I SA/Ol 334/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Zofia Skrzynecka Sędzia WSA - Wiesława Pierechod (spr.) Asesor WSA - Wojciech Czajkowski Protokolant - Paweł Guziur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2004r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy uchylenia kary porządkowej I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji, II. określa, że postanowienia wymienione w punkcie I wyroku nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej. Postanowieniem z dnia 26.04.2004r. "[...]" wydanym na podstawie art.207 § 1 w związku z art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu wniosku "A" sp. z o.o. z dnia 8 marca 2004r. odmówiło uchylenia nałożonej kary porządkowej w kwocie 200 zł. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wywiedziono, że przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w 1999r. toczyło się postępowanie odwoławcze od decyzji Wójta Gminy B. w sprawie wymiaru Spółce "A" zaległości w podatku od nieruchomości za 1997r. W toku tego postępowania postanowieniem z dnia 10.04.2001r. w "[...]" nałożono na Spółkę karę porządkową w wysokości 2000 zł. Postanowienie to zostało doręczone stronie w dniu 6.05.2000r. Podatnik wnioskiem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 15.05.2000r. wystąpił o uchylenie nałożonej kary porządkowej uzasadniając to wykonywaniem obowiązku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem nr "[...]" z dnia 19.05.2000r. odmówiło uchylenia kary porządkowej, z uwagi na uchylenie terminu do złożenia takiego wniosku. W postanowieniu pouczono wnioskodawcę o przysługujących środkach zaskarżenia. Ze środków tych wnioskodawca nie skorzystał. Kolegium wskazało, że przed rozstrzygnięciem wniosku z dnia 8 marca 2004r. wystąpiło do wnioskodawcy o sprecyzowanie żądania i otrzymało w dniu 14.04.2004r. odpowiedź, iż jest to nowy wniosek. Uznało zatem, że nie pozostaje on w związku z poprzednim postępowaniem. Następnie Kolegium rozważając możliwość rozstrzygnięcia o żądaniu uchylenia nałożonej kary porządkowej uznało, że w przypadku nałożonej kary porządkowej przepisy art.262 § 5 i § 6 Ordynacji podatkowej przewidują dwa tryby postępowania. Pierwszy z nich, o którym mowa w art.262 § 5 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość złożenia zażalenia na postanowienie o nałożeniu kary porządkowej. Z tego trybu wnioskodawca w poprzednich postanowieniach nie skorzystał. Drugi tryb, o którym mowa w art.262 § 6 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość złożenia wniosku o uchylenie kary porządkowej. Określa on termin zawity do złożenia takiego wniosku tj. 7 dni od daty doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej. Wnioskodawca tego terminu nie dotrzymał a także nie wnosił o jego przywrócenie. Wnioskodawca nie zażalił również postanowienia o odmowie uchylenia kary porządkowej mimo prawidłowego pouczenia w tej kwestii. Obecnie nie domaga się też przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego postanowienie o odmowie uchylenia kary porządkowej nie posiada wagi rzeczy osądzonej, albowiem jak wynika z jego uzasadnienia, podstawą odmowy było uchybienie terminowi do złożenia wniosku. Kolegium następnie przytacza argumenty podniesione w rozpatrywanym wniosku, przemawiające zdaniem wnioskodawcy za zasadnością uchylenia kary porządkowej, a dotyczące w ogólności niewywiązywania się z pełnionej funkcji przez ówczesny zarząd Spółki, co doprowadziło staraniem aktualnego Prezesa Zarządu do jego zmiany i wpisu w KRS w dniu 24.07.2002r. W dalszym ciągu uzasadnienia rozważa, czy okoliczności przedstawione we wniosku uzasadniają ewentualnie możliwość przywrócenia 7-dniowego terminu do jego złożenia. Wskazuje, że wnioskodawca postanowienie o nałożeniu kary porządkowej odebrał w dniu 6.05.2000r., a to czy był uprawniony do odbioru korespondencji nie ma w sprawie znaczenia. Zwraca uwagę, że to wnioskodawca złożył wniosek, a jego wspólnik mógł i powinien zapoznać się z treścią postanowienia o nałożeniu kary, w którym zawarto informację o możliwości wystąpienia z wnioskiem o uchylenie nałożonej kary i terminu jego złożenia. W ocenie Kolegium nawet przyjęcie, że wykonał on obowiązek wynikający z postanowienia (o nałożeniu kary) to nie jest to wystarczające do uwzględnienia wniosku. W konkluzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdza bowiem, że w świetle art.262 § 6 Ordynacji podatkowej dla skuteczności żądania uchylenia kary porządkowej muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki. Jedna z nich to uznanie za usprawiedliwione niewykonanie obowiązków, druga to termin procesowy złożenia takiego wniosku. Wnioskodawca zaś nie zachował terminu do złożenia wniosku o uchylenie nałożonej kary porządkowej, a więc nie spełnił jednej z przesłanek, o których mowa w art.262 § 6 Ordynacji podatkowej. To uzasadnia więc odmowę uchylenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej. W zażaleniu na powyższe postanowienie "A" Sp. z o.o. wniosła o: - uchylenie postanowienia w całości, - uchylenia kary porządkowej w kwocie 2000 zł nałożonej postanowieniem SKO z dnia 10.04.2000 roku, - z ostrożności procesowej przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie SKO z dnia 19.05.2000 roku w przedmiocie odmowy uchylenia kary porządkowej zarzucając rażące naruszenie art.57 § 4 kpa i art.164 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (w dacie 15.05.2000r. artykuł obowiązywał) w związku z art.2, art.45 ust. 1 i art.77 ust.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przy rozstrzyganiu wniosku złożonego w dniu 15.05.2000 roku. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że bezspornym jest, iż siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o uchylenie kary porządkowej nałożonej przez SKO postanowieniem z dnia 10.04.2000r., doręczonym 6.05.2000r. upłynął w sobotę 13.05.2000r. Wniosek o uchylenie kary porządkowej złożono w poniedziałek 15.05.2000r., na co wskazuje data stempla pocztowego na kopercie. Z art.57§ 4 kpa jak i korzystniejszej dla wnioskodawcy regulacji prawnej wynikającej z art.161 § 4 Ordynacji podatkowej wynika, że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę to w orzecznictwie przyjęto, że soboty analogicznie jak i dni ustawowo wolne od pracy dają możliwość do terminowego złożenia zażalenia następnego dnia po dniu lub dniach wolnych. Natomiast nie ma problemu przy zastosowaniu art.161 § 4 Ordynacji podatkowej, gdzie ustawodawca uwzględnił kwestie sobót i przyjął, że "jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy". Spółka powołała się w powyższym zakresie na pogląd wyrażony w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2000r. III RN 159/99 OSNAP i US 2000/24, poz.884. Nie zgodziła się zatem ze stanowiskiem SKO, że wnioskodawca uchybił siedmiodniowemu zawitemu terminowi do złożenia odwołania od postanowienia z dnia 10.04.2000r. o nałożonej karze porządkowej jak i nie spełnił drugiej przesłanki zawartej w art.262 § 6 Ordynacji podatkowej. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2004r. nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art.233 § 2 w zw. z art. 239 i art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej utrzymało w mocy swoje postanowienie z dnia 26.04.2004r. nr "[...]" o odmowie uchylenia kary porządkowej w kwocie 2000 zł. W jego motywach podzieliło stanowisko zajęte w postanowieniu wydanym w I instancji podkreślając, że postanowienie o nałożeniu kary porządkowej zostało doręczone 6.05.2001r. a wniosek o uchylenie nałożonej kary porządkowej będący przedmiotem niniejszego postępowania został złożony dopiero w dniu 8.03.2004r. Naruszony zatem został 7-dniowy termin, o którym mowa w art.262 § 6 Ordynacji podatkowej. W ocenie Kolegium podniesione w zażaleniu zarzuty na okoliczność, że wnioskodawca nie uchybił terminowi do złożenia wniosku o uchylenie nałożonej kary porządkowej są dla niniejszej sprawy bez znaczenia. Zarzuty te bowiem mógł podnieść w zażaleniu na postanowienie SKO z dnia 19.05.2000r. w sprawie odmowy uchylenia nałożonej kary porządkowej. Z przysługującego mu wówczas środka zaskarżenia nie skorzystał. Spółka z o.o. "A", w imieniu której działa prezes Zarządu L. K. wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając temu postanowieniu sprzeczność z prawem. W uzasadnieniu przedstawia przebieg postępowania w kwestii kary porządkowej przytaczając daty i numery postanowień wydanych w 2000 roku w tej sprawie tj. o nałożeniu kary porządkowej i o odmowie jej uchylenia. Argumentuje, że Spółka z całą pewnością w dacie 15 maja 2000 roku złożyła terminowo pismo oraz spełniła obie przesłanki zawarte w art.262 § 6 Ordynacji podatkowej, wykonała 28 kwietnia 2000r. zobowiązanie oraz złożyła w terminie wniosek o uchylenie kary porządkowej. SKO popełniło błąd wydając postanowienie w dniu 19 maja 2000r."[...]", uznając, że wniosek o uchylenie nałożonej kary porządkowej złożono z uchybieniem terminu zawitego oraz nie rozpatrując wniosku merytorycznie. SKO błędnie przyjęło, że skarżąca złożyła wniosek o uchylenie kary porządkowej dopiero w dniu 8 marca 2004r. Wyjaśnia, że wprawdzie potwierdziła, że jest to nowy wniosek, tym niemniej dotyczył on wniosku z dnia 15 maja 2000r. W jej ocenie nie było żadnych przeszkód tak faktycznych jak i prawnych aby ten nowy wniosek został rozpatrzony merytorycznie i pozytywnie dla strony, która spełniła obie przesłanki wynikające z art.262 § 6 Ordynacji podatkowej w całości już w dniu 15 maja 2000r. Wskazuje, że strona istotnie nie zażaliła się na postanowienie SKO z dnia 19 maja 2000r., wynikało to z zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Nie da się pogodzić z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawa, sformułowaną w art.2 Konstytucji RP, by skarżąca ponosiła konsekwencje działań SKO, które w tej sprawie popełniło błąd co do istoty rozstrzygnięcia. SKO, w toku prowadzenia postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem nie wyjaśniło wszystkich okoliczności, błędnie oceniło fakty oraz wybiórczo je oceniało. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak określony zakres kompetencji pozwala Sądowi na dokonanie niejako "z urzędu" kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. W niniejszej sprawie Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, iż nie było przeszkód tak faktycznych jak i prawnych do rozstrzygnięcia wniosku z dnia 8.03.2004r., zważywszy w szczególności, że jednocześnie strona argumentuje, że ten nowy wniosek dotyczył wniosku z dnia 15 maja 2000r. Z akt wynika bowiem, że sprawa bytu kary porządkowej nałożonej ostatecznym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 kwietnia 2000r. z uwagi na przesłanki jej ewentualnego uchylenia określone w art.262 § 6 Ordynacji podatkowej została rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem tegoż Kolegium z dnia 19 maja 2000 roku. Art. 219 Ordynacji podatkowej stanowi, że do postanowień stosuje się przepisy dotyczące decyzji w tym zasadę związania organu podatkowego postanowieniem ostatecznym, co oznacza też możliwość jego wzruszenia tylko w przypadkach wskazanych w tym przepisie. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie przyjęło, że wniosek strony z dnia 8.03.2004r. o uchylenie kary porządkowej może być rozpoznawany ponownie, tym bardziej, że o ile w piśmie z dnia 13.04.2004r. (k.30) strona wskazała, iż jest to nowy wniosek, to w złożonym zażaleniu (k.50) na postanowienie wydane w I instancji zarzuciła rażące naruszenie art.161 § 4 Ordynacji podatkowej w podjętym rozstrzygnięciu z dnia 19 maja 2000r. W istocie skarżąca uważa i argumentuje, że nie doszło do uchybienia terminu do złożenia wniosku z dnia 15 maja 2000r. o uchylenie kary porządkowej, a przyjęcie że tak było, świadczy o wydaniu postanowienia z dnia 19 maja 2000r. z rażącym naruszeniem prawa – wskazuje więc na przesłankę do stwierdzenia nieważności określoną w art.247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Z pierwszoinstancyjnego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego zdaje się wynikać, że dostrzegając problem "res iudicata" organ uznał, iż nie występuje on w sprawie z uwagi na lakoniczność uzasadnienia postanowienia z dnia 19 maja 2000r. Stwierdzić zatem należy, że o tożsamości sprawy świadczy: ta sama strona i ten sam przedmiot rozstrzygnięcia a nie to, czy organ należycie przedstawił stan sprawy i właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Dodatkowo Sąd uważa, że mimo obszernego uzasadnienia analizowanego postanowienia w istocie o ponownej odmowie uchylenia kary porządkowej zadecydowała ta sama przesłanka – uchybienie terminu do złożenia wniosku. W myśl art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej w związku z art.219 tej ustawy przesłanką stwierdzenia nieważności postanowienia jest jego wydanie w sprawie rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej naruszono wymienioną zasadę powagi rzeczy osądzonej gdyż w przedmiocie żądania uchylenia kary porządkowej funkcjonuje nadal postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 maja 2000r. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a.