I SA/Ol 326/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 23 października 2018 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 13 września 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 326/18 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi H na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" r., Nr "[...]" w przedmiocie: podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2015 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. H wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie, z dnia "[...]"r., w przedmiocie wymiaru podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2015 r. Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr., o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz.1302) – zwanej dalej p.p.s.a, skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Uzasadniając wniosek skarżąca podniosła, że z uwagi na brak jakichkolwiek środków nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych. Podkreśliła, że z powodu wydania przez organy podatkowe skarżonej decyzji oraz nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności Spółka nie uzyskuje jakichkolwiek przychodów. Spółka nie ma możliwości finansowych pozwalających jej na podjęcie czynności zmierzających do pozyskania nowych dostawców i nowych odbiorców. Utraciła źródła przychodów pozwalające jej na osiąganie dochodów. Od lipca 2015 r. jest w likwidacji. Spółka nie dysponuje żadnym majątkiem. Oświadczyła, że za 2017 rok według bilansu nie poniosła straty jak i nie uzyskała zysku. Nie posiada majątku i środków finansowych, kapitał zakładowy wynosi 40.000 zł. Nie posiada rachunków bankowych. Przekładając formularz PPPr. przy piśmie z dnia 24 lipca 2018r. wyjaśniła, że przedkłada wydruki z wyciągu bankowego za grudzień 2017r., styczeń 2018r. i luty 2018 r. jednakże z uwagi na brak obrotów na ww. rachunku został on zamknięty przez bank. Saldo końcowe na dzień 28.02.2018r. na posiadanym rachunku bankowym wynosiło 69,37 zł. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z dnia 26 lipca 2018 r. Spółka przy piśmie z dnia 23 sierpnia 2018 r. nadesłała: kopię zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8 za 2015r., zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 7 maja 2018r. o braku złożenia zeznań za rok 2016 i 2017, oświadczenie z dnia 23 sierpnia 2018 r. o niesporządzeniu i niezłożeniu sprawozdania finansowego za 2015r. i lata następne, oświadczenie z dnia 23 sierpnia 2018r., że Spółka została wykreślona z rejestru podatników VAT czynnych z dniem 28.10.2014 r., oświadczenie z dnia 23 sierpnia 2018 r. o nieposiadaniu środków trwałych w latach: 2014, 2015, 2016 i 2017 i nieprowadzeniu "Ewidencji środków trwałych" i tabeli amortyzacyjnej, oświadczenie z dnia 23 sierpnia 2018 r. o braku możliwości dokonywania dopłat przez wspólników Spółki z uwagi na brak możliwości finansowych, kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2017 przez wspólnika Spółki, L (PIT-36L) z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej wraz z PIT/B, kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2017 przez wspólnika Spółki AR z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 13 u.p.d.o.f., kopię zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2017 przez wspólnika AR z pozarolniczej działalności gospodarczej wraz z PIT/B, kopię umowy z dnia 20.04.2018 r. o rozłożenie na raty należności z tytułu składek zawartej pomiędzy AR a ZUS, zaświadczenie Bank SA z dnia 14.05.2018 r., o zawarciu umowy w dniu 23.11.2015 r. pomiędzy ww. bankiem a AR o kredyt w wysokości 31.536,61 zł, spłacany w 48 ratach od 04.2016 r., aktualne zadłużenie z tego tytułu wynosi 14.379,01 zł i zaświadczenie bankowe o wysokości zadłużenia z tytułu zawartej umowy kredytu przez AR i IR, stan zadłużenia na dzień 16.05.2018 r. wynosił 82.474,21 Chf , rata płatna do dnia 11.06.2018 r. w wysokości 560,60 Chf. Nadto przedłożono kopię niepełną zeznania o osiągniętym dochodzie w roku podatkowym 2017 (k. nr 24), brak danych podatnika poza nr PESEL. Postanowieniem dnia 13 września 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 326/18 Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówił skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy wskazał m.in., że sam fakt likwidacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (nawet w organizacji) nie może stanowić – i nie stanowi – przesłanki skutkującej uwzględnieniem jej wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Spółka w likwidacji prowadzi bowiem de facto dalej działalność gospodarczą (czynności gospodarcze). Likwidatorzy powinni zakończyć interesy bieżące spółki, ściągnąć wierzytelności, wypełnić zobowiązania, w tym starać się zdobyć środki na koszty sądowe i ewentualnie upłynnić majątek spółki (czynności likwidacyjne). Nowe interesy mogą wszczynać tylko wówczas, gdy to jest potrzebne do ukończenia spraw w toku – art. 282 § 1 Kodeksu spółek handlowych. Odnosząc się do argumentu strony wskazano, iż nie posiada ona majątku w postaci aktywów, referendarz wskazał, że z przedstawionej dokumentacji i oświadczeń wynika, że Spółka w toku swojego funkcjonowania nie posiadała majątku w postaci aktywów, co nie wpłynęło w żaden negatywny sposób na możliwość prowadzenia działalności w latach 2014-2015. Tym samym, w ocenie referendarza sądowego, fakt ten nie może obecnie stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem strona skarżąca zakwestionowała stanowisko referendarza sądowego w kwestii możliwości zażądania dopłat od wspólników, gdyż z art.169 §1 Ksh wynika, że jeżeli zawiązanie spółki nie zostało zgłoszone do sądu rejestrowego w terminie sześciu miesięcy od dnia zawarcia umowy spółki albo jeżeli postanowienie sądu odmawiające zarejestrowania stało się prawomocne, umowa spółki ulega rozwiązaniu. Podniesiono, że skoro umowa spółki uległa rozwiązaniu z mocy prawa, to spółka nie miała możliwości żądania dopłat od wspólników. Podkreślono brak jakichkolwiek środków na zwrot wkładów oraz na pokrycie wierzytelności osób trzecich. Odmowa dokonania wpisu przez Sąd Rejestrowy spółki w organizacji do KRS spowodowała brak prawnej możliwości sporządzenia sprawozdania finansowego na dzień odmowy dokonania wpisu. Spółka ma zaś obowiązek sporządzenia sprawozdania likwidacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Rozstrzygnięcie wydane przez referendarza sądowego nie narusza obowiązujących przepisów. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302) zwanej dalej "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżony akt zmienia albo utrzymuje w mocy. Czyniąc to, w myśl art. 260 § 2 p.p.s.a., działa jako sąd drugiej instancji i stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie wskazać należy, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004r., sygn. akt FZ 463/04 - powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Jak stanowi art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całościowym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a., nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2010r. sygn. akt I FSK 790/10, z dnia 30 września 2011r., sygn. akt II FZ 409/11). Dokonując analizy wniosku skarżącej, zgromadzonych w sprawie dokumentów oraz argumentacji zawartej we wniesionym sprzeciwie Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie wydane przez referendarza sądowego nie narusza obowiązujących przepisów. Nie ma podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego i postulowanego w sprzeciwie zwolnienia Spółki w całości od kosztów sądowych i przyznania pełnomocnika. Wysokość wpisu w przedmiotowej sprawie została określona na kwotę 13.261 zł. W ocenie Sądu osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, musi natomiast wykazać podjęcie wszelkich niezbędnych działań zmierzających do zdobycia funduszy. Dlatego też Sąd podziela stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu w kwestii zwrócenia się przez skarżącą o pomoc do swoich udziałowców, z woli których funkcjonuje w obrocie prawnym. Taka możliwość wynika z przepisu art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.), który nie zawiera wyłączeń co do spółki w organizacji oraz w likwidacji. Wspólnicy spółki, którymi według umowy spółki dwie osoby fizyczne posiadające łącznie 400 udziałów o wartości po 100 zł za każdy udział, nie mogą pozostawać bierni w sytuacji trudności finansowych i oczekiwać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. Z przedłożonych dokumentów wynika, że zarówno M. L, jak i A. R osiągają dochody. Nawet, jeżeli mają zobowiązania wobec innych podmiotów, takich jak banki, to nie zwalnia ich to z obowiązków związanych z dopłatami na rzecz spółki. Ponadto, bez względu na możliwość ww. dopłat, przepis art.246 § 2 p.p.s.a. ma uznaniowy charakter, co oznacza, że nawet w wypadku spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie prawo pomocy nie musi zostać przyznane. W związku z powyższym, dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd nie znalazł podstaw do jego uchylenia, zarówno w kwestii odmowy zwolnienia z wpisu, jak i odmowy ustanowienia doradcy podatkowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak sentencji postanowienia.