I SA/Ol 332/14
WyrokWSA w Olsztynie2014-06-12
Skład orzekający: Andrzej Błesiński, Wiesława Pierechod, Tadeusz Piskozub
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo pomniejszył kwotę przyznanej pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) ze względu na stwierdzenie mniejszej powierzchni użytkowanej rolniczo niż zadeklarowana we wniosku, uwzględniając wyniki pierwotnej kontroli na miejscu, a nie wyniki późniejszej weryfikacji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły powierzchnię użytkowaną rolniczo, uwzględniając wyniki pierwotnej kontroli z listopada 2012 r. Weryfikacja przeprowadzona w maju 2013 r. nie mogła być podstawą do ustalenia stanu faktycznego z 2012 r., ponieważ rolnik dokonał znaczących zmian w działkach rolnych, które nie odzwierciedlały pierwotnego stanu. Rolnik nie wykazał również, że stwierdzone nieprawidłowości nie wynikają z jego winy, co uniemożliwiało zastosowanie przepisów o wyłączeniu zmniejszeń i wykluczeń.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach ONW na rok 2012, pomniejszoną o kwotę 848,46 zł z powodu stwierdzenia mniejszej powierzchni użytkowanej rolniczo niż zadeklarowana. Skarżący kwestionował ustalenia faktyczne dotyczące powierzchni działek, sposób przeprowadzenia kontroli oraz brak informowania go o możliwości weryfikacji i powołania geodety.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod,, sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 12 czerwca 2014r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012 oddala skargę.
Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" w sprawie przyznania P. B. (dalej jako wnioskodawca, strona, skarżący) pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2012 w łącznej wysokości 2.901,59 zł, płatność została pomniejszona o kwotę 848,46 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że we wniosku z dnia "[...]" strona ubiegała się o ONW dla 10 działek rolnych (A, B, X, Z, I, Ł, P, U, V, W) do powierzchni 23,32 ha.
W dniach 6 – 20 listopada 2012r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzona została kontrola na miejscu, w oparciu o którą stwierdzono mniejszą powierzchnię użytkową rolniczo, aniżeli deklarowana. Następnie na skutek odwołania wnioskodawcy od wyników kontroli przeprowadzono weryfikację przedmiotowej kontroli w dniu 7-8 maja 2013r. tj. ponowny pomiar działek rolnych B, X, Z przeprowadzony w obecności pełnomocnika strony.
W ocenie Dyrektora organ I instancji wykluczył prawidłowo z płatność ONW grunty rolne o powierzchni 2,37 ha, ustalone w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009r. str. 16, ze zm., dalej jako rozporządzenie Nr 73/2009).
Podniesiono, że przy ustalaniu powierzchni uwzględniono tylko wyniki kontroli na miejscu z dnia 6-20 listopad 2012r., a nie wyniki z weryfikacji z dnia 7-8 maja 2013r., gdyż stwierdzono, że od pierwotnej kontroli wykonane zostały czynności mające przywrócić działki do użytkowania rolniczego zgodnego z zasadami dobrej kultury rolnej. Rolnik dokonał tak idącej ingerencji w działki rolne, że wynik pomiarów z weryfikacji kontroli rolnośrodowiskowej ( maj 2013r.), nie odzwierciedla sytuacji panującej na działkach w dniu kontroli rolnośrodowiskowej (listopad 2012r.). Dowodem na wykonanie czynności rekultywacyjnych było m.in. usunięcie powierzchni nieskoszonej pozostawionej w 2012r. oraz to, że na działkach widoczne były także karpy świeżo ściętych drzew, zakrzaczeń. Dlatego też, w ocenie organu odwoławczego zasadnym było uwzględnienie jako odwodu użytkowania gruntów rolnych jedynie wyników pierwotnej kontroli ma miejscu przeprowadzonej w roku 2012.
Tym samym przyjęto, że powierzchnia uprawniająca do płatności wynosi 20,95 ha, zaś płatność pomniejszona została o dwukrotną różnicę z godnie z art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, dalej jako rozporządzenie Nr 65/2011). Przedmiotowe powierzchnie kwalifikowane do przyznania płatności zostały ustalone w oparciu o treść art. 17 rozporządzenia Nr 73/2009. Stawka podstawowa płatności do 1 ha na obszarze ONW strefa Nizinna I została określona zaś w oparciu o rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.).
W ocenie organu II instancji zgromadzony przed organem pierwszej instancji materiał dowodowy jest wystarczający i odpowiedni do rozpatrzenia go w oparciu o istniejący w dniu orzekania stan prawny. Zgromadzone dowody zostały w poprawny sposób ocenione, a stan sprawy wyjaśniony oraz rozważony zgodnie z treścią art. 7, 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013r. poz. 267, dalej jako kpa).
Odnosząc się do uwag do kontroli na miejscu z dnia 6 – 20 listopada 2012r. organ odwoławczy wskazał, że Biuro Kontroli na Miejscu zweryfikowało sporządzony raport z kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie strony i poinformowało ją pismem z dnia 17 czerwca 2013r. o dokonaniu szczegółowej analizy. Dlatego należy przyjąć wyjaśnienia BKM i uznać, że są one znane stronie.
Organ I instancji zasadnie uznał, że wobec zastosowania przez kontrolujących kodu DR 50 – granice upraw wykraczają poza granice działki/ek referencyjnej/ych zadeklarowanych we wniosku, co może skutkować redukcją powierzchni działki rolnej, na wskazanych działkach rolnych przeprowadzono modyfikację danych LIPIS (System Identyfikacji Działek Rolnych). Powierzchnie zlokalizowane w granicach poszczególnych działek referencyjnych przeniesiono do powierzchni udowodnionej na działce ewidencyjnej. Ostatecznie ustalono dla działki rolnej X powierzchnię użytkowaną rolniczo na 2,95 ha. Ponadto zasadnie w kontroli administracyjnej wniosku organ I instancji zweryfikował powierzchnię ewidencyjno-gospodarczą dla działek rolnych U i V. Uznając, że powierzchnia dla działki rolnej U i V jest mniejsza od deklarowanej i wynosi odpowiednio 0,90 ha i 2,16 ha.
Zgodnie z art. 21 ust 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm., dalej jako ustawa o wspieraniu rozwoju) na ARiMR nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Obowiązek został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego) wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Tym samym organ I instancji zasadne oparł swoje ustalenia na podstawie posiadanych wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony w dniach 6 – 20 listopad 2012r., pisma BKM skierowanego do strony z daty 17 czerwca 2013r. oraz 3 stycznia 2013r., i prawidłowo ustalił powierzchnię do przyznania płatności.
Zdaniem Dyrektora zgromadzony materiał dowodowy w sprawie areału uprawnionego do przyznania płatności jest kompletny i pozwala na wydanie rozstrzygnięcia, a postępowanie dowodowe nie wymaga uzupełnienia.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 26 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316, dalej jako rozporządzenie Nr 1122/2009) i art. 4 ust 7 rozporządzeniem Nr 65/2011 obecność producenta rolnego podczas dokonywania pomiarów przez inspektorów terenowych nie jest obligatoryjna, tym samym zarzut skarżącego dotyczący braku obecności przy pomiarach nie zasługuje na uwzględnienie i nie miał wpływu na jakość przeprowadzonej kontroli na miejscu. Po przeprowadzonej wizytacji terenowej działek rolnych oraz obróbce formalnej raportu wyniki kontroli zostały z pełnomocnikiem strony szczegółowo omówione.
Zatem stan gruntów zadeklarowanych przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności został oceniony w rzeczywistości. Powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności to powierzchnia działki ewidencyjnej, wykorzystywana do celów rolniczych (pod uprawy rolne). Oznacza to, że należy odliczyć od niej powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej, powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze.
Dodatkowo organ podniósł, że wnioskodawca podpisując wniosek o przyznanie płatności na rok 2012 zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności oraz pomocy objętej wnioskiem oraz o każdej zmianie w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Strona nie poinformowała organu, że wniosek jest nieprawidłowy lub się zdezaktualizował. Dopiero w pisemnych uwagach do wyniku kontroli z dnia 6 - 20 listopada 2012r. podniosła, że nie zgadza się z powierzchnią zakwalifikowaną do przyznania płatności. Tymczasem kontrola na miejscu wraz z wykonaną wówczas dokumentacją fotograficzną potwierdza, że grunty rolne nie były użytkowane rolniczo zgodnie z deklaracją we wniosku , o czym strona nie poinformowała organu.
Zgodnie z powyższymi ustaleniami oraz faktem nieprzedłożenia przez stronę w toku przeprowadzonego postępowania żadnych dowodów na potwierdzenie prawidłowości deklaracji przedstawionej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2012, nie ma zdaniem organu odwoławczego zastosowania w niniejszej sprawie art. 73 rozporządzenia Nr 1122/2009r, który stanowi o wyjątkach od stosowania obniżek i wykluczeń. Strona nie wykazała bowiem, że nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości.
Skargę na w/w decyzję wniósł skarżący, reprezentowana przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie i ponowne powołanie komisji niezależnej w celu ustalenia stanu faktycznego.
W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżona decyzja nie jest zgodna ze stanem faktycznym upraw oraz pomiarów w gospodarstwie. W raportach były skreślenia, poprzemieniane daty, zmieniane symbole oraz naliczenia. Występowała opieszałość w przekazywaniu dokumentów i nieterminowe udzielanie odpowiedzi na podania, zwlekano z przeprowadzeniem rekontroli.
Zdaniem skarżącego sposób przeprowadzenia kontroli (z samochodu) spowodował, że była ona niewiarygodna o czym świadczy kontrola przeprowadzona w jego obecności i bez użycia samochodu. W pomiarach z samochodu i raportach nie uwzględniono dopuszczalnej ilości drzew na 1 ha. To wszystko spowodowało, że nie rozpatrzono w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego. Nie udzielono skarżącemu bezzwłocznie informacji odnośnie pomiarów tylko po weryfikacji. Nie poinformowano go, że może powołać geodetę aby sprawdzić pomiary z kontroli.
Dowodem zgodnym z uprawami EKO jest Gwarancja Spółki A., która przeprowadziła kontrolę upraw. Miał co 2 lata kontrole, które mieścił się w granicach błędu lecz pomiary były dokonywane nie z samochodu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał swoją decyzję, jak również wcześniejszą argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań sądu stwierdzić należy , że stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t. j. w Dz. U. z 2012r., poz. 270 , cyt. dalej jako p.p.s.a. ), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga ,jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Prawidłowe poczynienie ustaleń faktycznych jest warunkiem właściwej subsumcji stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa materialnego. Zauważenia wymaga przy tym , że w niektórych sytuacjach zakres niezbędnych ustaleń faktycznych i ich ocena są konsekwencją przyjętej wykładni przepisów prawa materialnego stosowanych w sprawie. Nadto zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń fatycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego. Rolą sądu jest bowiem kontrola prawidłowości działania organu administracji w zaskarżonej decyzji .
Dokonana w tak zakreślonych ramach kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem pozwala na przyjęcie, że jest ona zgodna z prawem.
Skarżący kwestionuje poczynione przez organy obu instancji ustalenia faktyczne dotyczące powierzchni działek uprawniających do otrzymania płatności. Tymczasem w ocenie sądu zarzut ten należy uznać za niezasadny. Organy prawidłowo zastosowały art. 7, 77 i 80 kpa w zw. art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
W toku postępowania organy obu instancji podjęły wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy i na jego podstawie oceniły, jakie okoliczności zostały udowodnione. Wnioski wyprowadzone z tak zgromadzonego materiału dowodowego są spójne i logiczne, czego odzwierciedleniem są uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie decyzji, zarówno organu I jaki i II instancji jest zgodne z art. 107 § 3 kpa. Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa.
W szczególności organ odwoławczy wykazał, że przyznanie skarżącemu płatności ONW winno nastąpić w stosunku do stwierdzonej powierzchni 20,95 ha zamiast zadeklarowanej we wniosku 23,32 ha (różnica 2,37 ha) w wysokości 2.901,59 zł, zgodnie z warunkami określonymi w art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Nr 65/2011. Przedmiotowe powierzchnie kwalifikowane do przyznania płatności zostały ustalone w oparciu o treść rozporządzenia Nr 73/2009 oraz rozporządzenia Nr 1122/2009. Stawka podstawowa płatności do 1 ha na obszarze ONW strefa Nizinna I została określona zaś w oparciu o rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Podkreślić jednakże należy, czego zdaje się nie dostrzega strona skarżąca, że na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju, istotniej zmianie ulegają obowiązki organu przed którym toczy się postępowanie i pozycja strony, w stosunku do reguł określonych w kpa. W szczególności różnica polega na fakcie, że organ nie z urzędu, a na wniosek strony udziela jej niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Również jedynie na żądanie strony zapewnia jej czynny udział w postępowaniu. Nie stosuje się w tym postępowaniu art. 81 kpa, co oznacza, że można oprzeć rozstrzygnięcie na dowodach, co do których strona się nie wypowiedziała. Ponadto, zgodnie z ust. 3 art. 21 ustawy, strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są zobowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Powyższe wskazuje, że to na rolniku, który złożył wniosek o płatności, ustawodawca nałożył obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej, bez oczekiwania na wezwania. Tym samym zarzut skarżącego dotyczący braku informowania o możliwości weryfikacji stwierdzonej powierzchni oraz braku pouczania strony przez organ należy uznać za niezasadny.
Ograniczenie stosowania pewnych zasad określonych przepisami kpa wynika się z tego, że zasadnicze kwestie związane ze składaniem wniosków, wymogów jakie muszą być spełnione przez wnioskodawców, terminy ich składania i tryb załatwiania przez Agencję regulowane są przez powołane wyżej rozporządzenie Nr 1122/2009 i częściowo przez ustawę o płatnościach bezpośrednich. W szczególności rozporządzenie stanowi o obowiązku przeprowadzania kontroli wniosków i określa tryb oraz zasady kontroli.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia Nr 1122/2009, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj tych upraw odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie.
Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Kontrole na miejscu mają na celu: a) ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, b) zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw/uprawy na danej działce rolnej, c) sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej.
Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności obliguje organ do przeprowadzenia kontroli wniosku i zawartych w nim informacji przez wnioskodawcę. Szczególny tryb postępowania w tego rodzaju sprawach wyłącza obowiązek organu powiadamiania wnioskodawcy o czasie i miejscu przeprowadzania czynności kontrolnych. Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli (art. 27 ust. 1 rozporządzenia Nr 1122/2009). Wynika stąd, że zasadą są kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem, z którego skorzystanie może być rozważane wyłącznie pod względem celowościowym. Tym samym podkreślić należy, że udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkowy. Dla prawidłowości postępowania ważne jest natomiast, by rolnik został poinformowany o jej wynikach i miał możliwość wypowiedzenia się co do ustaleń poczynionych w trakcie kontroli. W niniejszej sprawie warunek ten został spełniony, czego nie kwestionuje zresztą strona skarżąca.
Prawodawca dopuszcza możliwość popełnienia błędu w treści wniosku o płatność wprowadza jednak wymogi, aby można było zrezygnować ze zmniejszeń i wykluczeń. Zgodnie z art. 73 rozporządzenia Nr 1122/2009, zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Ponadto, zgodnie z ust. 2 cytowanego przepisu, zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku.
Zdaniem sądu w niniejszej sprawie, jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy, nie wystąpiły przesłanki do zastosowania zmniejszeń i wykluczeń. Skarżący nie wykazał w żaden sposób, aby zaistniałe nieprawidłowości nie wynikały z jej winy, poza kwestionowaniem powierzchni działek faktycznie użytkowanych rolniczo stwierdzonej na podstawie kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym skarżącego w dniach 6-20 listopad 2012r. Jak prawidłowo uznał bowiem organ odwoławczy, nie można przyjąć powierzchni z weryfikacji kontroli przeprowadzonej w obecności pełnomocnika strony z 7-8 maja 2013r., gdyż rolnik dokonał tak daleko idącej ingerencji w działki rolne (usunięcie powierzchni nieskoszonej pozostawionej w 2012r., karpy świeżo ściętych drzew, zakrzaczeń), że wynik pomiarów nie odzwierciedla sytuacji panującej na działkach w dniu kwestionowanej kontroli rolnośrodowiskowej w listopadzie 2012r. Raport z czynności kontrolnych z daty 6- 20 listopada 2012r. zawiera dokumentację fotograficzną, szkice pomiarów zapisane na nośnikach optycznych, na których widoczne są powierzchnie niekwalifikujące się do płatności a zadeklarowane przez skarżącego do płatności ONW oraz linie pomiarów uprawy. Dokumentację tę organy wykorzystały następnie ustalając powierzchnie stwierdzoną działek rolnych w granicach zadeklarowanych działek ewidencyjnych. Utrwalone w dokumentacji fotograficznej i protokołach kontroli wyniki ponad wszelką wątpliwość świadczą ,że skarżący zgłosił we wniosku powierzchnię działek rolnych, jako uprawnionych do płatności, niezgodnie z rzeczywistością. Skarżący nie przedstawił zaś żadnych dowodów mogących podważyć te ustalenia. Nie stanowi argumentu w sprawie zarzut skarżącego o nieuwzględnieniu przez organ faktu, że wyniki pomiaru dokonywane "nie z samochodu" potwierdzają wskazywaną przez niego powierzchnię oraz, że organ nie uwzględnił dopuszczalnej ilości drzew na 1 ha. Jak prawidłowo wskazał bowiem organ odwoławczy powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności to powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywanej do celów rolniczych (pod uprawy) rolne). Tym samym działki takie muszą być faktycznie użytkowane rolniczo. Wskazać należy, że powierzchnia działek rolnych może się zmieniać w czasie niezależnie od danych ewidencyjnych zawartych w rejestrze gruntów. Powierzchnia ewidencyjna działki to jej powierzchnia całkowita, natomiast powierzchnia działki rolnej obejmuje tylko obszar faktycznie użytkowany rolniczo. Tym samym działka rolna i działka ewidencyjna to zupełnie odrębne pojęcia, służące innym celom. Działka rolna to zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw. Działka ewidencyjna zaś to wyodrębniony geodezyjnie obszar ujawniony w ewidencji gruntów i budynków. Spór w niniejszej sprawie nie toczy się jedynie o fizyczną powierzchnię zgłoszoną do uzyskania płatności, lecz o to co się na tej powierzchni faktycznie znajdowało w 2012r., a o tym świadczy jedynie kontrola przeprowadzona w dniach 6 – 20 listopada 2012r. Przed rekontrolą z 7-8 maja 2013r. dokonano bowiem tak daleko idących zmian , że nie można było na jej podstawie podważyć stanu działek faktycznie użytkowanych rolniczo w 2012 roku. Tymczasem faktem oczywistym jest, że w roku 2013 faktyczne obszary poszczególnych upraw mogą zdecydowanie różnić się od stanu z roku 2012. O kwalifikacji działek rolnych do płatności świadczy nie tylko sama powierzchnia działek ale również utrzymanie ich przez cały rok w dobrej kulturze rolnej.
Jak podkreśla się bowiem, w orzecznictwie płatności ONW przysługują producentom rolnym, którzy zgłosili grunty spełniające wymóg kwalifikowalności. Jeżeli skarżący nie dba o zgłaszaną działkę dopuszczając do jej porośnięcia krzewami lub nawet drzewami, nie zasługuje na dobrodziejstwo wynikające z pomocy finansowej przyznawanej do gruntów rolnych (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2014r., sygn. akt II GSK 1609/12 dostępny w bazie www.orzeczenia.nsa.pl).
Mając powyższe na względzie wskazać należy, że konsekwencją uznania, iż stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, jest stwierdzenie prawidłowości zastosowania obowiązujących przepisów prawa materialnego, a tym samym prawidłowe ustalenie kwoty płatności ONW na rok 2012 wraz z potrąceniem wynikającym ze stwierdzonych nieprawidłowości.
Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło