I SA/Ol 342/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. R. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ze skargi Z. R. i następców prawnych E. W. R. i E. M. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 6 maja 2009 r. E. M. R. złożonym na urzędowym formularzu wniosku PPF wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje miesięczne dochody w wysokości 794,44 zł brutto z tytułu renty rodzinnej oraz z tytułu stypendium sportowego 300 zł brutto. Wskazała, że posiada ½ udziału w domu o powierzchni 127 m2 oraz samochód osobowy o wartości 15 tyś. zł, zakupiony przez ojca na kredyt, który musiała spłacić w związku z czym wydatkowała wszystkie swoje oszczędności. Posiada oszczędności w wysokości 2.800 zł, przy czym przeznaczone są one na zapłatę czesnego za studia ( rata płatna do lipca ). W uzasadnieniu wniosku stwierdziła, że nie jest w stanie opłacić należnych kosztów sądowych, gdyż studiuje na płatnych studiach dziennych, zaś jedynym źródłem utrzymania jest renta rodzinna, która z trudnością wystarcza na bieżące wydatki. Wyjaśniła, że zobowiązana jest spłacać kredyt hipoteczny w wysokości 450 zł miesięcznie, zaciągnięty przez zmarłego ojca. Dodatkowo oświadczyła, że spłaca kredyt w wysokości 215,62 zł miesięcznie. Nie może podjąć pracy ze względu na stan zdrowia i czekający ją zabieg operacyjny w czerwcu. Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153 , poz. 1270, dalej p.p.s.a. ) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń, należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone oświadczenie nie wskazuje bowiem w sposób jednoznaczny, pozbawiony wątpliwości, iż nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych. Podkreślić należy, że skarżąca posiada i ponosi wraz z siostrą koszty utrzymania domu o powierzchni 127 m2 nadto posiada i utrzymuje samochód osobowy o wartości 15.000 zł. Zatem w sytuacji gdy strona godzi się ponosić koszty utrzymania związane z posiadaniem samochodu osobowego również winna w ocenie orzekającego ponieść należne koszty sądowe. Trudno bowiem uznać wydatki ponoszone na utrzymanie samochodu osobowego tj. koszty ubezpieczenia, zakupu paliwa za niezbędne. Zatem tego rodzaju wydatki nie mogą mieć pierwszeństwa przed należnymi budżetowi państwa dochodami w postaci kosztów sądowych. Nadto jak wynika z oświadczenia skarżącej swoje oszczędności przeznaczyła na spłatę kredytu zaciągniętego na zakup samochodu, nadto spłaca kredyt hipoteczny zaciągnięty przez zmarłego ojca oraz opłaca ratę kredytu w wysokości 215,62 zł miesięcznie. Powyższe świadczy w ocenie orzekającego o priorytetowym traktowaniu zobowiązań cywilnoprawnych przez wnioskodawczynię przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Przerzucenie ciężaru poniesienia kosztów sądowych w tej sytuacji na ogół obywateli, często znajdujących się w dużo gorszej sytuacji materialnej i życiowej a pomimo to opłacających należne koszty sądowe byłoby naruszeniem art. 84 Konstytucji RP zgodnie z którym, obowiązkiem każdego obywatela jest powszechne i równe ponoszenie danin publicznych. Również fakt opłacania czesnego za studia jak i ciążący na stronie obowiązek spłaty kredytu zaciągniętego przez zmarłego ojca w świetle posiadanego majątku nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy stwierdzić, że w przypadku gdy jak twierdzi nie posiada środków pieniężnych na opłacenie należnych kosztów sądowych, gdyż uzyskuje jedynie dochód z tytułu renty rodzinnej i stypendium sportowego, ma możliwość np. zaciągnięcia kredytu (pożyczki) na opłacenie należnych kosztów sądowych, zabezpieczając go posiadanym majątkiem. Dodatkowo należy zauważyć, że skarżąca jest solidarnie zobowiązana do poniesienia należnych kosztów sądowych z siostrą. Nadto stwierdzić należy, że strona już od ponad roku winna liczyć się z koniecznością opłacenia należnych kosztów sądowych, jak wynika bowiem z akt, pismem z dnia 04.04.2008 r. zawiadomiła tut. Sąd, że skarżący Z.R. nie żyje. W związku z powyższą informacją tut. Sąd zawiesił postępowanie, które po uzyskaniu informacji na temat ustalenia spadkobierców po zmarłym Z. R. zostało na podstawie art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podjęte. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.