I SA/Ol 310/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr) Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę Decyzją z dnia "[...]" r. Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, w zw. z art. 220 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" r. nr "[...]", określającą W. D. zobowiązanie w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 666 zł od umowy sprzedaży udziału wynoszącego ½ części prawa własności lokalu mieszkalnego nr "[...]" , położonego w "[...]", przy ul. "[...]" oraz obciążającą kosztami biegłego w kwocie 305 zł. Z motywów decyzji wynika następujący stan sprawy. Mocą aktu notarialnego z dnia "[...]" r., I. R. sprzedała na rzecz W. D. i T. P., na współwłasność po ½ części, lokal mieszkalny nr "[...]" o powierzchni użytkowej 93,30 m2, położony w "[...]" , przy ul. "[...]", wraz z przynależną piwnicą i udziałem 217/1000 części wspólnych budynku i prawa własności gruntu, objętych księgą wieczystą KW NR "[...]", za kwotę 24.500 zł, po 12.250 zł za udział. Naczelnik Urzędu Skarbowego, po analizie cen podobnych lokali, iż cena podana w umowie nie odpowiada wartości rynkowej. Wobec czego, postanowieniem z dnia "[...]" r., wszczął w stosunku do sprzedającej – I. R. i kupującego – W. D., postępowanie podatkowe w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży udziału we własności powyższego lokalu i wezwał jednocześnie strony czynności do podwyższenia wartości przedmiotu sprzedaży do kwoty 85.000 zł. W odpowiedzi na powyższe wezwanie strony transakcji nie wyraziły zgody na podwyższenie wartości, wskazując, iż przedmiotowy lokal to strych w budynku poniemieckim, wypalony, zdewastowany, bez dostępu do wody i gazu. Organ podatkowy, pismem z dnia 26.08.2006r., celem ustalenia wartości rynkowej przedmiotu transakcji, powołał biegłego. Biegły sporządził operat szacunkowy, w którym określił wartość rynkową lokalu na kwotę 66.600 zł. Organ I instancji na podstawie ustaleń faktycznych, w tym opinii biegłego, decyzją z dnia "[...]" r. określił stronom wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 666 zł od przedmiotowej umowy sprzedaży oraz obciążył kosztami biegłego w kwocie 305 zł. Uzasadniając rozstrzygnięcie, Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał na art. 6 ust. 1 pkt 1 lit.c ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, zgodnie z którym podstawę opodatkowania stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego. Powołał również przepisy określające sposób ustalenia wartości rynkowej przedmiotu transakcji. Dodał, że na wartość rynkową dla celów podatku od czynności cywilnoprawnych nie mają wpływu podnoszone przez stronę w toku postępowania takie okoliczności, jak zadłużenie lokalu z tytułu podatku od nieruchomości, stan lokalu w 2002r., bowiem definicja wartości rynkowej, zawarta w art. 6 ust. 2 ustawy, wyraźnie precyzuje, że ma to być wartość rynkowa z uwzględnieniem stanu i stopnia zużycia rzeczy i prawa majątkowego na dzień dokonania transakcji. Od powyższej decyzji odwołał się kupujący – W. D. Wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenia przepisów art. 6 ust. 1 lit. a i art. 6 ust. 2, 3 i 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, a opinii biegłego, że sporządzona została z naruszeniem obiektywności i wiedzy w tym zakresie. Podał również, że przedmiotowy udział w lokalu przy ul. "[...]" w "[...]" nabył w dniu 09.09.2002r., jednakże wobec wady aktu notarialnego, zmuszony został do sporządzenia nowego aktu notarialnego, który stał się podstawą wpisu do księgi wieczystej. Z pierwszego aktu notarialnego wynikało, iż lokal ten jest niezamieszkały, wypalony, bez dostępu do wody, gazu i elektryczności. Stąd też jego niska cena. Poza tym nie zgodził się z obciążeniem go kosztami opinii biegłego, ponieważ opinia przeprowadzona była tylko ze względu na odmowę uznania przez strony wyceny lokalu przez organ I instancji na kwotę 170.000 zł. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia "[...]" r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W bardzo obszernym uzasadnieniu stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 9 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2005r. nr 41, poz.399). Powyższy przepis stanowi, że podstawą obliczenia podatku od czynności cywilnoprawnych jest wartość rynkowa rzeczy. Wyjaśnił również, że w myśl art.6 ust.2 ustawy wartość rynkową przedmiotu transakcji określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów i ciężarów. Przedstawił wynikający z art.6 ust.3 sposób działania organu w sytuacji gdy stwierdził, że wartość określona przez strony nie odpowiada wartości rynkowej. Wskazał, że opinia biegłego w przedmiotowej sprawie była w pełni profesjonalna i kompleksowa, a poczynione przez biegłego ustalenia stały się podstawą podjętej decyzji. Podniósł również, na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, że strony zobowiązane były do poniesienia kosztów opinii biegłego, ponieważ wartość lokalu ustalona przez biegłego przekroczyła o 33 % wartość podaną przez strony. W. D. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie Decyzji Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającej ją wydanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podniósł, iż przedmiotowa decyzja narusza prawo tj. ustawę z dnia 9 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych, art. 6 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy. Uważa, że oparcie rozstrzygnięcia o art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c czyli o tzw. cenę rynkową było nietrafne, a operat szacunkowy biegłego nieprawidłowy. Podkreślił, iż kupiony lokal był zniszczony przez pożar, nie miał żadnych instalacji, okien, drzwi, podłóg. Stan nieruchomości potwierdza akt notarialny z 2002r. Ponadto położony jest w niekorzystnym punkcie – sąsiedztwo cmentarza i brak utwardzonej drogi dojazdowej. Dodał również, iż sprzedająca zawarła w 2002r. inną umowę przedwstępną z innym nabywcą, który zrezygnował z kupna tej nieruchomości za kwotę 35.000 zł. Inny biegły w 2000r. wycenił lokal na 30.000 zł. Skarżący podniósł również, iż ustanowiony biegły w opinii przyznał, że nie był w stanie ustalić transakcji nieruchomości o zbliżonych, porównywalnych standardach. Opinię oparł na transakcjach dotyczących lokali nadających się do zamieszkania z dzielnicy "[...]". Zdaniem skarżącego skoro nie było dowodów porównywalnych transakcji kupna/sprzedaży organ podatkowy nie mógł zastosować przepisu, na którym oparł swoją decyzję. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sąd administracyjny, dokonując kontroli działania organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem może uchylić zaskarżony akt gdy stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie przepisów postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa z dnia 9 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych stanowiąc w art.1 ust.1a, że podatkowi podlegają umowy sprzedaży rzeczy i praw majątkowych jednoznacznie nakazuje w art.6 ust.1 pkt 1 lit.c przyjmować za podstawę opodatkowania wartość rynkową rzeczy lub prawa majątkowego i wskazuje w ust.2 powołanego artykułu sposób jej określania. Wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnej określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia z dnia dokonania czynności, bez odliczania długów i ciężarów. Niezasadne jest kwestionowanie ustalonej przez biegłego wartości lokalu na tej podstawie, że w akcie notarialnym z 20.09.2002r. (który był materialnie wadliwy i nie wywołał skutków prawnych) strony opisały bardzo zły stan techniczny lokalu. Skarżący nie dostrzegł bowiem, że w opinii właśnie taki stan przyjęto wskazując, że lokal jest częściowo spalony po pożarze w dniu 18.05.2002r. i nie został przywrócony do stanu poprzedniego, brak instalacji elektrycznej, wod.-kan., stolarki okiennej i drzwiowej, urządzeń sanitarnych a nadto podłogi we wszystkich pomieszczeniach są całkowicie zniszczone. Również inne czynniki mające wpływ na określenie wartości rynkowej lokalu podnoszone w skardze takie jak niekorzystna lokalizacja i zły stan budynku zostały przez biegłego uwzględnione. Treść opinii dowodzi, że biegły przyjął stan techniczny lokalu i budynku zgodnie z żądaniem stron – na dzień 20.09.2002r.. Dokonując analizy porównawczej z innymi trzema lokalami uwzględnił poziom cen z daty zawarcia skutecznej umowy tj. z dnia 19.07.2004r. Do wyliczenia ogólnej wartości przyjął 78 m2 powierzchni użytkowej a nie powierzchnię wskazaną w akcie notarialnym – 93,3 m2. Ponadto zaznaczając, że będący przedmiotem transakcji lokal stanowi nietypowy przedmiot obrotu zastosował przy jego wycenie dodatkowy współczynnik korekcyjny (w maksymalnej wysokości). Skarżący w swoich argumentach błędnie odnosi stan lokalu wyłącznie do jego części znajdującej się na poddaszu (która uległa częściowemu zniszczeniu na skutek pożaru). Jak wyjaśnił to Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonej decyzji (a wynika to bezspornie ze stanu faktycznego) w skład nabytego na współwłasność lokalu wchodziła także powierzchnia mieszkalna na parterze, w odniesieniu do której nie stwierdzono jakichś szczególnych wad. Wbrew zarzutowi skargi, ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych nie daje organowi podatkowemu możliwości przyjęcia za podstawę opodatkowania innej wartości niż wartość rynkowa z dnia dokonania czynności. Dlatego też zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy, gdy wartość nieruchomości (jej cena) podana przez strony, zdaniem organu nie odpowiadała wartości rynkowej, konieczne było powołanie biegłego tj. osoby posiadającej wiadomości specjalne. Jest to wymóg ustawy, wynikający z prostego wnioskowania, iż tylko taka osoba potrafi ocenić, na ile stan i stopień zużycia przedmiotu czynności uzasadnia odstępstwo od przeciętnych cen stosowanych na rynku lokalnym za rzeczy lub prawa majątkowe tego samego rodzaju. Organ podatkowy nie mógł się oprzeć, jak tego żąda skarżący, na opinii z 2000r. dokonanej dla innych celów. Natomiast podnoszony brak dowodów porównywalnych transakcji występuje w takiej sytuacji, gdy w danej miejscowości nie wystąpiła żadna inna transakcja daną rzeczą lub prawem w tym samym czasie poza jedną, podlegającą opodatkowaniu. Reasumując, organy podatkowe obu instancji nie uchybiły obowiązującemu prawu materialnemu określając zobowiązanie w podatku od czynności kupna – sprzedaży lokalu mieszkalnego, przy przyjęciu za podstawę opodatkowania jego wartości rynkowej określonej przez biegłego. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonej decyzji odniósł się szczegółowo do wszystkich argumentów podnoszonych w odwołaniu i szeroko uzasadnił podstawy faktyczne i prawne decyzji, czyniąc zadość obowiązkowi wynikającemu z art.210 § 4 Ordynacji podatkowej. Nie wystąpiła więc żadna podstawa do uchylenia decyzji. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.