I SA/Ol 290/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie WSA Wiesława Pierechod (spr.) Asesor Wojciech Czajkowski Protokolant Anna Fic po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2005 r. sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art.144 k.p.a. w związku z art.18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. z 2002r. nr 110, poz.968 z p.zm.) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia 22 kwietnia 2005r. nr "[...]" o odmowie uznania zasadności zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W motywach rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że: Postępowanie egzekucyjne w stosunku do zobowiązanego T. B. zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 8 września 2004r. o numerze "[...]" obejmującego należność z długu celnego za 2002r. Wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., a należność została określona decyzją Urzędu Celnego w S. z dnia 30 kwietnia 2002r., znak "[...]". W piśmie z dnia 5 stycznia 2005r. zobowiązany wskazał na zaistnienie okoliczności o których mowa w art. 33 pkt 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podnosząc iż nastąpiło przedawnienie należności określonej w przedmiotowym tytule oraz wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego. Obok zarzutu, iż decyzja z dnia 30 kwietnia 2002r. określająca wysokość zobowiązania została wydana przez organ celny z naruszeniem przepisów ustawy - Kodeks celny, zwrócił uwagę na niezgodność podmiotu zobowiązanego określonego w tytule wykonawczym z podmiotem wskazanym w orzeczeniu z dnia 30 kwietnia 2002r. oraz na brak w przedmiotowej sprawie decyzji o odpowiedzialności osób trzecich. Zdaniem zobowiązanego powyższe naruszenie prawa ma ten skutek, że podmiotem na którym ciąży obowiązek zapłaty długu jest wskazana w decyzji spółka cywilna "A", a nie zobowiązany. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że postanowienie organu egzekucyjnego - Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia 22 kwietnia 2005r. zostało poprzedzone uzyskaniem wypowiedzi wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w S. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2005r. znak: "[...]" wierzyciel wyrażając stanowisko w zakresie przedawnienia obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanej, uznał zgłoszone zarzuty za niezasadne. Ustosunkowując się do zarzutu przedawnienia należności wierzyciel wyjaśnił, iż zgodnie z przepisem art.242 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny, kwot należności można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały zarejestrowane. Jeżeli została zarejestrowana kwota niższa od prawnie należnej, to organ dokonuje zarejestrowania kwoty uzupełniającej (art.229 § 1 i § 2 Kodeksu celnego). W ocenie wierzyciela należności celne wymierzone decyzją z dnia 30 kwietnia 2002r. mogą być dochodzone przez okres pięciu lat, licząc od dnia, w którym dług celny został zarejestrowany. Wierzyciel odparł również podnoszony przez zobowiązanego zarzut naruszenia art.65 § 5 Kodeksu celnego, poprzez wydanie decyzji przez organ II instancji po okresie trzech lat od powstania długu celnego. Odnosząc się do powyższego, wierzyciel stwierdził, iż termin wydania decyzji został zachowany, gdyż powyższy przepis dotyczy wyłącznie decyzji wydanych przez organ pierwszej instancji. Powołując się z kolei na przepis art.262 ustawy - Kodeks celny, określający zakres stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w sprawach prowadzonych w oparciu o przepisy ustawy - Kodeks celny, wierzyciel nie uznał zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego oraz braku decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej wydanej w trybie przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności wierzyciel uznał, iż obowiązek wskazany w tytule wykonawczym z dnia 8 września 2004r. podlega wykonaniu. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2005r. Dyrektor Izby Celnej w S. jako organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji w części dotyczącej stanowiska wierzyciela w kwestii zarzutu nieistnienia obowiązku zapłaty należności z powodu nie powiadomienia dłużnika o jej wysokości, uchylając jednocześnie zaskarżone postanowienie w części dotyczącej zarzutu przedawnienia. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił zasady oraz tryb orzekania o odpowiedzialności za dług celny oraz przedstawił okoliczności uznania kwestionowanego przez zobowiązanego skutku doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania. Fakt rozpatrywania w odrębnym postępowaniu sądowym zarzutu przedawnienia zobowiązania obligował natomiast organ odwoławczy do uznania niedopuszczalności tego zarzutu. Dyrektor Izby Skarbowej w O. nie uwzględnił zażalenia zobowiązanego na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w O., który powołując się na stanowisko wierzyciela odmówił uznania za zasadne zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W jego ocenie prowadzone przez organ egzekucyjny postępowanie w tym dokonane w jego toku czynności w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego, jest prawidłowe. Również postępowanie odnośnie zgłoszonych zarzutów zostało przeprowadzone prawidłowo i zgodnie z trybem określonym w art.34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie do treści art.34 § 1 powołanej wyżej ustawy, zarzuty zgłoszone na podstawie art.33 pkt 1-7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, z tym że w zakresie zarzutów o których mowa w art.33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Z wypowiedzi wierzyciela w sposób jednoznaczny wynika, iż nie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego, wierzyciel nie uznał również zarzutu nieistnienia obowiązku określonego w tytule wykonawczym. W tej sytuacji organ egzekucyjny będąc związany wypowiedzią wierzyciela uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Podkreślił, iż organ egzekucyjny nie może podważyć wypowiedzi wierzyciela, gdyż wówczas musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia zasadności i wymagalności obowiązku określonego w tytule wykonawczym, do czego nie jest uprawniony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. B. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w O. i poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Izby Celnej w O. oraz postanowienia Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia 14.04.2005r., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu: 1. rażące naruszenie art.33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w skrócie Upea, poprzez odmowę uznania za mający zastosowanie w sprawie art.115 § 2 Ordynacji podatkowej, dalej Op, 2. rażące naruszenie art.33 pkt 1 Upea przez uznanie doręczenia zastępczego powiadomienia o wysokości należności (na mocy błędnie powołanego art.150 Op) za doręczenie właściwe w toku postępowania egzekucyjnego, 3. rażące naruszenie art.27 § 3 Upea, przez brak dołączenia do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia, 4. naruszenie art.33 pkt 1 Upea w związku z art.226 § 4 kodeksu celnego poprzez brak uznania kwoty należności celnych za przedawnione, oraz naruszenie art.242 § 4 i art.70 § 1 Op przez wszczęcie egzekucji po okresie pięciu lat od powstania zobowiązania. W uzasadnieniu skargi przedstawił argumenty w odniesieniu do każdego z zarzutów: 1. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności uchwałę z 24 czerwca 2002r. FPS 7/2002 wywodzi, że błąd co do osoby zobowiązanego, a więc podstawa zarzutu wskazana w art. 33 pkt 4 Upea wynika z braku wydania, na podstawie art.115 § 2 Ordynacji podatkowej decyzji o jego odpowiedzialności za zobowiązania publicznoprawne - dług celny - spółki cywilnej, która była stroną postępowania zakończonego decyzją określającą wysokość należności egzekwowanych. Polemizuje ze stanowiskiem Dyrektora Izby Celnej w S., że według art.262 Kodeksu celnego tylko przepisy proceduralne Ordynacji podatkowej odnoszą się do ceł. Według niego do ceł mają zastosowanie przepisy działu III Op z powodu definicji zawartej w art.2 § 1 pkt 1 Op. Ze słownika Kodeksu celnego - art.3 § 1 pkt 8 i 9 wynika, że cło jest rodzajem opłaty. To stanowisko zostało - jego zdaniem - potwierdzone w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 marca 1993r. sygn. akt (K.(/92). Cytuje fragment dotyczący wypowiedzi biegłego prof. dr hab. R. M. odnoszącej się do charakteru prawnego cła jako przymusowego świadczenia pieniężnego i bezzwrotnego zbliżonego w swojej konstrukcji do podatku obrotowego. 2. Podnosi, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczące instytucji doręczenia zastępczego oraz skutków doręczenia decyzji, że nigdy nie otrzymał decyzji z zarejestrowaną kwotą długu celnego. Uważa, że organ celny błędnie powołuje się na art.150 Op, bowiem w postępowaniu egzekucyjnym, stosuje się k.p.a.. W sprawie nie ma dowodu na to, że przy doręczeniu zastępczym wypełniono przesłankę z art.44 § 2 k.p.a.. Brak skutecznego powiadomienia go o zarejestrowanej kwocie należności wynikającej z długu celnego w terminie wynikającym z art.230 § 4 Kodeksu celnego stanowi obligatoryjną przesłankę do anulowania zarejestrowanej kwoty należności w myśl postanowień art.226 § 4 tego kodeksu. 3. Zdaniem skarżącego konsekwencją bezskuteczności upomnienia jest naruszenie art.27 § 3 Upea, a co za tym idzie wadliwość postępowania egzekucyjnego. 4. Skarżący przywołując treść art.230 § 4 Kodeksu celnego wywodzi, że w jego wypadku dług celny - zgodnie z art.208 § 3 tej ustawy powstał w chwili zgłoszenia celnego w 1999r. a nie w 2002r.. Organ egzekucyjny wszczął egzekucję po upływie 5-ciu lat od daty powstania zobowiązania celnego. Ordynacja podatkowa również przewiduje przedawnienie z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Okres przedawnienia minął 31.12.2004r., a organ egzekucyjny wszczął egzekucję w momencie dostarczenia tytułu wykonawczego, w dniu 3.01.2005r. a więc po upływie pięciu lat. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że zarzuty skargi przede wszystkim odnoszą się do kwestionowania stanowiska wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w S. odnośnie istnienia obowiązku zapłaty długu celnego za 2002 rok. Podniesiony dopiero na etapie skargi zarzut niedołączenia przez wierzyciela do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia nie jest zasadny. Organ egzekucyjny nie stwierdził bowiem braków w tytule wykonawczym uniemożliwiających prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył ponadto, że okoliczność niedołączenia do tytułu wykonawczego dowodu upomnienia nie została wymieniona w art.33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako podstawa zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Stosownie do art.3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 z p. zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęte jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zapadłe w postępowaniu egzekucyjnym, tj. po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego - Dyrektora Izby Celnej w O. wydanego na podstawie art.34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2002r., nr 110, poz.968 z p. zm.) zwanej dalej w skrócie u.o p.e.a.. Zatem rozstrzygniecie w "granicach danej sprawy" o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a. może się odnosić wyłącznie do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Dyrektora Izby Celnej w O.. Zarzuty skargi a w szczególności żądanie uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Celnej w S. wykraczają poza zakres sprawy, sprowadzają się bowiem do kwestionowania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym i stanowią polemikę ze stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w ostatecznym postanowieniu z dnia 14.04.2005r. (k. 58-60 akt egzekucyjnych). Podkreślić zatem trzeba, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania w toku postępowania egzekucyjnego wątpliwości co do prawidłowości decyzji administracyjnej, którą został nałożony obowiązek podlegający przymusowemu wykonaniu. Organ ten stosownie do art.26 § 1 u.o p.e.a. wszczyna egzekucję na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez tegoż wierzyciela tytułu wykonawczego. Według art.29 u.o p.e.a. organ egzekucyjny bada jedynie dopuszczalność egzekucji oraz spełnienie wymogów co do treści tytułu wykonawczego określonych w art.27 u.o p.e.a. Ponieważ celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym to ocena jego istnienia bądź sposobu wykonania i to tylko z punktu widzenia przesłanek wymienionych enumeratywnie w art.33 u.o p.e.a. następuje wyłącznie poprzez rozpoznanie zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego. Z art.34 § 1 u.o p.e.a. wynika zaś związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela co do zarzutów wniesionych przez zobowiązanego na podstawie art.33 pkt 1-5 ustawy. Nie wynika z powyższego brak ochrony prawnej zobowiązanego, gdyż stosownie do art.34 § 2 u.o p.e.a. na postanowienie wierzyciela w sprawie zarzutów przysługuje zobowiązanemu zażalenie oraz skarga do sądu administracyjnego. Jednak skorzystanie z trybu zaskarżenia stanowiska wierzyciela uruchamia odrębne postępowanie. Można mieć wątpliwości, czy uzasadniona jest taka dwutorowość kontroli w postępowaniu egzekucyjnym, zwłaszcza że w dużej mierze postępowań ten sam organ pełni funkcje organu egzekucyjnego i wierzyciela, tym niemniej w niniejszej sprawie Sąd nie może oceniać zgodności z prawem stanowiska wierzyciela. Sam skarżący wskazał na rozprawie, że wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w S. do WSA w tym mieście. Natomiast dokonując na podstawie akt sprawy kontroli działania organu egzekucyjnego Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny prawidłowo bowiem i zgodnie z treścią art.34 § 4 u.o p.e.a. podjął zaskarżone postanowienie po uzyskaniu wiążącego go stanowiska wierzyciela. Wskazany przepis nakazuje wypowiedzenie się organu egzekucyjnego odnośnie zarzutów po uzyskaniu ostatecznego postanowienia wierzyciela, co oznacza, że zaskarżenie tego postanowienia do sądu administracyjnego nie wpływa na dalszy tok egzekucji. Niezasadny jest zarzut naruszenia art.27 § 3 u.o p.e.a. przez niedołączenie do tytułu wykonawczego dowodu upomnienia niepodnoszony w zażaleniu a zgłoszony w skardze do Sądu. Z akt sprawy wynika (k. 10, 11, 12), że upomnienie wystawione przez wierzyciela w dniu 25.06.2002r. dotyczące obowiązku nałożonego decyzją z dnia 30.04.2002r. zostało osobiście odebrane przez skarżącego w dniu 20.08.2002r.. Uznanie, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji nastąpiło z naruszeniem prawa byłoby zasadne tylko w razie stwierdzenia niedoręczenia upomnienia - art.33 pkt 7 u.o p.e.a.. W ocenie Sądu skarżący nieco myli dwa odrębne tryby postępowania: tzw. "wymiarowe" z egzekucyjnym. Mając na względzie przytoczone wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.