I SA/Ol 293/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Protokolant referent stażysta Milena Małyszko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2015r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Zarządu Województwa z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w postaci rozłożenia na raty należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację projektu oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" Zarząd Województwa pełniący zgodnie z art.25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju funkcję Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2007-2013 utrzymał w mocy decyzję Zarządu z dnia "[...]" r. odmawiającą T.C. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą A rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu zwrotu środków finansowych z udziałem środków europejskich przeznaczonych na realizację projektu pod nazwą: "Dywersyfikacja A poprzez budowę profesjonalnego zakładu fryzjerskiego i odnowy biologicznej". Z przedstawionych akt administracyjnych wynikało, że przeprowadzona w dniu "[...]" r. kontrola na miejscu realizacji projektu oraz kontrole: doraźna w dniu "[...]" r. i wizja lokalna w dniu "[...]" r. z udziałem eksperta rzeczoznawcy, wykazały znaczne rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym zakupionych i okazanych narzędzi oraz urządzeń, a przedstawioną w rozliczeniu we wniosku o płatność dokumentacją księgową (niezgodności ilościowe i jakościowe zakupionych środków). Dodatkowo ww. kontrole stwierdziły, że w zdecydowanej większości nie zgadzają się producenci, nazwy i typy przedstawionych do oględzin przedmiotów z wnioskiem o dofinansowanie, wnioskami o płatność oraz fakturami. Z uwagi na realizację projektu przez T. C. w sposób niezgodny z umową o dofinansowanie, przepisami prawa oraz procedurami właściwymi dla Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 rozwiązano umowę o dofinansowanie bez wypowiedzenia i w konsekwencji wezwano T. C.do zwrotu wypłaconych na podstawie wniosków o płatność, kwot nienależnie pobranego dofinansowania w wysokości 204 728,99 zł wraz z należnymi odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych. Po bezskutecznym upływie terminu do zwrotu środków, określonym Zarząd Województwa wydał w dniu "[...]" r., w myśl art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 ufp w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 1 i 15 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 84, poz. 712, ze zm., dalej zppr), art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej kpa), art, 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 596 ze zm.), decyzję administracyjną nr "[...]" r. zobowiązującą do zwrotu środków przeznaczonych na realizację projektu w kwocie 204728,99 zł wraz z należnymi odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia ich zwrotu. Decyzja ta została zaskarżona przez T. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie i Sąd ten wyrokiem z dnia 29 maja 2014r. oddalił skargę. Z kolei od wyroku tego została złożona skarga kasacyjna i sprawa została skierowana do rozpoznania do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Złożony natomiast przez T.C. wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji został oddalony postanowieniem NSA z 23 września 2014r. T. C. złożyła wniosek o udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na raty zadłużenia wynikającego z ww. decyzji. Zarząd Województwa decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję Zarządu z dnia "[...]" odmawiającą T.C. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą A rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu zwrotu środków finansowych z udziałem środków europejskich przeznaczonych na realizację projektu pod nazwą: "Dywersyfikacja działalności A poprzez budowę profesjonalnego zakładu fryzjerskiego i odnowy biologicznej". W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że T.C. i jej mąż, pomiędzy którymi występuje małżeńska wspólność ustawowa - wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, są właścicielami działki rolnej o powierzchni 1,65 ha. W jej skład wchodzą: nieruchomość gruntowa zabudowana budynkiem mieszkalnym, jednorodzinnym oraz nowo wybudowanym budynkiem usługowym, dwukondygnacyjnym, całkowicie podpiwnicznionym, położona w miejscowości L.Nieruchomość ta obciążona jest hipoteką na rzecz B.A. w O. na kwotę 1 200 000,00 zł i Banku na kwotę 54 210,00 euro. Wskazano, że na podstawie zeznań podatkowych (PIT - 36, PIT/B za rok 2011, 2012 i 2013) T.C.i M. C., zauważalny jest spadek dochodów z prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Poddano również ocenie miesięczne wydatki małżeństwa C.porozumienia/ugody dotyczące pożyczek/kredytów, zaległości względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organ podkreślił, że pomimo kompetencji organu w zakresie stosowania ulg tj.: umarzania w całości albo w części, odraczania spłaty lub rozkładania na raty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym, nie oznacza to automatycznego stosowania tego uprawnienia wobec każdego wnioskującego o przyznaniu ulgi. Organ bowiem bada istnienie ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego i w tym kontekście decyduje o zastosowaniu ulgi bądź nie. Organ powołał się na treść art. 67 ustawy o finansach publicznych (ufp), z którego wynika, iż do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych ustawą stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 60 ufp, który wprowadza pojęcie niepodatkowych należności budżetowych oraz formułuje ich katalog, za środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym należy uznać należności niebędące podatkami i opłatami, stanowiące dochód budżetu państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publiczno-prawnych. Do należności tych ustawodawca zaliczył m.in. należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich (art. 60 pkt. 6 ufp), czyli również należności, o których rozłożenie na raty wnioskowała skarżąca. Organ podkreślił również, że z procesowego punktu widzenia złożenie przez właściwy podmiot wniosku o rozłożenie na raty powoduje wszczęcie postępowania administracyjnego, które zgodnie z zasadami procedury administracyjnej powinno zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że decyzje wydawane przez organ na podstawie przepisu art. 64 ust. 2 ufp konstruowane są na zasadzie uznania administracyjnego. Od powyższej decyzji skargę złożyła T. C. zarzucając naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy i wszechstronnego rozpatrzenia materiału zgromadzonego w sprawie, a przez to błędne ustalenie, że skarżąca nie będzie w stanie dokonywać spłat w deklarowanych kwotach i terminach. W oparciu o te zarzuty wniosła o uchylenie w całości decyzji Zarządu Województwa nr "[...]" z dnia "[...]" r. oraz poprzedzającej ją decyzji Zarządu Województwa nr "[...]" z dnia "[...]" r. oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postepowania sądowego. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżąca wskazała, że niewłaściwie organ ocenił sytuację finansową skarżącej i uznał, że sytuacja finansowa skarżącej jest trudna, gdyż w przedłożonych zeznaniach podatkowych widnieją straty. Skarżąca zarzuciła, że organ nie przeprowadził dogłębnej analizy danych zawartych w zeznaniach podatkowych, a jedynie wnioski swe oparł na końcowym wyniku zeznań, w których faktycznie widnieje strata. Skarżąca wskazała, że strata wskazana w zeznaniach podatkowych powstała w następstwie odliczenia odpisów amortyzacyjnych. Podkreśliła również, że Skarbnik Województwa w swojej opinii opowiedział się za uwzględnieniem wniosku o udzielenie ulgi poprzez rozłożenia zobowiązania na raty co nie zostało uwzględnione przez organ. Skarżąca wskazała, iż udzielenie ulgi poprzez rozłożenie na raty nie stoi w sprzeczności z interesem publicznym. Wręcz przeciwnie rozłożenie płatności na raty daje większe gwarancje na odzyskanie środków. Rozłożenia na raty przede wszystkim gwarantuje dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa skarżącej i jej męża. W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa wniósł o oddalenie skargi wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014r.poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ponadto Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 p.p.s.a. (Dz.U. z 2012r. poz.270 ze zm.). Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Tylko na podstawie prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych istnieje bowiem możliwość prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa materialnego. Przy czym zauważyć należy, że zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego, gdyż rolą sądu jest kontrola prawidłowości działania organu administracji w zaskarżonej decyzji. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z prawem, Sąd zbadał więc jej prawidłowość zarówno pod względem zastosowania przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego. Poczynione ustalenia faktyczne, ocena dowodów oraz wskazane podstawy prawne w zaskarżonej decyzji, zdaniem Sądu są prawidłowe i znalazły się w uzasadnieniach organów obu instancji. Wbrew zarzutom skargi organ w sposób wyczerpujący i wszechstronny wyjaśnił stronie postępowania powody dla których odmówił przyznania ulgi w postaci rozłożenia na raty. Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego odbyła się zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego uregulowanymi w art. 7 i 77 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia również wymogi ustawowe określone w art. 107 § 3 k.p.a. Za nieskuteczny Sąd uznał zarzut dotyczący nieprawidłowej oceny odpisów amortyzacyjnych dokonywanych przez skarżącą. Sąd podziela ocenę organu, że możliwość dokonania odpisów amortyzacyjnych nie zmienia całościowej oceny sytuacji finansowej skarżącej, że nie będzie ona w stanie dokonywać spłat rat w kwotach terminach przez siebie deklarowanych, ponieważ pomimo dotychczasowych deklaracji terminowego regulowania posiadanych już zobowiązań, skarżąca nie uiszcza tych należności. Organ administracji publicznej w części uzasadnienia dotyczącej uzasadnienia prawnego wskazał powody dla których uznał, że interes publiczny w postaci niezwłocznego zwrotu środków publicznych jest w niniejszej sprawie istotniejszy niż interes jednostki. Podkreślono, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, że strona postępowania pomimo rozłożenia zaległości publicznoprawnej na raty nie będzie w stanie realizować spłaty tych należności. Przedstawione przez stronę postępowania administracyjnego w ramach postępowania wyjaśniającego dokumenty, nie dają też żadnych gwarancji, że może on odzyskać zdolność finansową do zaspokojenia wierzytelności publicznoprawnych. Sąd tę ocenę podziela. Podkreślić należy, że instytucja umorzenia, rozłożenia należności na raty czy też odroczenie spłaty leżą w gestii uprawnienia organu, a nie obowiązku automatycznego stosowania. Konieczna jest w tych sytuacjach ocena ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego i tę przesłankę ocenia organ na zasadzie uznania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie organ taka ocenę przeprowadził, zbadał sytuację majątkową obojga małżonków, nie stwierdził żadnej sytuacji nadzwyczajnej, losowej, niezależnej od postępowania strony. Co do zarzutu nieuwzględnienia przez organ opinii Skarbnika Województwa podkreślić należy, że opinia ta ma charakter doradczy, opiniotwórczy, a istotą decyzji o charakterze uznaniowym jest to, że przepisy prawa materialnego nie nakładają obowiązku jednoznacznie wskazanego zachowania po stronie organów administracji publicznej, lecz pozostawiają ich uznaniu wybór rodzaju (sposobu) działania. Sąd podziela argumentację organu, iż ustawowym obowiązkiem Instytucji Zarządzającej określonym w art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (DzU z 2014, poz. 1649 - t.j.) jak również w art. 60 rozporządzenia Rady (WE) m 1083/2006 z 11 lipca 2006r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) m 1260/1999 - jest należyte zarządzanie środkami pomocy publicznej UE. Obowiązek ten realizowany jest m.in. poprzez niezwłoczne odzyskiwanie kwot środków publicznych podlegających zwrotowi. Zaniechanie tego obowiązku stanowi oczywiste naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Z ekonomicznego punktu widzenia niezwrócone środki do Komisji Europejskiej będą obciążać budżet Województwa. Podkreślić trzeba, że zgodnie z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Infrastruktury Rozwoju (Departament Koordynacji Wdrażania Funduszy Europejskiej) z dnia 5 listopada 2014 r., (znak: DKF-V-818-95-PP /14) Instytucja Zarządzająca zobowiązana jest przedłożyć najpóźniej do końca marca 2017 r. dokumenty zamknięcia Programu i .niezwrócone przez beneficjentów części należności nie będą podlegać refundacji ze strony Komisji Europejskiej". Zauważyć też należy, że każdy przedsiębiorca jako profesjonalista prowadząc działalność gospodarczą ma świadomość tego, że ubiegając się o pomoc publiczną w przypadku jej niewłaściwego wykorzystania będzie zobligowany do jej zwrotu. Oceniając ogólnie, stwierdzić należy, że organy po przeprowadzeniu postępowania dowodowego i zebraniu materiału dowodowego, dokonały wszechstronnej i wyczerpującej oceny zebranych dowodów i wynikających z nich okoliczności. Znalazło to pełny wyraz w uzasadnieniu decyzji, w której dokonano szczegółowej analizy dowodów we wzajemnym ich powiązaniu. Dokonana przez organ ocena dowodów nie narusza zasady swobodnej oceny. Odpowiada bowiem regułom logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego. Organy wskazały przy tym w odniesieniu do poszczególnych spornych kwestii jakie dowody i wynikające z nich okoliczności przyjęły za podstawę ustaleń faktycznych i dlaczego nie uwzględniły stanowiska skarżącej i jej odmiennych twierdzeń. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.