I SA/Ol 33/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego ponad kwotę 250 zł Wnioskiem z dnia 31 stycznia 2011r. skarżący Z. K. zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w tym wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca pracuje dorywczo, uzyskuje dochody z tytułu umowy zlecenia. W roku 2010 miesięcznie uzyskiwał dochód w wysokości 1.569 zł. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną D. K., która pracuje i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.104 zł miesięcznie. Łączny dochód rodziny wynosi 2.673 zł netto miesięcznie. Skarżący podał, iż jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 1,17 ha. Innego majątku nie posiada. Argumentując wniosek skarżący podkreślił, iż od dnia 10.12.2008r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku ( w związku z zaległościami w ZUS około 15.000zł), nie posiada statusu bezrobotnego. Od grudnia 2008r sporadycznie zatrudnia się na umowę zlecenie. Jego żona zatrudniona jest na czas określony do 15.02 2011r. Uzyskiwane dochody z trudnością wystarczają na utrzymanie rodziny. Podniósł, iż kwota wymaganego wpisu sądowego w wysokości 500 zł, jest dla niego w tej chwili nieosiągalna. Mając na uwadze, iż postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie dotyczyło odmowy umorzenia zaległości podatkowych, miało zatem na celu ustalenie sytuacji finansowej i materialnej strony, posłużono się przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku zebranym w tym postępowaniu materiałem dowodowym. Na podstawie akt administracyjnych ustalono, iż skarżący zamieszkuje wspólnie z małżonką w domu, w zabudowie bliźniaczej przy ul. "[...]"w "[...]". Nieruchomość ta została zakupiona w 2004r. za kwotę 365.000 zł i stanowi wyłącznie własność małżonki. Skarżący posiada samochód osobowy marki "[...]", rok prod. 2003, który nabył w dniu 24.01. 2008r. Na posiadaną wspólnie z małżonką nieruchomość rolną ZUS nałożył przymusową hipotekę. Małżonka wnioskodawcy zaciągnęła kredyt konsumpcyjny na utrzymanie rodziny w okresie pozostawania bez pracy w kwocie 27.058,57 zł. Ponadto małżonkowie spłacają kredyt hipoteczny zaciągnięty na zakup domu. Miesięcznie kwota rat kredytów wynosi 1.427 zł. Według ustaleń organów podatkowych stan środków pieniężnych na rachunkach bankowych małżonków jest ujemny. Ponadto wnioskodawca posiada zadłużenie w ZUS w wysokości 15.650,96 zł ( rozłożone na 36 rat po 538 zł). Dodatkowo posiada zaległości w podatku od środków transportowych w wysokości 3.860,10 zł (rozłożone na 8 rat płatnych kwartalnie). Skarżący podniósł, iż z powodu trudności finansowych nie jest w stanie spłacać układu ratalnego wobec ZUS czy wobec Urzędu Miejskiego w "[...]". W postępowaniu podatkowym ustalono również, iż skarżący wraz z małżonką z tytułu sprzedaży posiadanych nieruchomości w okresie od 10.05.2003r. do 18.07.2008r. uzyskał kwotę 1.457.000 zł, z czego 1.024.479 zł została przeznaczona na spłatę zadłużeń i należności podatkowych. Dodatkowo ustalono, iż wnioskodawca wspólnie z małżonką dysponuje dochodem w łącznej wysokości 3.931,20 zł natomiast jego stałe miesięczne wydatki wynoszą 4.528,16 zł. Rozpoznając niniejszy wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Na wstępie niniejszych rozważań przyznać należy, iż sytuacja majątkowa skarżącego nie pozwala mu na uiszczenie całości kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 500 zł. W niniejszej sprawie uznano, że skarżący wykazał przesłanki do zastosowania w jego przypadku prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od części wpisu sądowego. Przyznać należy, iż sytuacja finansowa skarżącego w ostatnich latach uległa pogorszeniu, skarżący nie posiada stałej pracy, ponosi wysokie koszty utrzymania, salda na rachunkach małżonków są ujemne, dodatkowo obciążają go liczne zobowiązania, nie wszystkie zobowiązania z racji trudności finansowych są regulowane. O trudnej sytuacji finansowej świadczyć może również zaciągnięcie kredytu na utrzymanie rodziny w okresie pozostawania bez pracy. Biorąc jednakże pod uwagę całokształt sytuacji materialnej wnioskodawcy stwierdzić należy, iż nie jest ona na tyle zła, aby zdobycie przez wnioskodawcę środków pieniężnych na uiszczenie części kosztów sądowych było rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Rozpoznając niniejszy wniosek należy nadmienić, iż co do zasady okoliczność spłacania zobowiązań (pożyczek) o charakterze prywatnoprawnym rozpatrywana jest jako możliwość ponoszenia dodatkowych kosztów z budżetu wnioskodawcy, nie korzystających przy tym z pierwszeństwa zaspokojenia, przed zobowiązaniami o charakterze publicznoprawnym, do których należą koszty sądowe. Okoliczność ta najczęściej stanowi o braku podstaw do przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, ponieważ świadczy o zdolności do zaciągania i spłacania tego typu zobowiązań. Skarżący spłaca zobowiązania (raty kredytów) i jest w stanie miesięcznie na ten cel wygospodarować kwotę 1.427 zł. Dlatego też w ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek nie ma przeszkód, aby skarżący poniósł koszty sądowe w postaci części wpisu sądowego w wysokości 250 zł. Dodać również należy, iż sytuacja bytowa skarżącego jest stabilna, posiada on stałe miejsce zamieszkania, zarówno on jak i jego małżonka uzyskują comiesięczne dochody, jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 1,17 ha, właścicielem samochodu. Wskazać również należy, iż wnioskodawca wraz z małżonką w latach 2002-2008 uzyskali znaczny dochód ze sprzedaży majątku nieruchomego. Całość podanych okoliczności, w ocenie referendarza sądowego, nie uprawnia do twierdzenia, iż sytuacja majątkowa skarżącego jest aż tak zła, by uzasadniać pomoc państwa w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części większej niż połowa wymaganego wpisu. Dlatego też, mając na uwadze zakres złożonego wniosku uzasadnione jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego ponad kwotę 250 zł. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji