I SA/Ol 305/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu dniu 26 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia R.K. w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 r., wniósł również o przyznanie prawa pomocy. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest właścicielem domu oraz budynków gospodarczych wymagających kapitalnego remontu. Gospodarstwo ma powierzchnię 33,05 ha fizycznych, co stanowi 10,55 ha przeliczeniowych. Dochodami wnioskodawcy są płatności bezpośrednie i ONW. W 2005 r. jako młody rolnik przejął gospodarstwo rolne od rodziców. Prowadząc działalność rolniczą, zmaga się z licznymi problemami, m.in. z coroczną klęską suszy, która pociąga straty w uprawach roślinnych, przy czym pozbawiony został jedynego stałego dochodu "z produkcji i sprzedaży mleka", co doprowadziło do bankructwa. Dodał, że z powodu klęsk suszy zaciągał kredyty, a rodzice pomagali mu je spłacać. Obecnie nadal zaciąga kredyty i ponosi znaczne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Ponadto oświadczył, że gospodarstwo jest od 2005 r. "obciążone (...) umową ustną wobec rodzeństwa i rodziców" odpowiednio kwotami 200.000 zł i 18.000 zł. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2015 r. Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówiła przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stwierdziła, że mimo trudności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej, skarżący nie zaprzestał jej prowadzenia ani nie wyzbył się składników majątku wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, a ponadto dysponował środkami z tytułu płatności za 2014 r.. Dodała, że kierując się treścią obwieszczenia Prezesa GUS z dnia 23 września 2014 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2013 r. (M.P. z 2014 r. poz. 827), można przyjąć, że potencjalnie dochód z gospodarstwa rolnego skarżącego może wynosić 30.267,95 zł. Gospodarstwo rolne skarżącego o powierzchni 33,05 ha 3-krotnie przekracza zaś średnią wielkość powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwach rolnych w Polsce. To, że skarżący zaciąga kredyty potwierdza natomiast, iż posiada on możliwości finansowe zarówno w zakresie spłaty kredytów, jak i kosztów z tym związanych, m.in. odsetek od kredytu. W złożonym sprzeciwie od tego postanowienia skarżący zarzucił, że odmowa przyznania prawa pomocy pozbawia go prawa do sądu. Jak podał, wydane w tym przedmiocie postanowienia, zarówno w niniejszej, jak i aktualnie zawisłej przed tut. Sądem sprawie o sygn. akt II SA/Ol 586/15, zostały podjęte z góry podjętym zamiarem odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżący podniósł, że otrzymuje pomoc od rodziny w zakresie wyżywienia oraz pożyczek, które jednak będzie musiał spłacić. Od kilku miesięcy żyje poniżej granicy ubóstwa, utrzymując się z emerytury matki w wysokości 800 zł miesięcznie. Wskazał ponadto, że ojciec został pozbawiony prawa do świadczenia emerytalnego. Wniósł jednocześnie o przeprowadzenie dowodu z zeznań rodziców S. i Z. K. na okoliczność jego sytuacji finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w dalszej części zwanej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy jest uzależnione od spełnienia przez ubiegającą się stronę ściśle określonych w ustawie warunków. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przesłanką przyznania osobie fizycznej pomocy prawnej jest skuteczne wykazanie przez nią braku środków pieniężnych wystarczających na sfinansowanie kosztów postępowania. Ponadto według przywołanej regulacji to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, a użyte określenie: "gdy wykaże" oznacza, że to obowiązkiem strony jest przekonanie Sądu, iż znajduje się w sytuacji opisanej w dyspozycji przywołanego przepisu i nie ma możliwości poniesienia kosztów postępowania. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć kosztów postępowania. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, aby nie był w stanie ponieść kosztów powstałych w związku z zainicjowanym przez niego postępowaniem sądowym. Odwołując się do trudnej sytuacji finansowej podał wprawdzie, że nie posiada stałego źródła dochodu, jednak wskazał jednocześnie na fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni 33,05 ha, tj. 10,55 ha przeliczeniowych, z czym związane jest otrzymywanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz ONW. Uwzględniając powyższe, wobec braku dowodów bezpośrednio wskazujących na wysokość uzyskiwanych dochodów z gospodarstwa, dla określenia potencjalnego dochodu z tego tytułu przyjąć należało regulacje zawarte w obwieszczeniu Prezesa GUS z dnia 23 września 2014 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2013 r., M.P. z 2014 r. poz. 827) określając tę wysokość na kwotę wielkość 30.267,95 zł (10,55 ha x 2.869 zł). Przy czym należy mieć też na uwadze, że według treści złożonego wniosku o prawo pomocy skarżący otrzymuje płatności do gruntów, których wysokości jednak nie podał. Zauważenia jednocześnie wymaga, że pomimo sygnalizowanych trudności w działalności rolniczej (klęska suszy, utrata dochodów z tytułu produkcji mleka), prowadzenia tej działalności skarżący nie zaprzestał. Posiadanie zaś majątku nieruchomego znacznych rozmiarów, a za taki należy uznać majątek strony, stanowi przeszkodę dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że posiadanie nieruchomości co do zasady wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, w sytuacji, gdy majątek ten może przynosić pożytki lub też może posłużyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu (postanowienia: z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 10/04; z dnia 15 kwietnia 2004 r., sygn. akt FZ 9/04; z 17 października 2005 r., sygn. akt II FZ 681/05, opubl.: http://.orzeczenia.nsa.gov.pl). Posiadanie majątku nieruchomego znacznych rozmiarów, wobec nieprzedstawienia dowodów potwierdzających poniesienie strat, poddaje tym samym w w wątpliwość twierdzenia skarżącego o jego trudnej sytuacji finansowej. Wręcz przeciwnie, w świetle wyjaśnień wnioskodawcy nadal kontynuuje on działalność rolniczą, ponosząc wydatki na zakup i remont środków produkcji oraz zaciągając kredyty. Podnieść też należy, że pomimo twierdzeń o braku stałych dochodów, strona nie powołała się na korzystanie z systemu pomocy społecznej, ani nie przedstawiła na tę okoliczność stosownych dowodów. Zauważenia wymaga również, że rozpoznawany obecnie wniosek jest kolejnym z wielu kierowanych do tut. Sądu przez skarżącego wniosków o przyznanie prawa pomocy (poprzednie zostały złożone m.in. w sprawach o sygn. akt II SA/Ol 737/07, II SA/Ol 981/07, II SA/Ol 67/08, I SA/Ol 32/12, I SA/Ol 648/12, II SA/Ol 394/14). Skarżący miał zatem świadomość ciążącego na nim w tym postępowaniu obowiązku precyzyjnego wykazania okoliczności przemawiających za przyznaniem prawa pomocy. Reasumując, posiadanie przez skarżącego znacznego majątku nieruchomego nie daje podstaw do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem zainicjowanego przez niego procesu sądowego. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, której celem jest zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Powyższe oznacza, że skoro skarżący nie wykazał, że jego sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania, to wbrew temu co podniesiono w sprzeciwie, w związku z odmową przyznania prawa pomocy nie można mówić o naruszeniu jego prawa do sądu. Wobec powyższych ustaleń odnośnie stanu majątkowego strony oraz mając na uwadze, że przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości, iż przyznanie prawa pomocy zostało uzależnione od wykazania przez stronę braku środków pieniężnych wystarczających na sfinansowanie kosztów postępowania- czego w tym przypadku nie uprawdopodobniła ona żadnym przekonywującym dowodem - Sąd nie stwierdził też podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o "wezwanie na rozprawę" i przesłuchanie w charakterze świadków jego rodziców. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.