I SA/Ol 314/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu dniu 16 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu I.B. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 czerwca 2016 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za styczeń 2013r. postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie i przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2016r., złożonym wraz ze skargą, skarżąca I.B., reprezentowana przez adwokata S.S., zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 293 zł (zgodnie z § 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.]). Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach PPF (k. 8-11) wynikało, iż wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwoma synami w wieku 12 lat i 10 lat. Skarżąca nie pracuje, otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 488 zł, zasiłek rodzinny w wysokości 236 zł oraz alimenty w wysokości po 500 zł na każde dziecko (łącznie 1.000 zł). Dochód rodziny wynosi 1.724 zł miesięcznie. Skarżąca jest właścicielką pawilonu handlowego o powierzchni 30 m2 i szacunkowej wartości 20.000 zł. Innego majątku nie posiada. Wskazała, iż synowie są właścicielami lokalu mieszkalnego przy ul. R. "[...]" w K., w którym skarżąca wraz z nimi zamieszkuje oraz mieszkania przy ul. U. "[...]" w K.. Miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą czynsz mieszkaniowy ok. 400 zł, energia elektryczna około 150 zł, gaz około 40 zł, woda około 45 zł, TV, Internet 84 zł, koszty wyżywienia 800 zł. Pozostała kwota wydatkowana jest w zależności od potrzeb na wydatki szkolne dzieci bądź na lekarstwa. Koszty utrzymania wyczerpują cały posiadany dochód. Argumentując wniosek skarżąca wskazała, że do lipca 2015r. prowadziła działalność gospodarczą w zakresie handlu, którą zawiesiła z uwagi na brak obrotu w sprzedaży. Podniosła, iż w związku z postawą byłego męża tj. zadysponowania przez niego środkiem trwałym w postaci samochodu niemożliwe było zamknięcie przez skarżącą działalności gospodarczej. We wrześniu 2015r. zarejestrowała się jako osoba bezrobotna i otrzymała zasiłek dla bezrobotnych. Do złożonego wniosku przedłożono wyciąg z rachunku bankowego z banku Z. za okres 11 styczeń 2016r. do 12 kwiecień 2016r. (k.12-13), kopię decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia 21 października 2015r. (k. 14) w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego na okres roku na każde dziecko w wysokości 118 zł, oraz jednorazowego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł na każde dziecko, kopię zeznania podatkowego za rok 2015 PIT-36 (k. 15-21), z którego wynika poniesienie straty w wysokości 6.775,06 zł, fakturę za gaz za okres 25.03.2016r.-25.05.2016r. w wysokości 43,35 zł, decyzję Starosty Powiatu w K. z dnia 9 października 2015r. o uznaniu za osobę bezrobotną oraz przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych (k.23), pismo ze Spółdzielni Mieszkaniowej w zakresie opłat za mieszkanie w wysokości 389,57 zł miesięcznie (k.23), dowód wpłaty na rzecz "[...]" (za energię elektryczną) w wysokości 272 zł (k.23), faktura za wodę i ścieki za okres 13.08.2015r. – 16.02.2016r. w wysokości 172 zł (k.23). W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie referendarza sądowego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej cyt. jako p.p.s.a.) skarżąca wyjaśniła, iż drugi lokal mieszkalny należący do jej synów jest przeznaczony do wynajmu, jednakże od lutego 2016r. do chwili obecnej brak jest osób zainteresowanych jego wynajęciem. W związku z tym skarżąca nie uzyskuje dodatkowego dochodu z tego tytułu. Pawilon handlowy na bazarze miejskim należący do skarżącej nie może zostać wynajęty z uwagi na zawieszenie działalności gospodarczej, a nie jej zamknięcie. Zamknięcie działalności gospodarczej nie jest natomiast możliwe z powodu postawy byłego męża. Sztucznie istniejąca działalność gospodarcza musi mieć własną siedzibę, co uniemożliwia skarżącej wynajmowanie lokalu innym podmiotom gospodarczym. Wnioskodawczyni oświadczyła, iż nie pozostaje w związku małżeńskim. Oświadczyła również, iż wynagrodzenie pełnomocnika zostało ustalone na kwotę 500 zł, ratalnie co miesiąc 100 zł. Dotychczas zapłacono kwotę 200 zł. Do złożonych oświadczeń przedłożono kopię wyroku rozwodowego z dnia 10 maja 2013r. (k. 33), umowę nr "[...]" o pomoc prawną za postępowanie przed WSA w Olsztynie 500 zł płatne ratalnie po 100 zł miesięcznie (k. 34), oświadczenie adwokata S. S. o zapłacie kwoty 200 zł za udzieloną pomoc prawną (k. 35). Referendarz odmówił prawa pomocy – zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Do takich osób zaliczyć można przykładowo osoby, które na skutek szczególnych okoliczności życiowych pozbawione zostały jakichkolwiek środków do życia. Zgodził się ze skarżącą, iż znajduje się ona w trudnej sytuacji finansowej z uwagi na pozostawanie bez pracy i utrzymywanie się z pomocy społecznej oraz alimentów. Według niego powyższa okoliczność nie oznacza jednakże automatycznie o spełnieniu przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożyła skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718., dalej jako: p.p.s.a.), m. in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takowego postanowienia sąd - jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. - wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od rzeczonego postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. (§ 2 w/w przepisu). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. ( § 3 tegoż przepisu ). Wobec powyższego art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. W komentowanej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny działa jako sąd drugiej instancji stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. W myśl art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245 § 2 i 3 p.p.s.a.). Wnioskodawczyni w rozpoznawanej sprawie wykazała, że jest w bardzo trudnej sytuacji życiowej. Korzysta z pomocy społecznej. Odmowa zwolnienia od kosztów sądowych może zatem pozbawić ją prawa do Sądu. Stosownie do treści art. 45 Konstytucji RP " Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd". Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.