I SA/Ol 352/07

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 04 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata ze skargi R.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[ ...]" Nr "[... ]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153 , poz. 1270, dalej p.p.s.a. ) przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego czy też doradcy podatkowego. Wnioskiem z dnia 07 sierpnia 2007r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej R. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z oświadczenia R. K. wynika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W rubryce "Dochód" formularza wniosku wskazał jedynie, że uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego (bez określenia kwoty dochodu). Nadto stwierdził, że dochód statystyczny z posiadanego gospodarstwa rolnego wynosi 22.000 zł. Jednakże wskazany dochód nie obejmuje klęski suszy. Ponadto wyjaśnił, że w związku z klęską suszy w roku 2005 i 2006 poniósł straty odpowiednio w wysokości 11.000 zł, i 17.000zł. W roku 2007r. zaciągnął kredyt w kwocie 23.000 zł. W skład majątku wchodzi nieruchomość – dom o powierzchni 100m2, nieruchomość rolna o powierzchni 33.05 ha fizycznych (10,55 ha przeliczeniowych) oraz stare budynki, które wymagają kapitalnego remontu i modernizacji. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że jest młodym rolnikiem. Prowadzi gospodarstwo rolne na bardzo słabej ziemi. Obecnie znajduje się w krytycznej sytuacji finansowej. Nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Od 1 grudnia 2006r. utracił stały dochód z tytułu produkcji mleka w wysokości ok. 1.000 zł miesięcznie. Nie posiada żadnych środków finansowych, maszyn rolniczych. Środki uzyskane z dopłat bezpośrednich zostaną przeznaczone na spłatę zaciągniętej pożyczki od rodziny oraz na produkcję rolną w okresie jesienno- wiosennym 2007-2008r. Wnioskodawca wyjaśnił również, że przed przejęciem gospodarstwa rolnego (kwiecień 2007r.) zobowiązał się spłacić każdemu z rodzeństwa (cztery siostry) po 50.000 zł. Skarżący wskazał, iż zaciągnął kredyty suszowe: w 2005r. w kwocie 11.000 zł (spłata czerwiec 2008r.), w roku 2006r. w kwocie 12.000 zł (spłata kwiecień 2009r.). Ponadto ponosi bieżące wydatki w postaci składki na KRUS – kwartalnie 290 zł , opłaty za energię elektryczną około 300 zł miesięcznie, opłata za wodę -150 zł miesięcznie, na wydatki na "życie" pożycza od rodziny – około 500 zł miesięcznie. Posiada zaległości w opłatach za energię elektryczną, wodę i składkę KRUS. W złożonych dodatkowych wyjaśnieniach w związku z otrzymanym wezwaniem z dnia 10 września 2007r. wnioskodawca oświadczył, że klęska suszy już po raz trzeci dotknęła jego gospodarstwo rolne. Nie posiada środków finansowych na spłatę ciążącego na nim zobowiązania z tytułu zawartej umowy ustnej z rodzeństwem w kwestii spłaty im kwoty łącznej 200.000 zł. jak i spłaty kwoty 18.000 zł przeznaczonej na zakup krów. Na bieżące utrzymanie oraz utrzymanie gospodarstwa rolnego zaciąga pożyczki u rodziny. Ustosunkowując się do wezwania wskazał, że za 2006r. uzyskał dopłaty bezpośrednie w kwocie 14.000-15.000 zł. Dodatkowo wyjaśnił, że nie uzyskuje żadnych dochodów z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego, nie posiada rachunków bankowych. Ponosi ogromne nakłady na utrzymanie krów i "przetrwanie z kwotą mleczną", zaś niskie płody rolne są przeznaczane na paszę dla zwierząt. Dodatkowo ustalono na podstawie akt sądowych, że w latach 2006-2007 R. K. zostało przyznane prawo pomocy w sprawach o sygn. akt II SA/Ol 312/06, II SA/Ol 821/06, II SA/Ol 415/07 w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając przedstawioną we wniosku sytuację materialną i życiową wnioskodawcy stwierdzić należy, że wyjaśnienia skarżącego w zakresie jego sytuacji życiowej i materialnej sprowadzają się do wielokrotnego powtarzania, iż z uwagi na trwającą od trzech lat klęskę suszy tj. od 2005r. skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów, a wręcz przeciwnie ponosi same straty. Utrzymuje się ze środków uzyskiwanych z pożyczek od rodziny, zaś uzyskiwane dopłaty bezpośrednie przeznaczane są na bieżące utrzymanie gospodarstwa rolnego, zakup nawozów, paliwa. Przy czym skarżący pomimo wezwania nie przedłożył żadnych dokumentów mogących potwierdzić jego sytuację materialną jak i wysokość ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem. Wskazuje jedynie na wysokość ponoszonych kosztów: energia elektryczna – 300zł, opłata za wodę 100 zł, składa – KRUS 100 zł, wyżywienie i ubrania – 1000 zł ( miesięcznie). Zauważyć przy tym należy, że skarżący mógł liczyć się z koniecznością przedstawienia takich dowodów z uwagi na fakt, iż składał już wcześniej wnioski o przyznanie prawa pomocy i w tych postępowaniach również był wzywany do przełożenia stosownych dokumentów. Stwierdzono zatem, iż w związku z toczącymi się już postępowaniami w sprawie przyznania prawa pomocy skarżący miał świadomość, iż ciężar wskazania wszelkich okoliczności jak i przedstawienia ( na wezwanie) wszelkich posiadanych dokumentów potwierdzających zarówno sytuację materialną jak i życiową spoczywa na wnioskodawcy. Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem instytucję wyjątkową. Z tego też powodu, nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na wyjątkowy charakter tej instytucji przyznanie prawa pomocy powinno być zatem stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy wnioskodawca nie posiada żadnych możliwości sfinansowania kosztów związanych z dochodzeniem swoich praw przed Sądem. Ciężar udowodnienia, iż spełnia się przesłanki do uzyskania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. W interesie wnioskodawcy jest dołożenie należytej staranności przy podejmowaniu działań zmierzających do otrzymania prawa pomocy. Przyznając bowiem prawo pomocy ciężar poniesienia kosztów w indywidualnych sprawach wnioskodawcy przerzuca się na budżet państwa, a zatem pośrednio na ogół społeczeństwa. W światłe powyższego uznano także, że pomimo trwającej od trzech lat suszy i w związku z tym braku jakichkolwiek dochodów z gospodarstwa rolnego, skarżący dysponuje majątkiem tj. nieruchomością jak i inwentarzem żywym, który pozwala mu na opłacenie należnych kosztów sądowych. Nielogiczne i nieracjonalne jest uznanie, że w sytuacji ciągnącej się od trzech lat klęski suszy i braku dochodu, w sytuacji gdy posiadany majątek pozwala niewątpliwie na opłacenie należnych kosztów sądowych, to budżet państwa winien kredytować stronę poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie profesjonalnego pełnomocnika w toczącym się postępowaniu sądowym. Prowadzenie każdej działalności gospodarczej wiąże się nierozerwalnie z ryzykiem , jednakże ogół społeczeństwa nie może ponosić konsekwencji z uwagi na ciągnące się od lat trudności finansowe skarżącego , zwłaszcza w sytuacji gdy w innych sprawach już wspomagał stronę. W tak ustalonym stanie faktycznym, w sytuacji gdy oświadczenia wnioskodawcy o jego sytuacji materialnej i życiowej nie zostały poparte żadnymi dokumentami, które odzwierciedlałyby wysokość ponoszonych wydatków jak i z uwagi na posiadany majątek stwierdzono, że skarżący nie spełnia przesłanki do skorzystania z prawa pomocy w zakresie całkowitym. Niezależnie od powyższego wyjaśnić należy, że powołane przez wnioskodawcę okoliczności w postaci ciążących na nim zobowiązań w postaci konieczności spłaty rodzeństwa w wysokości 200.000 zł, zaciągniętej pożyczki w wysokości 18.000 zł, czy też pobranych kredytów nie uzasadniają przyznania prawa pomocy. Stwierdzić bowiem należy, że zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym nie mają pierwszeństwa przez zobowiązaniami publicznoprawnymi, a takimi niewątpliwie są należne koszty sądowe. Na marginesie powyższych rozważań wskazać należy, że strona prowadząc spory sądowe winna liczyć się z koniecznością ponoszenia koniecznych kosztów z tym związanych. Wskazać przy tym należy, że w sytuacji uwzględnienia skargi skarżącego poniesione w związku z tym koszty w granicach prawa zostaną zwrócone. W związku z tym na zasadzie art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.