I SA/Ol 352/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" w S. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ze skargi "A" w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: określenia kwoty dotacji celowej podlegającej zwrotowi postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 22 czerwca 2010 r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej "A" wniosło o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że "A" prowadzi działalność społeczną w oparciu o środki finansowe otrzymywane z powiatów, z których pochodzą dzieci przebywające w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Otrzymywane dotacje celowe są przeznaczane wyłącznie na realizację zadań związanych z opieką nad dziećmi. Wyjaśniono, że ponoszenie innych wydatków nie związanych bezpośrednio z realizacją zadań "A", w tym kosztów sądowych ogranicza "skąpe" fundusze i uniemożliwia osiągnięcie właściwych wyników pracy. W złożonym oświadczeniu "A" wskazało, że za ostatni rok obrotowy poniosło stratę w wysokości 176.504,19 zł. Na rachunku bankowym posiada saldo w wysokości 98,41 zł. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy może zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony wezwanie z dnia 02.07.2010 r. W wezwaniu tym zwrócono się w terminie siedmiu dni o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak: • wyciąg ze statutu stowarzyszenia - części regulującej kwestie związane z jego majątkiem i funduszami; • uchwały walnego zgromadzenia członków stowarzyszenia określającej aktualną wysokość składki członkowskiej; • oświadczenia wskazującego aktualną liczbę członków stowarzyszenia oraz termin płatności składek członkowskich; • sprawozdań za 2009 r., o których mowa w ust. 1 i 2 art. 23 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 ze zmianami); • bilansu oraz rachunku zysków i strat za I i II kwartał 2010 r.; • planu budżetowego na 2010 r.; • wykazu rachunków bankowych stowarzyszenia oraz wciągów z tych rachunków, dokumentujących wszystkie operacje przeprowadzone za ich pośrednictwem w okresie od 1 kwietnia do 2 lipca 2010 r. W odpowiedzi na wezwanie "A", oświadczenie dotyczące ilości członków, bilans i rachunek zysków i strat sporządzone na dzień 31.03.2010 r. i 30.06.2010 r. oraz wyciągi z rachunku bankowego za okres od 31.03.2010 r. do 01.07.2010 r. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Zgodnie jednak z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek środków postępowania czy dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Dodatkowo należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wyżej wskazanej regulacji, nie ma charakteru obowiązkowego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I GZ 173/08, orzeczenie dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Oceniając sytuację finansową "A", stwierdzono, że w świetle przedstawionych okoliczności brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy. Na wstępie należy stwierdzić, że "A" w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinno uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych ze statutową działalnością i poczynić oszczędności na ten cel. Ponadto stwierdzić należy, że art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 - Prawo o stowarzyszeniach (tj.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), przewiduje możliwość uzyskiwania przez "A" środków finansowych na swoją działalność ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, oraz dochodów z majątku stowarzyszenia. "A" ma zatem możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, a dochód z takiej działalności może posłużyć do realizacji celów statutowych. Natomiast przerzucenie ciężaru funkcjonowania "A" na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia założeniu, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Zgodnie z art. 34 Prawa o stowarzyszeniach, dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 sierpnia 2007 r., II OZ 672/07 niepubl., z dnia 19 września 2007 r., Il OZ 774/07 niepubl.). W przedmiotowej sprawie, z wyjaśnień złożonych przez "A" wynika, że pobiera ono dla swej działalności składki przy czym wysokość składki (20 zł) od członka, w ocenie referendarza sądowego mając na uwadze wysokość zobowiązań "A" z tytułu podatków, ceł i ubezpieczeń na dzień 30.06.2010 r. - 193.993,40 zł, jak i biorąc pod uwagę realia życia codziennego ma znaczenie symboliczne. Fakt, że stowarzyszenie jest organizacją non profit nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków na swoją działalność - chociażby w drodze obowiązkowych składek, przy czym wysokość ich powinna umożliwiać realizację przynajmniej części celów statutowych "A". Skoro zatem strona dobrowolnie pozbawiła się środków, z których mogłaby pokryć koszty postępowania, to wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie jest usprawiedliwiony. W praktyce należy stwierdzić, że strona odstępując od pobierania składek członkowskich, czy też pobierając je w symbolicznej wysokości nie może przerzucać kosztów swej działalności na Skarb Państwa. Nadto należy stwierdzić, że "A" na dzień 30.06.2010 r. co wynika z przedstawionego bilansu posiadało środki pieniężne w kasie i na rachunkach w wysokości 38.420,42 zł. W ocenie orzekającego posiadane zasoby pieniężne umożliwiały "A" opłacenie kosztów sądowych w tym wpisu od skargi w wysokości 1.078 zł. Fakt posiadania zobowiązań z tytułu nie opłaconych podatków, ceł czy też składek ubezpieczeniowych nie może stanowić podstawy do zwolnienia z kosztów sądowych. Stwierdzając powyższe należy zauważyć, że z przestawionych informacji wynika, że również na koniec I kwartału 2010 r. w kasie i na rachunku "A" posiadało środki pieniężne w wysokości 32.666,14 zł. Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności, na podstawie art. 246 § 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.