I SA/Ol 299/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenie składek postanawia: przyznać prawo pomocy obejmujące ustanowienie adwokata Wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2015 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, S. R. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniał, że wnosi o ustanowienie adwokata z urzędu w osobie adwokat I. M. [...]. Podkreślił, że nie posiada środków pieniężnych na opłacenie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, córką i wnukiem. Posiada mieszkanie o powierzchni 38,43 m2. Nie posiada innego majątku. Pozostałe osoby prowadzące z nim wspólne gospodarstwo domowe nie posiadają majątku. Cała rodzina utrzymuje się z dochodów wnioskodawcy z tytułu prowadzonej własnej działalności w wysokości 1.200 zł, zasiłku rodzinnego uzyskiwanego przez córkę skarżącego w wysokości 77 zł oraz alimentów wypłacanych z Funduszu Alimentacyjnego na wnuka w wysokości 500 zł miesięcznie. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy na etapie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalono, że skarżący miesięczne ponosi koszty utrzymania mieszkania w wysokości 522 zł dodatkowo wnioskodawca opłaca czynsz z tytułu najmu lokalu w wysokości 450 zł. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż na mocy art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku ogranicza się do kwestii ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 wskazanej ustawy, ustanowienie adwokata na rzecz osoby fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata. Wskazać bowiem należy, że uzyskiwane dochody, ponoszone koszty utrzymania gospodarstwa domowego jak i fakt nie posiadania innego majątku poza mieszkaniem, w którym skarżący zamieszkuje wraz z rodziną stanowi o spełnieniu przesłanki do przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata. Podkreślić przy tym należy, że po opłaceniu stałych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, czteroosobowej rodzinie skarżącego pozostaje kwota ok. 1.255 zł, (bez kosztów najmu lokalu użytkowego), z której to muszą zakupić jeszcze niezbędną żywność, odzież, obuwie i środki czystości. Na marginesie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 253 ww. ustawy o wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych. Tym samym Sąd rozstrzyga tylko o istnieniu prawa wnioskodawcy do uzyskania pomocy w postępowaniu sądowym, zaś rolą właściwej okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych jest konkretyzacja i indywidualizacja uprawnienia odnośnie określonego pełnomocnika. A zatem to do nich powinna kierować swoje wnioski strona w zakresie ewentualnego wyznaczenia konkretnego pełnomocnika. W tak ustalonym stanie faktycznym należy stwierdzić, że istniały podstawy do przyjęcia, że poniesienie przez skarżącego kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w niniejszej sprawie wiązałoby się z pozbawieniem go środków utrzymania, dlatego też, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e), art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.