalnego programu operacyjnego, odpowiedzialny za jego przygotowanie i realizację. Stosownie do art. 26 u.z.p.p.r. do jego zadań należy nie tylko zawieranie z beneficjentami umów o dofinansowanie projektu lub podejmowanie decyzji, o których mowa w art. 28 ust. 2 (pkt 5) i dokonywanie płatności ze środków programu operacyjnego na rzecz beneficjentów (pkt 11), ale również monitorowanie postępów w realizacji, ewaluacji programu operacyjnego oraz stopnia osiągania jego celów (pkt 12), a także prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów (pkt 14) oraz odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych (pkt 15). W katalogu tych zadań mieści się przede wszystkim wypełnianie obowiązków wynikających z art. 60 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, z którego wynika jednoznacznie, że instytucja zarządzająca, odpowiadając za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację, zobowiązana jest do uwzględniania zasad należytego zarządzania finansami, w tym szczególności zapewnienia, że operacje są wybierane do finansowania zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz że spełniają one mające zastosowanie zasady wspólnotowe i krajowe przez cały okres ich realizacji. NSA w powołanym wyżej wyroku wskazał również na znaczenie reguły ustanowionej w art. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, z którego wynika, że kontrole administracyjne, środki i kary wprowadza się w takim zakresie, w jakim jest to konieczne dla zapewnienia właściwego stosowania prawa wspólnotowego, a ponadto, że muszą one być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, w celu zapewnienia odpowiedniej ochrony interesów finansowych Wspólnot. NSA odwołał się przy tym do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z którego wynika, że beneficjent pomocy finansowanej, z racji jej przyznania i zatwierdzenia, nie nabywa żadnych ostatecznych praw do wypłaty kwoty pomocy, jeżeli nie przestrzega warunków, którymi to wsparcie finansowe zostało obwarowane, i które może być przyznane tylko wówczas, gdy beneficjent spełnia określone warunki. Budżet unijny pokrywa bowiem jedynie wydatki zgodne z przepisami unijnymi (np. wyrok SPI z dnia 22 maja 2007 r., C-500/04; wyrok TS z dnia 19 stycznia 2006 r., C-240/03). Z powyższych rozważań wynika więc jednoznacznie, że w zakresie odnoszącym się do kontroli realizacji projektu finansowanego ze środków publicznych, instytucja zarządzająca, która jest odpowiedzialna za zarządzanie programem operacyjnym i jego realizację przy uwzględnieniu zasady należytego zarządzania finansami, jest zobowiązana również do dochodzenia i żądania ich zwrotu, w sytuacji gdy, wykorzystaniu lub pobraniu tych środków towarzyszyły nieprawidłowości, które w rozpatrywanej sprawie łączyć należy z okolicznością wykorzystania ich z naruszeniem procedur oraz nienależnym pobraniem. Rolą instytucji zaangażowanych we wdrażanie i realizację regionalnych programów operacyjnych jest bowiem dbanie, aby wydatki ponoszone z udziałem środków unijnych nie były obarczone nieprawidłowościami, były ponoszone zgodnie z krajowymi i unijnymi przepisami i procedurami, określonymi m.in. w umowie o dofinansowanie, a także aby ich finansowanie nie powodowało szkody w budżecie ogólnym UE spowodowanej finansowaniem wydatku nieuzasadnionego, nieuprawnionego lub nieprawidłowego. Odwołać się również w tym miejscu należy do postanowień § 9 ust. 1 umowy o dofinansowanie zawartej przez IZ ze spółką, zgodnie z którym jeśli zostanie stwierdzone, że beneficjent wykorzystał całość lub część dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem, bez zachowania obowiązujących procedur lub pobrał całość lub część dofinansowania w sposób nienależny lub w nadmiernej wysokości, beneficjent zobowiązuje się do zwrotu tych środków, odpowiednio w całości lub w części, wraz z odsetkami (...). Powołany zapis umowy nie ogranicza żądania zwrotu od beneficjenta całości lub części dofinansowania wyłącznie do ściśle oznaczonego okresu, z którego wyłączony byłby okres trwałości projektu, jak chciałaby tego strona skarżąca. Takiego ograniczenia nie zawarto również w poszczególnych uregulowaniach § 14 umowy o dofinasowanie, w których unormowano zasady i tryb prowadzenia kontroli na miejscu w zakresie prawidłowości realizacji projektu. Zgodnie bowiem z § 14 ust. 2 zd. 2 umowy o dofinansowanie, kontrole mogą być przeprowadzane w dowolnym terminie w trakcie i na zakończenie realizacji projektu oraz przez okres 5 lat (3 lat w przypadku przedsiębiorcy typu MŚP) od dnia finansowego zakończenia realizacji projektu. W świetle tych uregulowań upływ daty finansowego zakończenia realizacji projektu (w niniejszej sprawie 6 lutego 2012 r.) nie wyklucza możliwości przeprowadzenia kontroli w zakresie prawidłowości projektu. Reasumując, samo podpisanie z beneficjentem umowy o dofinansowanie nie oznacza, że wszystkie wydatki, które beneficjent przedstawi do refundacji w trakcie realizacji projektu, będą kwalifikować się do dofinansowania z budżetu UE. IZ posiada uprawnienia do kontroli projektu również w okresie trwałości projektu, który wynosi 5 lat od dnia zakończenia realizacji projektu przez beneficjenta (3 lata w przypadku przedsiębiorcy typu MŚP). Oczywiste jest przy tym, że beneficjent będzie zmuszony ponieść skutki związane z dokonaną kontrolą, w sytuacji, gdy wynik kontroli okaże się dla niego negatywny. W przypadku bowiem ustalenia, że doszło do nieprawidłowości w toku realizacji projektu, IZ będzie zobligowana do uznania wydatków za niekwalifikowalne. Fakt, że naruszenia tego nie wykryto na poprzednich etapach, np. na etapie weryfikacji wniosków o płatność, nie ma wpływu na to, że naruszenie w rzeczywistości miało miejsce i zostało wykryte. Z powyższych względów Sąd uznał zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego za niezasadne. Nie znajdując również podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., nie zgodził się z oceną skarżącej spółki, że materiał dowodowy sprawy został rozpatrzony w sposób niepełny i jednostronny, sprzeczny z zasadami logiki i prawidłowego rozumowania. W szczególności nie znajdował potwierdzenia w zgromadzonym materiale oraz treści zaskarżonej decyzji zarzut, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki zwrotu środków, a postępowanie administracyjne w tym przedmiocie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Wbrew twierdzeniom strony organ nie pominął normy prawnej ustanowionej w art. 57 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/1006, lecz stwierdził, że nie ogranicza on zakresu kontroli prowadzonej w okresie trwałości projektu. Przeciwnie też do twierdzeń strony, swego rozstrzygnięcia nie oparł na treści wybranych postanowień umowy o dofinansowanie. Powołane przez stronę uregulowania § 3 ust. 1 pkt 4 oraz § 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz § 17 ust 4 umowy o dofinansowanie dotyczą kwestii finansowego zakończenia realizacji projektu i ustanawiają zakaz zasadniczej modyfikacji projektu w ściśle oznaczonym okresie od dnia zakończenia finansowego realizacji projektu. W ocenie Sądu, zakaz ten nie wyłącza jednak możliwości kontroli w tym okresie również kwalifikowalności wydatków dokonywanych w ramach projektu. Na różnych etapach realizacji projektu wniosek beneficjenta jest weryfikowany w różnych aspektach, nie przekreśla to jednak możliwości kontroli realizacji projektu, a także żądania zwrotu dofinansowania, już po zrealizowaniu płatności. Odnosząc się do powoływanego przez skarżącą wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 3 września 2015r., sygn. akt I SA/Rz 560/15, wskazać należy, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze w wyroku tym Sąd nie zakazał badania kwalifikowalności wydatków na etapie trwałości projektu lecz stwierdził, że taka możliwość istnieje wówczas, gdy po zakończeniu realizacji projektu ujawniły się okoliczności istniejące w chwili realizacji projektu, mające wpływ na ocenę kwalifikowalności wydatków, a organowi nie były one znane lub też były wcześniej błędnie interpretowane. Podkreślił, że okoliczności te każdorazowo muszą istnieć w chwili wyboru projektu lub jego realizacji. Tym samym wyrok ten potwierdza stanowisko IZ w rozpoznanej sprawie. Nadmienić przy tym należy, że stan faktyczny w ww. sprawie był odmienny od stanu faktycznego w rozpoznanej sprawie (beneficjent dokonał zmiany zasad wykorzystywania budynków poddanych termoizolacji). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił