I SA/Ol 334/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2007 rok postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153 , poz. 1270, dalej p.p.s.a. ) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskiem z dnia 14 sierpnia 2008r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku (PPF), P. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną B. S. oraz dwójką małoletnich dzieci. W skład majątku skarżącego wchodzi nieruchomość zabudowana domem o powierzchni 120 m2 (której jest współwłaścicielem w ¼ ), nieruchomość rolna o powierzchni 76 ha , oraz budynki gospodarcze. Posiada samochód osobowy marki Skoda Fabia, ciągnik oraz inne maszyny rolnicze. Miesięcznie uzyskuje dochód z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości 25.000 zł brutto. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że w związku z trudną sytuacją finansową , w której się znajduje z uwagi na przejęcie gospodarstwa matki, zobowiązany jest spłacić jej długi, nadto zwiększające się koszty produkcji i zmniejszająca się opłacalność powoduje, że musi liczyć się z każdym wydatkiem. Ponadto zaznaczył, że dokonał znacznych inwestycji w gospodarstwo rolne ( łącznie ponad 500.000 zł ), w związku z czym miesięcznie spłaca bardzo wysokie raty. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego (art. 199 u.p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 u.p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić przy tym należy , że wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie określono na kwotę 668 zł. Mając zatem na uwadze powyższe oraz uwzględniając fakt, iż wnioskodawca posiada znaczny majątek , nadto uzyskuje dochody w wysokości 25.000 zł miesięcznie brutto uznano, że strona ma możliwość samodzielnego opłacenia należnych kosztów sądowych bez poniesienia uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle złożonych oświadczeń trudno przyjąć, że skarżący jest osobą ubogą wymagającą pomocy państwa w postaci zwolnienia z koniecznych kosztów sądowych. Niewątpliwie wysokość uzyskiwanego dochodu wiąże się ze znacznymi inwestycjami jakie poniósł skarżący (jak oświadczył ponad 500.000 zł), które sfinansował ze środków pożyczonych i tym samym zobowiązany jest teraz spłacać bardzo wysokie raty, jednakże okoliczność ta nie może uzasadniać przerzucenia ciężaru sfinansowania kosztów postępowania na Skarb Państwa i pośrednio na ogół obywateli. Strona bowiem prowadząc działalność rolniczą winna liczyć się nie tylko z koniecznością opłacenia miesięcznych rat kredytów czy też pożyczek, zakupem niezbędnych środków produkcji itp. ale również innymi kosztami w tym koszami postępowania sądowego. Rolnik bowiem jak każdy przedsiębiorca, prowadzący działalność gospodarczą powinien przy planowaniu wydatków uwzględniać konieczne dla dalszego prowadzenia działalności koszty sądowe. Powyższe działanie wskazuje także, że wnioskodawca priorytetowo traktuje wydatki prywatne, znajdując na ich pokrycie środki finansowe, kosztem środków związanych ze swoim udziałem w sprawie, które chce w całości przerzucić na Skarb Państwa. Oceniając zatem sytuację majątkową wnioskodawcy w kontekście zaistnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uznano, że zarówno fakt uzyskiwania stałych miesięcznych dochodów jak i posiadany majątek świadczą o możliwości uiszczenia należnych kosztów sądowych. W związku z tym na zasadzie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.