I SA/Ol 292/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu w Olsztynie w dniu 5 lipca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.M. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług i dokonania zabezpieczenia postanawia : 1. przyznać J.M. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł (sto złotych), 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. J.M. wniósł sprzeciw na postanowienie Referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 czerwca 2010r. o sygn. jak wyżej, którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, w związku z postępowaniem przed tut. Sądem w sprawie ze skargi na wymienioną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]". Wobec wniesienia sprzeciwu, na zasadzie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony utraciło moc, zaś sprawa zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego została rozpoznana ponownie. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy J.M. podał, że uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, w wysokości 4629 zł brutto miesięcznie. Wskazał również, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze studiującą córką, której dochody z tytułu umowy o pracę na ½ etatu wynoszą 1000 zł brutto miesięcznie. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni użytkowej ok. 250 m2 oraz ½ udziału w nieruchomości położonej w M. przy ul. "[...]". Posiada samochód ciężarowy Ford Transit rok prod. 2005. Uzasadniając wniosek M. podniósł, iż nie posiada obecnie środków na opłacenie kosztów sądowych. Konta firmy zostały zajęte przez organy skarbowe. Taka sytuacja grozi likwidacją firmy jak i ogranicza możliwości zaciągnięcia kredytu na bieżącą działalność. Dokonane zajęcie rachunków bankowych spowodowało, że skarżący nie posiada środków na opłacenie bieżących składek ubezpieczeniowych i podatków. Oświadczył ponadto, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną. W złożonym sprzeciwie, nie zgadzając się z treścią wym. wyżej postanowienia Referendarza z dnia 24 czerwca br. skarżący zwrócił uwagę na zastosowanie wobec niego w postępowaniu administracyjnym nazbyt rygorystycznego środka w postaci zabezpieczenia na całym majątku przewidywanego zobowiązania podatkowego, co utrudniło uzyskanie środków na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Możliwości finansowe ograniczyło ponadto zajęcie konta bankowego. Jak podał, posiadanie nieruchomości mieszkalnych nie oznacza posiadania środków finansowych. Nie uzyskuje też pomocy od żony, która wniosła pozew rozwodowy do sądu rodzinnego. Ujawnienie całego majątku, ze wskazaniem ciążących na skarżącym zajęć na rzecz organów podatkowych w pełni uzasadnia więc przyznanie mu prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a.. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy również podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja materialna i rodzinna nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczeń skarżącego zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt sprawy, wynika w szczególności, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód w wysokości 4629 zł brutto miesięcznie. Pozostaje ponadto we wspólnym gospodarstwie domowym z córką, osiągającą dochody z tytułu umowy o pracę w kwocie 1000 zł brutto miesięcznie. Uwzględniając powyższe jak również mając na uwadze podnoszone w złożonym na urzędowym formularzu wniosku, okoliczności związane z trudnościami finansowymi skarżącego powstałymi po dokonaniu przez organ zabezpieczenia należności podatkowych, należało zdaniem Sądu uznać, iż zasadnym jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł. Sąd nie przychylił się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych mając na uwadze, iż obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania. W ocenie Sądu, miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżącego pozwalają na częściową partycypację w kosztach postępowania. Samoistnej podstawy przyznania J.M. prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nie może natomiast stanowić zastosowanie wobec niego w postępowaniu administracyjnym środka w postaci zabezpieczenia na całym majątku przewidywanego zobowiązania podatkowego. Oceny zastosowania tego środka Sąd dokona bowiem dopiero podczas merytorycznego rozpoznania skargi wniesionej w sprawie niniejszej. Ciężar dowodu okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie wnoszącej o jego przyznanie. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą dochody. W tej sytuacji, przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł nie stanowi przeszkody w realizacji przysługującego mu prawa do sądu. Uwzględniając powyższe na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.