I SA/Ol 345/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Kantecka Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski Protokolant stażysta Agnieszka Kunkel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2017 r. sprawy ze skargi B. H. – N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 oddala skargę. I SA/Ol 345/17 Uzasadnienie B. H. (dalej powoływana jako skarżąca, strona, producent rolny, beneficjent) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" , którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]"r., którą odmówiono przyznania płatności w ramach działania Programu rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 na rok 2015. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że powierzchnia deklarowana, kwalifikowana do płatności rolnośrodowiskowej, co do której był złożony wniosek wynosiła 5,18 ha. Działki te zostały zadeklarowane do płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 5.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków – NATURA 2000. W gospodarstwie producenta w dniach od 5 do 19 października 2015r. przeprowadzono kontrolę podczas której stwierdzono nieprzestrzeganie koniecznych wymogów tj: pozostawienie większej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki rolnej, a w przypadku występowania wodniczki większej niż 80% nieskoszonej powierzchni działki rolnej- działki A1 i E1 ;wykoszenie całej powierzchni działki rolnej B1 ; niewykoszenie całej powierzchni działki rolnej działek A1 i E1 ; Stwierdzono również brak posiadania i prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej przez beneficjenta. Strona wniosła uwagi do raportu pokontrolnego, na które organ udzielił wyjaśnień pismem z dnia "[...]". Decyzja z dnia "[...]"Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 5.1. ochrona siedlisk lęgowych ptaków NATURA 2000. Od decyzji tej strona złożyła odwołanie, na skutek którego Dyrektor oddziału Regionalnego ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające i przesłuchał świadków oraz stronę na okoliczności posiadania i prowadzenia rejestru działań rolnośrodowiskowych. Decyzją z dnia "[...]". Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ponownie odmówił stronie przyznania płatności za rok 2015. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zeznania świadków nie ujawniły nowych okoliczności w sprawie, a strona nie stawiła się celem złożenia wyjaśnień. Strona ponownie nie zgodziła się z decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i złożyła odwołanie, zarzucając, że rejestr działalności rolnośrodowiskowej był prowadzony. Wskazała również, że zabiegi agrotechniczne były wykonywane usługowo przez firmę "[...]"". Organ II instancji nie podzielił zarzutów odwołania. Wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przedstawiona kopia części Rejestru działań rolnośrodowiskowych nie oznacza, że w dniu kontroli gospodarstwa rejestr ten był prowadzony. Szczególnie, ze nie został on okazany inspektorom, co z kolei uniemożliwiło zweryfikowanie spełnienia pozostałych norm i wymogów w zakresie podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Skoro więc podczas kontroli, a następnie w toku postępowania administracyjnego stwierdzono, że w dniu kontroli brakowało rejestru działalności rolnośrodowiskowej w zakresie wszystkich koniecznych danych, to zdaniem organu II instancji uprawniony jest pogląd, że rolnik nie zrealizował przyjętego zobowiązania. Dlatego nieprawidłowość ta skutkowała koniecznością odmowy przyznania żądanej pomocy finansowej, na podstawie przepisów § 4 ust. 2 pkt 2 w związku z § 38 ust.10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. podkreślono, że sankcja za powyższe uchybienie jest tak daleko idąca, że na dalszy plan odsuwa pozostałe wątki sprawy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożył pełnomocnik skarżącej B.H . W skardze zarzucono naruszenie art.80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło organ do wadliwego ustalenia, że skarżąca nie prowadziła rejestru działań agrotechnicznych oraz że na działkach rolnych trwałych użytków zielonych zgłoszonych do płatności w wariancie 5.1 nie było wykonane przepisami koszenie; naruszenie § 38 ust.8 w związku z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca prowadziła rejestr działań agrotechnicznych, co tym samym uzasadniało przyznanie płatności. W oparciu o te zarzuty skarżąca żądała uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia na jej rzecz kosztów postepowania sądowego. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że wbrew twierdzeniom organu prowadziła rejestr działalności rolnośrodowiskowej, co jej zdaniem wykazano w toku postępowania administracyjnego. Wskazała również, że na początku sierpnia 2015r. zleciła wykonanie szeregu zabiegów agrotechnicznych firmie "[...]", a zakres prac opisany został w odwołaniu od decyzji organu I instancji z "[...]" . potwierdzeniem wykonania prac jest również faktura VAT nr "[...]"oraz zeznania świadków T. N. i Z. Z.. Zdaniem skarżącej organ nieprawidłowo ocenił, że przedstawiona faktura nie jest wiarygodna jako dowód na wykonanie usługi koszenia działek z uwagi na niewskazanie działek, których usługa dotyczyła, gdyż w połączeniu z innymi dowodami daje ona prawdopodobieństwo graniczące z pewnością, że prace zostały wykonane w zakresie wskazanym przez skarżącą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem, aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy jej wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Ponadto podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji według wyżej wymienionych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na realizację programu rolnośrodowiskowego, reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., dalej powoływane jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe). Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z poźn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Stosownie zaś do treści § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone, w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody. Ustawodawca w § 6 wymienionego rozporządzenia przyjął generalną zasadę, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że zmiana ta jest zgodna z enumeratywnie wymienionymi w punktach od 1 do 9 tego paragrafu i tylko w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego dokonanej w myśl § 6 ust. 1 zmianę taką wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z § 6 ust. 2. Stąd rolnik nie ma "dowolności" w modyfikacji podjętego zobowiązania, a dopuszczalne przypadki zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego w trakcie jego trwania są jednoznacznie sprecyzowane. W trakcie kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącej stwierdzono, że działka o numerze B1 została cała wykoszona, chociaż wymagane było pozostawienie 5-10% powierzchni niewykoszonej. Na działce oznaczonej numerem A1 pozostawiono ponad 50% powierzchni nieskoszonej (1,29ha z 1,50ha), skoszono jedynie 0,21 ha pozostawiając "trzcinę pospolitą o wysokości przekraczającej wzrost inspektora kontrolującego". Podobnie na działce o numerze E1 skoszono jedynie 0,06ha z 2,79ha. Dlatego organy słusznie uznały, że niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo zgodnie z wymogami wskazanych przepisów, jest naruszeniem obowiązku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Jak wynika z analizy postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie, skarżąca zgłaszała argumenty w celu wykazania, że wnioski z kontroli w jej gospodarstwie nie zostały wywiedzione prawidłowo. Sporna w sprawie była ocena okoliczności czy skarżąca prowadziła rejestr działalności rolnośrodowiskowej o którym mowa w § 4 ust.2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Na podstawie bowiem zapisów w rejestrze możliwa byłaby konfrontacja stanu spornych działek rolnych i twierdzeń skarżącej co rodzaju i jakości wykonywanych na nich działań agrotechnicznych. Skarżąca bowiem zarzucała, że zabiegi agrarne wykonywane były przez firmę "[...]" ". Na dowód czego złożyła w postępowaniu odwoławczym fakturę "[...]"Jednocześnie nie okazała w czasie dokonywanej kontroli w jej gospodarstwie rejestru działalności rolnośrodowiskowej, co więcej 5 października 2015r. złożyła oświadczenie, że nie prowadzi rejestru zabiegów agrotechnicznych. W tej sytuacji przedstawienie przez skarżącą faktury, która opiewa zapłatę za usługę koszenia nie może być uznana za skuteczną argumentację co do zachowania wymogów wynikających z zobowiązania rolnośrodowiskowego. Podkreślić należy, że z faktury nie wynika gdzie, kiedy i na jakich konkretnie działkach usługa była wykonana. W tej sytuacji organ prawidłowo ocenił, że przestawiona faktura z "[...]" . nie może być skutecznym dowodem na dokonanie nieprawidłowych ustaleń przez kontrolerów ARiMR. Za nieskuteczne należało też uznać zarzuty skargi dotyczące błędnej oceny organów co do prowadzenia przez skarżącą rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Bezspornym jest, że rejestr nie był okazany w czasie kontroli inspektorom. Strona złożyła oświadczenie, że nie prowadzi rejestru zabiegów agrotechnicznych. Podkreślić należy, że w postępowaniu dotyczącym płatności rolnośrodowiskowej obowiązek organów został ograniczony do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i na organach nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń i uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. To obowiązkiem rolnika jest pobranie rejestru wraz z instrukcją i prowadzenie go. Posiadanie i prowadzenie rejestru jest jednym z warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej. W przypadku kontroli na miejscu rejestr winien być udostępniony kontrolującym inspektorom terenowym wraz z dokumentacją dotyczącą realizowanego programu rolnośrodowiskowego. Zgodnie z przepisami § 4 ust.3 pkt 2 i ust. 2a rozporządzenia, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe prowadzi na formularzu udostępnionym prze Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz czynności agrotechnicznych wykonanych na działkach rolnych oraz wykaz wypasów zwierząt. Wypełnianie rejestru w danym roku zobowiązania rolnośrodowiskowego należy rozpocząć w dniu wykonania pierwszego zabiegu agrotechnicznego lub w dniu realizacji pierwszego wypasu zwierząt wynikających z realizacji podjętego zobowiązania. Jeżeli rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej, to jak wynika z treści przepisów § 38ust. 10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, rolnikowi temu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku. Dlatego zdaniem Sądu organy prawidłowo dokonały oceny materiału zebranego w sprawie. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że niezachowanie trwałych użytków zielonych i nie posiadanie i nie okazanie kontrolerom rejestru działalności rolnośrodowiskowej nie powinno skutkować zastosowaniem sankcji z § 38 ust.10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Nawet gdyby uznać zarzuty skarżącej, że rejestr w dniu kontroli był prowadzony, to argumentu tego nie można przyjąć za skuteczny, gdyż rejestr nie został okazany kontrolerom, a co za tym idzie niemożliwa była weryfikacja spełnienia norm i wymogów w zakresie podjętego przez skarżącą zobowiązania rolnośrodowiskowego. Twierdzenia i zarzuty skarżącej zawarte w skardze do Sądu, co do zebrania i oceny materiału dowodnego przez organy, nie mogą być uznane za skuteczne. Należy podkreślić, że sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału zachodzi wtedy, gdy powstaje dysharmonia pomiędzy materiałem zgromadzonym, a konkluzją, do jakiej dochodzi organ na podstawie tego materiału. Sama możliwość przeciwstawienia ustaleniom dokonanym przez organy odmiennego poglądu, nie może prowadzić do wniosku o dokonaniu przez organy błędu w ustaleniach faktycznych, a w zasadzie do takiej polemiki sprowadza się w tym zakresie skarga. Nie stwierdzając zatem, by zaskarżona decyzja naruszała prawo materialne bądź przepisy postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.