I SA/Ol 347/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 12 maja 2011r. H. B. reprezentowana przez pełnomocnika J. B. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w tym wpisu od skargi w wysokości 1.500 zł. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz czworgiem uczących się dzieci. Skarżąca jest właścicielką domu powierzchni 220 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 11,64 ha. Innego majątku nie posiada. Majątku nie posiadają również osoby pozostające ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym. Rodzina utrzymuje się z zasiłków rodzinnych w łącznej kwocie 761 zł. Argumentując wniosek skarżąca wyjaśniła, iż ma na utrzymaniu czworo uczących się dzieci. Jedynym dochodem rodziny jest zasiłek rodzinny w wysokości 761 zł. Wskazała, iż nie uprawia ziemi ponieważ nie posiada żadnych maszyn. Nie otrzymuje również płatności obszarowych. W piśmie złożonym wraz z wnioskiem skarżąca wskazała, iż jej mąż ma 63 lata, nigdzie nie pracuje, nie pobiera także żadnych świadczeń. Wskazała, iż posiadana przez nią nieruchomość rolna zajęta jest przez komornika i przeznaczona do licytacji. Do wniosku załączono decyzje w przedmiocie przyznania pomocy materialnej dzieciom wnioskodawczyni w wysokości po 72,80 zł na dziecko miesięcznie oraz decyzję w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Pismem z dnia 18.05.2011r., skarżąca wezwana została do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń takich jak: - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie szczegółowego zestawienia stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym i rodziny ( np. rachunki za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, TV, Internet, koszty wyżywienia, ubrania, środków czystości, ew. koszty leczenia, lekarstw, raty pożyczek, kredytów, ubezpieczeń, itp.), przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, oświadczenia czy korzysta z czyjejś pomocy i podania jej zakresu (poza przedłożonymi już decyzjami w sprawie zasiłków), – wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia z jakich powodów nieruchomość rolna nie przynosi dochodów, np. z tytułu dzierżawy, własnych upraw (nie każdy rolnik posiada maszyny do uprawiania ziemi, często są one wynajmowane), lub dopłat obszarowych, – wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia czy skarżąca lub jej mąż prowadzą jakąkolwiek działalność gospodarczą, w przypadku odpowiedzi twierdzącej podania rodzaju prowadzonej działalności oraz dochodów z niej uzyskiwanych, - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie uzyskiwanych ewentualnie dochodów o charakterze okresowym przez skarżącą, jej męża lub pełnoletnie dzieci, W odpowiedzi na wezwanie skarżąca oświadczyła, iż nie posiada gazu nie ponosi zatem kosztów jego zakupu, potrawy gotuje na piecu opalanym drewnem, pozyskanym z wycięcia drzew z terenu jej siedliska. Do oświadczenia załączyła Zezwolenie na wycięcie drzew Burmistrza Miasta i Gminy "[...]" z dnia 17.01.2011r. (k. 29). Wskazała, iż nie ponosi kosztów energii elektrycznej, ponieważ jej nie posiada. Wyjaśniła, iż zakład energetyczny odłączył prąd z powodu nie płacenia rachunków. Na tę okoliczność wnioskodawczyni przedłożyła pismo PGE Zakładu Energetycznego "[...]" z dnia 13.07.2010r. (k. 28). Wyjaśniła również, iż nie posiada telefonu stacjonarnego, który został odłączony. Wskazała, iż uzyskiwany zasiłek rodzinny w kwocie 761 złotych pozwala na zakup najtańszej żywności i środków czystości, dodatkowo z tej kwoty musi przeznaczyć 100 zł na leki dla męża chorego na cukrzycę. Nadto podała, iż nie posiada kredytu ze względu na brak zdolności kredytowej. Wyjaśniła, iż w zeszłym roku we wrześniu zaciągnęła pożyczkę w "[...]" w wysokości 2.000 zł na zakup książek dla dzieci do szkoły. Spłatę powyższej pożyczki zawiesiła z powodu braku środków na jej spłacanie. Dodała, iż nie ma ubezpieczonego domu, nie opłaca również składek do KRUS od zeszłego roku. Skarżąca podała, iż korzysta z pomocy rodziców emerytów rolniczych. Pomoc ta polega na zakupie od czasu do czasu podstawowych produktów żywnościowych takich jak: "chleb, margaryna, kawałek kiełbasy". Wnioskodawczyni oświadczyła, iż we wsi "[...]" jest sześć gospodarstw, których nikt już nie uprawia. Nie ma zatem komu wydzierżawić swojej ziemi. Nie otrzymuje płatności obszarowych ponieważ nie stać jej na wynajęcie maszyn w celu uprawiania ziemi. Wyjaśniła również, że ani ona, ani jej małżonek nie prowadzą żadnej działalności gospodarczej. Nie uzyskują również dochodów o charakterze okresowym. Mając na uwadze powyższe zważono co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 §1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną skarżącej stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Wskazać należy, iż skarżąca, w wystarczający sposób uwiarygodniła swoją rzeczywistą sytuację materialną, bytową i rodzinną, wykazując, iż jest ona na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Na podstawie złożonych oświadczeń stwierdzić można, iż wnioskodawczyni oraz jej rodzina utrzymują się z bardzo ograniczonych środków finansowych, które pozwalają na bardzo skromne utrzymanie rodziny zabezpieczające jedynie część podstaw egzystencji. Potrzeby te zaspakajane są ze środków publicznych. O wyjątkowo ciężkiej sytuacji materialnej świadczy przede wszystkim brak podstawowych mediów w gospodarstwie domowym, takich jak energia elektryczna, gaz czy nawet telefon. O trudnej sytuacji wnioskodawczyni świadczy również korzystanie z pomocy rodziców emerytów. Trudną sytuację materialnej potwierdza także nie spłacanie zaciągniętej pożyczki, czy też nie opłacanie składek ubezpieczeniowych. W tej sytuacji, za uzasadnione uznać należy przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji