I SA/Ol 3/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 11 września 2007r. A. C., wniósł o zwolnienie z wpisu sądowego oraz z kosztów postępowania, po czym został wezwany przez referendarza do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na właściwym urzędowym formularzu w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wobec nie złożenia wniosku na żądanym formularzu w wyznaczonym terminie, zarządzeniem z dnia 10 października 2007r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie pozostawił bez rozpoznania wniosek A. C. z dnia 11 września 2007r. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, iż stosownie do art.257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu, pozostawia się bez rozpoznania. W dniu 17 października 2007r. A. C. złożył sprzeciw od powyższego zarządzenia, podnosząc, że składając skargę uważał, iż sprawa o przyznanie płatności bezpośrednich oraz z tytułu płatności z tytułu gospodarowania w niekorzystnych warunkach gospodarowania to będzie jedna sprawa. Stosowny wniosek w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" r., Nr "[...]", skarżący złożył w dniu 19 października 2007r., wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Następnie pismem z dnia 4 grudnia 2007r. A. C. został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, które miały wyjaśnić wątpliwości związane w szczególności z majątkiem skarżącego i jego możliwościami płatniczymi. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca przedstawił pismo procesowe z dnia 19 grudnia 2007r., zawierające stosowne oświadczenia oraz, do którego dołączył kserokopię wyciągu z rachunku bankowego za miesiąc listopad 2007r., a także kserokopię decyzji ustalającej wysokość emerytury wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie wniesienia sprzeciwu, zarządzenie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art.245 § 2 p.p.s.a.). Z mocy art.246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza powołanych przepisów wskazuje, iż to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek wykazania istnienia przesłanek do przyznania jej tego prawa. W tym celu powinna rzetelnie wypełnić oświadczenie zawarte w urzędowym formularzu co do stanu rodzinnego, majątku i dochodów oraz wskazać wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na ocenę jej możliwości płatniczych. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, (art.255 p.p.s.a.) Z przedstawionego wniosku A. C. o przyznanie prawa pomocy wynika, że jego jedynym dochodem i źródłem utrzymania jest renta w wysokości 650 zł. Pozostałe pola wniosku, takie jak majątek i inne dochody wnioskodawca skreślił, mimo iż z akt administracyjnych (informacji o stanie majątkowym gospodarstwa lub działu specjalnego produkcji rolnej prowadzonej przez wnioskodawcę) wynikało, że jest on dzierżawcą gospodarstwa rolnego i hodowcą zwierząt. W związku z powyższym skarżący zobowiązany został do uzupełnienia informacji, w szczególności co do prowadzonej działalności rolniczej. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący podał, że dzierżawi 66,31 ha gruntów, ponadto posiada inwentarz w postaci 24 sztuk bydła o wartości około 24 tyś. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada maszyn rolniczych, a budynki gospodarcze dzierżawi. Nadto do akt sprawy dołączono uwierzytelnione kserokopie pisma procesowego wnioskodawcy z dnia 17 listopada 2007r. wraz z załącznikami. Pismo to skierowane zostało do tutejszego sądu do spraw o sygn. akt II SA/Ol 842/07 oraz II SA/Ol 843/07..Z przedłożonego przez stronę pisma wynika również, że jest on właścicielem samochodu o wartości 200 zł. Wskazał także na ponoszone wydatki w postaci opłaty rachunków: 70 zł telefon, 130 zł Bank "[...]" ,110 zł "[...]", 79 zł "[...]" BANK. Przedłożył też wyciągi z rachunku bankowego za październik i listopad 2007r., a także protokół komisji i wycenę strat powstałych w wyniku suszy za 2005r. Dokonując analizy wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, że nieujawnienie przez stronę własnej sytuacji materialnej w pełnym zakresie może być uznane przez sąd za działanie zmierzające do świadomego wprowadzenia sądu w błąd, a okoliczność tę sąd powinien wziąć pod uwagę i ocenić ją jako ewentualnie uzasadniającą odmowę przyznania prawa pomocy z powodu braku możliwości rzetelnej oceny takiego wniosku . Mimo wezwania skarżącego do złożenia szczegółowego oświadczenia o jego stanie majątkowym i dochodach, nie nadesłał on wyczerpujących informacji w tym zakresie, co uniemożliwia sądowi rzetelną ocenę jego sytuacji materialnej, zwłaszcza tej związanej z prowadzoną działalnością rolniczą. Skarżący nie wykazał bowiem wysokości dochodu (lub straty) z tej działalności za rok 2006, nie wykazał przychodu oraz wysokości i rodzaju kosztów za rok 2007, nie złożył oświadczenia o wysokości, rodzaju i terminach wypłaty przyznanych dotacji i płatności ze środków publicznych w związku z działalnością rolniczą za rok 2007. Nie jest bowiem dostatecznym usprawiedliwieniem dla niewskazania wszystkich danych argument podnoszony przez skarżącego co do nieprowadzenia przez niego ksiąg rachunkowych, a także jego przekonanie, iż dopłaty bezpośrednie nie pochodzą ze środków publicznych. W sytuacji, gdy skarżący dzierżawi 66,31 ha łąk i pastwisk i jest hodowcą bydła, a zatem posiada potencjalną możliwość uzyskiwania dochodów z działalności rolniczej, ich wysokość należy uznać za mającą istotne znaczenie dla oceny możliwości płatniczych skarżącego. Z kolei przedłożone przez stronę dokumenty dotyczące strat spowodowanych suszą, odnoszą się do roku 2005 i trudno brać je pod uwagę, oceniając aktualną sytuację materialną skarżącego . Ponadto z analizy kserokopii wyciągów rachunku bankowego przedłożonych przez skarżącego wynika, iż środki uzyskiwane z emerytury ( 643,82 zł miesięcznie) nie są jedynymi, którymi dysponuje. Saldo na tym rachunku na dzień 30 września 2007r. wynosiło 3.909,49zł a na dzień 22 października 2007r. 550,71 zł. Wnioskować zatem należy, iż skarżący posiada okresowo także inne środki niż emerytura. Skarżący nie wykazał, aby nie mógł części tych środków przeznaczyć na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie. Nie wykazał także, aby kosztów tych nie mógł choćby w części ponieść z uzyskiwanej emerytury, gdyż nie podał jakie są niezbędne miesięczne koszty utrzymania jego i rodziny. Wymienił co prawda wydatki związane z obsługą pożyczek, ale sam fakt ich ponoszenia nie stanowi oczywistej podstawy do przyznania mu prawa pomocy. Nie jest bowiem uzasadniony pogląd, iż sam fakt spłaty innych zobowiązań nakłada na Skarb Państwa obowiązek poniesienia za skarżącego kosztów sądowych. Wskazać także należy, że prawo pomocy jako instytucja wyjątkowa powinno być przyznawane tylko wobec osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości poniesienia kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie tych kosztów jest dla nich obiektywnie niemożliwe. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, aby takie obiektywne okoliczności istniały , a co za tym idzie, by istniały podstawy do przyznania mu prawa pomocy zarówno w zakresie całkowitym, jak i nawet w zakresie częściowym. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd , z mocy art. 246 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.