I SA/Ol 319/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr.), Sędziowie sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski, sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 8 października 2008r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2007r. I. oddala skargę II. przyznaje adwokatowi T. K. kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote 80/100) za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, płatną ze środków Skarbu Państwa – Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Sygn. akt I SA/Ol 319 /08 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania S. K. , od decyzji z dnia "[...]" Nr "[...]" Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2007, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wnioskiem z dnia 06.09.2007r. S. K. zwróciła się o przyznanie pomocy z tytułu wspierania gospodarstw na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. Do wniosku dołączyła oświadczenie, w którym wyjaśniła, że z powodu stanu zdrowia i "buntu wewnętrznego" nie złożyła wniosku w terminie. Organ administracyjny I instancji odmówił przyznania z tytułu wspierania gospodarstw na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W uzasadnieniu decyzji, wskazując na się treść § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) , objętej Programem Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U Nr 68, poz. 448) w zw. z art. 18 ust. 3 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej stwierdził, że termin do złożenia wniosku nie podlega przywróceniu. Wskazał dodatkowo, że przywracanie terminu jest instytucją procesową określoną w Kodeksie postępowania administracyjnego (Dz. U z 1960, Nr 98 , poz. 1071 ze zm.), jednakże nie można tej instytucji zastosować do terminów materialnoprawnych. Terminy prawa materialnego podlegają przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taka możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Termin do składania wniosków o przyznanie płatności cukrowej i o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarstw na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania jest terminem wynikającym z prawa materialnego, zaś ww. przepisy nie przewidują możliwości przywrócenia tego terminu. Wskazał, iż ostateczny termin przyjmowania wniosku upłynął w dniu 11.06.2007 roku. Z uwagi na powyższe powołane przez stronę okoliczności dotyczące przyczyn niezłożenia wniosku w terminie nie mogły być wzięte pod uwagę . Pismem z dnia 17 marca 2008r. S. K. odwołała się od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdzając, iż złożyła odpowiednie oświadczenie, w którym wyjaśniła przyczyny nie złożenia wniosku w terminie. Podniosła, że z przedstawionych dokumentów wynikało, że po płatnym zasiłku chorobowym nadal chorowała i dlatego też nie złożyła wniosków w terminie. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego podzielił stanowisko organu I instancji. Powołując się na treść § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) , objętej Programem Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w zw. z art. 18 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 21 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustalającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności , modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli schematów przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustalającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U WE Nr L 141 z 30.04.2004 r. , str. 18 ze zm.) stwierdził, że rolnik mógł złożyć wniosek po terminie 15 maja 2007r. ale przed ostatecznym terminem wyznaczonym na złożenie wniosku czyli 15 maja plus 25 dni. Dodatkowo podkreślił, że termin przewidziany na złożenie wniosku o przyznanie płatności jest terminem materialnoprawnym i instytucja przywrócenia terminu uregulowana przepisami art. 58-59k.p.a. nie miała zastosowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżąca stwierdziła, że Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił przyznania płatności z uwagi na wniesienie wniosków po terminie przy czym jednocześnie na te same grunty przyznał płatność innej osobie ubiegającej się o dopłatę, która jej zdaniem nie powinna jej otrzymać. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie i potrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonej decyzji wyłącznie z punktu widzenia jej legalności, a więc z punktu widzenia jej zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Zgodność z prawem oznacza przy tym zarówno zgodność z prawem krajowym jak i prawem wspólnotowym, w szczególności w sytuacji, gdy akty prawa krajowego wprost oparte są, bądź wynikają z przepisów prawa wspólnotowego które, co do zasady, mają bezpośrednie zastosowanie do praw i obowiązków obywateli Wspólnoty. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie o przyznanie pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w dniu 06.09.2007r. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz.U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) , objętej Programem Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013(Dz. U Nr 68, poz. 448). Zgodnie z treścią § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. wniosek składa się co roku, do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej . Z art. 18 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej wynika, że wniosek o przyznanie płatności składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja i termin ten nie podlega przywróceniu. Natomiast według art. 21 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników ( Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004r., str. 18 z późn. zm.) złożenie wniosku pomocowego, po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik, gdyby wniosek został złożony w terminie. Jeśli opóźnienie będzie wynosiło ponad 25 dni kalendarzowych, odmawia się przyznania płatności. Z powyższych regulacji prawnych jednoznacznie wynika, że termin określony w art. 18 ww. ustawy nie podlega przywróceniu a wyłącznie przedłużeniu w oparciu o treść art. 21 ust. 1 cyt. rozporządzenia Komisji (WE) i to wyłącznie o 25 dni kalendarzowych. Sąd w pełni podziela stanowisko organów, że przewidziany w art.18 ust. 2 i 3 ustawy termin dokonania zgłoszenia ma charakter materialnoprawny . Zachowanie terminu lub uchybienie temu terminowi powoduje bowiem wywołanie określonych skutków w sferze uprawnień i obowiązków strony, kształtowanych materialnym stosunkiem administracyjnoprawnym. W omawianym przypadku będzie to brak możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Słusznie zatem zarówno Kierownik Powiatowego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jak i Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaakcentował, iż w odniesieniu do tego rodzaju terminów nie stosuje się przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego regulacji, dotyczących ich przywracania. Wskazać przy tym należy, że stanowisko takie nie budzi wątpliwości w doktrynie " W odróżnieniu do terminu materialnoprawnego, który wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym (...), uchybienie terminu procesowego wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, przez uzależnienie skuteczności czynności procesowej od zachowania terminu ( Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego. B. Adamiak, J. Borkowski , Warszawa 2004 str. 321 ) . Dla rozróżnienia charakteru terminu istotnym kryterium jest umieszczenie przepisu wyznaczającego dany termin w ustawie materialnej lub w ustawie procesowej, co jednak nie zawsze jest wystarczające (np. z uwagi na pomieszanie regulacji materialnej i procesowej w jednym akcie prawnym). W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że przy rozstrzyganiu, czy dany termin ma charakter materialny czy procesowy, decydujące znaczenie ma skutek upływu terminu. Jeżeli skutek ten polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub na niemożności jego realizacji, co ma tutaj miejsce, termin ma charakter prawnomaterialny (Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 5 listopada 1976 r., OSN 1977, poz. 186). Podobne poglądy zostały wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. I tak, w wyroku z dnia 22 marca 1993 r. sygn. SA/Ka 1230/94 (nie publ.) stwierdzono, że przepisy dotyczące przesłanek, treści, powstania, zmian lub wygaśnięcia prawa należą do przepisów materialnoprawnych. Zatem materialnoprawny charakter mają terminy wyznaczające okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie konkretyzacji norm prawa materialnego na przykład poprzez wydanie decyzji lub bezpośrednio z mocy prawa. Termin materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację prawa podmiotowego; konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności, termin ten może być przywrócony tylko i wyłącznie przepisem ustawy (por. uchwała NSA z dnia 14 października 1996 r., sygn. akt OPK 19/96, ONSA 1997/2/56). Ustanowienie określonego terminu jako materialnoprawnego ma na celu ukształtowanie w określonym czasie pewnej konkretnej sytuacji prawnej, której po jego upływie nie można zmienić, tym samym ich ustanowienie ma na celu zapewnienie stabilności stosunków prawnych (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 126/08, CBOIS). Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że podnoszone przez stronę w toku prowadzonego postępowania administracyjnego okoliczności w postaci złego stanu zdrowia czy też podniesiony w skardze zarzut przyznania płatności innej osobie nie mogły prowadzić do innego rozstrzygnięcia. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.