I SA/Ol 308/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod Asesor WSA Wojciech Czajkowski (spr.) Protokolant Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2005 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1996 – 2004 oddala skargę. Decyzją z dnia 23 czerwca 2005r. o nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w związku z odwołaniem wniesionym przez I. G., uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta E. z 15 kwietnia 2005r. o nr "[...]" i umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1996-2004. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji podniósł, iż w obowiązującym stanie prawnym i ustalonym stanie faktycznym, nie przysługiwało podatniczce prawo złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w wyżej wymienionym podatku, bowiem z treści art.75 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm.) wynika, że uprawnienie takie przysługuje jedynie podatnikom, których zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób przewidziany w art.21§ 1 pkt 1 tej ustawy. Organ wskazał, iż zobowiązanie w podatku od nieruchomości powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § l pkt 2 Ordynacji podatkowej, czyli poprzez wydanie i doręczenie podatnikowi decyzji ustalającej wysokość należności z tego tytułu. Zmiana wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości, skutkująca powstaniem nadpłaty, byłaby zatem możliwa tylko poprzez wzruszenie decyzji wymiarowej. W sytuacji uprawomocnienia się takiej decyzji, jej uchylenie i zmiana jest zaś możliwa przez wszczęcie i przeprowadzenie postępowania w trybie art. 240 (wznowienie postępowania), art. 247 (stwierdzenie nieważności) lub art. 254 (zmiana decyzji ostatecznej) Ordynacji podatkowej, o ile w sprawie zajdą szczególne okoliczności przewidziane tymi przepisami. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni nie zainicjowała (poprzez złożenie stosownego wniosku wraz z uzasadniającymi go dowodami) żadnego z w/w postępowań. W obrocie prawnym znajdują się natomiast prawomocne decyzje określające wysokość podatku od nieruchomości za lata 1996-2004. Podatek zapłacony w kwotach wynikających z prawomocnych decyzji nie stanowi więc nadpłaty. Umarzając postępowanie w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż wobec tego, że stronie nie przysługiwało uprawnienie do złożenia wniosku stwierdzenie nadpłaty podatku od nieruchomości wniosek ten nie mógł podlegać merytorycznemu rozpoznaniu. Postępowanie podatkowe w sprawie nie mogło być zatem w ogóle prowadzone przez organ I instancji, który powinien był odmówić jego wszczęcia. Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że instytucja stwierdzenia nadpłaty podatku nie może być traktowana jako droga do zmiany decyzji wymiarowej. Strona miała natomiast możliwość polemiki z zasadnością wymiaru podatku od nieruchomości w postępowaniu odwoławczym, z czego nie skorzystała. Organ zauważył jednakże, że uchylenie decyzji Prezydenta Miasta i umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty, nie jest przeszkodą do zainicjowania przez Stronę postępowania zmierzającego do zmiany ostatecznej decyzji podatkowej, w którym będzie mogła podnosić argumenty merytoryczne sformułowane w odwołaniu. W złożonej skardze I. G. nie zgadzając się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego podniosła, iż wobec zakończenia w dniu 01.07.2004r. postępowania spadkowego po jej zmarłej matce, nie miała wcześniej możliwości odwołania się od decyzji ustalających wysokość podatku od nieruchomości za lata 2000-2004. Decyzje te kierowane były na adres W. G. i dopiero po ich otrzymaniu od brata mogła podjąć działania w celu wyjaśnienia kwestii związanych z wysokością naliczonego podatku. Wnosząc o przywrócenie przez sąd administracyjny terminu do wniesienia odwołania od tych decyzji i uznanie zasadności roszczenia o zwrot nadpłaconego podatku w kwocie 804.62 zł wraz z odsetkami, skarżąca wskazała, iż jej zdaniem, organ podatkowy niesłusznie naliczał za 2000 i 2002r. podatek od nieruchomości od gruntów rolnych V klasy o powierzchni 2146 m2, Zgodnie z ewidencją grunty te były bowiem zakwalifikowane jako użytki rolne. Nieprawidłowo też, w jej ocenie, organ ustalił podatek od nieruchomości dla działek o łącznej powierzchni 648m2, przeznaczonych na poszerzenie drogi szybkiego ruchu, a wykupionych przez organ samorządowy w styczniu 2005r. Uzasadniając powyższy zarzut i stanowisko w kwestii stwierdzenia nadpłaty podatniczka powołała dwie decyzje administracyjne, tj. - z dnia 27 maja 1991r., wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w E. oraz - z dnia 6 listopada 1998r., wydaną przez Prezydenta Miasta E., podnosząc, że na ich podstawie działki o powierzchni 648m2 zajęte zostały na potrzeby organów jednostek samorządu terytorialnego i z tego powodu nie powinny podlegać opodatkowaniu. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Jednocześnie za niezrozumiały, w sytuacji gdy nie zostało stwierdzone uchybienie terminu do wniesienia przez stronę odwołania, organ II instancji uznał wniosek skarżącej o przywrócenie przez sąd terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. W ocenie Kolegium, całkowicie chybionym jest również zarzut niesłusznego opodatkowania tych części nieruchomości, które w 2005r. wykupione zostały na poszerzenie istniejącej drogi. Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem strony, iż działki o łącznej powierzchni 648 m2 nie powinny podlegać opodatkowaniu jako zajęte na potrzeby organów jednostek samorządu terytorialnego, skoro wskazane przez podatniczkę decyzje są decyzjami zatwierdzającymi projekt podziału tych działek i nie zmieniły osoby zobowiązanej do realizacji obowiązku podatkowego od tych nieruchomości. Nie mogą zatem stanowić podstawy do formułowania żądania określonego przez stronę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153 poz.1269), zwanej dalej p.u.s., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przepis § 2 wymienionego artykułu określa podstawową zasadę wykonywania przez te sądy funkcji kontrolnej, stanowiąc, iż sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma więc charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. Sąd administracyjny orzekając w danej sprawie pełni bowiem wyłącznie funkcje kasacyjne badając zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, co stanowi wskazany wyżej element sądowej kontroli nad działalnością administracji publicznej. Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny określa natomiast art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. w świetle którego sąd ten rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jak podnoszono już w literaturze prawniczej ( por. Jan Paweł Tarno - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz - Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str.197), "niezwiązanie granicami skargi nie oznacza jednak, że sąd może czynić przedmiotem swych rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi, bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności". Sąd jest bowiem zawsze związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi "wkraczać" w inną sprawę w stosunku do tej, która była przedmiotem postępowania przed organem administracji. Granice bowiem sprawy administracyjnej wyznaczają zakres sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej, o której stanowi art. 1 p.u.s. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2001r. III SA 502/00 – Przegląd Podatkowy 2001, nr 12, s.63). Podzielając w pełni powyższy pogląd podnieść należy, iż sąd administracyjny nie mógł w związku ze skargą I. G. na decyzję organu umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty za lata 1996-2000, oceniać legalności decyzji organów skarbowych dotyczących ustalenia podatniczce zobowiązań w podatku od nieruchomości za lata 2000-2004. Z uwagi na przedmiot rozstrzygnięcia zaskarżonych decyzji argumenty skarżącej co do zasadności orzeczeń określających te zobowiązania musiały zatem pozostać poza rozważaniami Sądu. Badając natomiast legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 czerwca 2005r. Sąd stwierdził, iż organ ten zasadnie uznał, że w świetle powołanych w decyzji przepisów art.75 § 1 i 2 w zw. z art. 21 § l pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej oraz ustalonego w sprawie stanu faktycznego, z którego wynika, iż w obrocie prawnym funkcjonują prawomocne decyzje określające wysokość podatku od nieruchomości za lata 1996-2000, podatniczce nie przysługiwało prawo złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za te lata. Słuszne jest przy tym stanowisko organu, iż zmiana wysokości zobowiązania podatkowego skutkująca powstaniem nadpłaty podatku, w sytuacji uprawomocnienia się decyzji wymiarowej, byłaby możliwa jedynie poprzez wzruszenie tej decyzji na podstawie przepisów rozdziałów 17,18 lub 19 działu IV Ordynacji podatkowej, o ile istniałyby szczególne okoliczności przewidziane tymi przepisami. Skoro zatem żądanie skarżącej pozbawione było podstawy prawnej i tym samym bezskuteczne z punktu widzenia art.75 § 1 i 2 tej ustawy, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie uznało, że wniosek strony o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1996-2000 nie podlegał merytorycznemu rozpoznaniu. Uchylając decyzję Prezydenta Miasta i orzekając o umorzeniu postępowania organ ten słusznie naprawił więc błąd organu I instancji. W sytuacji, gdy w ustalonym stanie faktycznym i na podstawie powołanego przepisu organ pierwszoinstancyjny zobligowany był do odmowy wszczęcia postępowania, nie można było zarzucić Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, iż umarzając postępowanie w sprawie naruszyło przepisy prawa. Tylko zaś uzasadniony zarzut takiego naruszenia mógłby prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę I. G. oddalił na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.