I SA/Ol 342/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. W. R. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ze skargi Z. R. i następców prawnych E. W. R. i E.M.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 6 maja 2009 r. E. W. R. złożonym na urzędowym formularzu wniosku PPF wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo z matką. Uzyskuje miesięczne dochody w wysokości 794,44 zł brutto z tytułu renty rodzinnej, zaś pozostająca z nią we wspólnym gospodarstwie matka uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości ok. 2.500 zł brutto. Wskazała, że posiada ½ udziału w domu o powierzchni 127 m2, mieszkanie o powierzchni 59,5 m2 oraz samochód osobowy marki volkswagen Bora rocznik 2002, na który wydatkowała wszystkie swoje oszczędności. W uzasadnieniu wniosku stwierdziła, że nie jest w stanie opłacić należnych kosztów sądowych, gdyż studiuje na płatnych studiach dziennych, zaś jedynym źródłem utrzymania jest renta rodzinna, która z trudnością wystarcza na bieżące wydatki. Wyjaśniła, że zobowiązana jest spłacać kredyt hipoteczny w wysokości 450 zł miesięcznie, zaciągnięty przez zmarłego ojca. Odnosząc się do sytuacji materialnej matki wyjaśniła, że w zeszłym roku przebywała na urlopie zdrowotnym – bezpłatnym, w związku z czym zaciągnęła liczne długi, które obecnie zobowiązana jest spłacić. Dodatkowo oświadczyła, że na mocy umowy darowizny otrzymała mieszkanie, natomiast dom uzyskała w spadku po zmarłym ojcu. Ponosi wraz z matką bieżące opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, oraz dokłada się do opłat związanych z utrzymaniem domu. Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153 , poz. 1270, dalej p.p.s.a. ) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń, należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone oświadczenie nie wskazuje bowiem w sposób jednoznaczny, pozbawiony wątpliwości, iż nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych. Podkreślić należy, że skarżąca posiada i ponosi koszty utrzymania mieszkania jak i domu o powierzchni 127 m2 nadto posiada i utrzymuje samochód osobowy. Zatem w sytuacji gdy strona godzi się ponosić koszty utrzymania związane z posiadaniem dwóch lokali mieszkalnych nadto samochodu osobowego również winna w ocenie orzekającego opłacić należne koszty sądowe. Trudno bowiem uznać wydatki ponoszone na utrzymanie dwóch lokali mieszkalnych i samochodu osobowego za niezbędne. Zatem tego rodzaju wydatki nie mogą mieć pierwszeństwa przed należnymi budżetowi państwa dochodami w postaci kosztów sądowych. Przerzucenie ciężaru poniesienia kosztów sądowych w tej sytuacji na ogół obywateli, często znajdujących się w dużo gorszej sytuacji materialnej i życiowej a pomimo to opłacających należne koszty sądowe byłoby naruszeniem art. 84 Konstytucji RP zgodnie z którym, obowiązkiem każdego obywatela jest powszechne i równe ponoszenie danin publicznych. Również fakt opłacania czesnego za studia jak i ciążący na stronie obowiązek spłaty kredytu zaciągniętego przez zmarłego ojca w świetle posiadanego majątku nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy stwierdzić, że w przypadku gdy jak twierdzi nie posiada środków pieniężnych na opłacenie należnych kosztów sądowych, gdyż uzyskuje jedynie dochód z tytułu renty rodzinnej, zaś matka zobowiązana jest spłacać długi, skarżąca ma możliwość np. zaciągnięcia kredytu (pożyczki) na opłacenie należnych kosztów sądowych, zabezpieczając go posiadanym majątkiem. Dodatkowo należy zauważyć, że skarżąca jest solidarnie zobowiązana do poniesienia należnych kosztów sądowych z siostrą. Nadto stwierdzić należy, że strona już od ponad roku winna liczyć się z koniecznością opłacenia należnych kosztów sądowych, jak wynika bowiem z akt, pismem z dnia 04.04.2008 r. siostra skarżącej zawiadomiła tut. Sąd, że skarżący Z. R. nie żyje. W związku z powyższą informacją tut. Sąd zawiesił postępowanie, które po uzyskaniu informacji na temat ustalenia spadkobierców po zmarłym Z. R. zostało na podstawie art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podjęte. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.