I SA/Ol 355/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) asesor WSA Katarzyna Górska Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 24 października 2019r. sprawy ze skargi M. G., R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości na 2016r. oddala skargę. M.G i R.G. (strona, skarżący, podatnicy) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako SKO, Kolegium) z dnia "[...]" r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości na 2016 r. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]"r. Prezydenta ustalił skarżącym wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2016 r. w kwocie 159 zł, przyjmując jako podstawę opodatkowania grunty pozostałe o powierzchni 61 m2 oraz budynek mieszkalny o powierzchni 191,76 m2. W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]"r. utrzymało ww. decyzję w mocy. W wyniku rozpoznania skargi strony, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 14 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Ol 735/16 oddalił skargę. Pismem z dnia 25 grudnia 2018 r. (sprecyzowanym w dniu 25 stycznia 2018 r.) skarżący złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności m. in. decyzji Prezydenta z dnia "[...]" wobec wydania decyzji z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wskazali na popełnione błędy organu pierwszej instancji przy ustalaniu zobowiązania podatkowego. Decyzją z dnia "[...]"Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia "[...]"r. W wyniku rozpatrzenia odwołania zostało wydane rozstrzygnięcie zaskarżone do WSA utrzymujące w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia skład orzekający Kolegium podzielił ocenę dokonaną przez poprzedni skład Kolegium i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie podatnicy wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta z dnia "[...]"r., która nie posiadała przymiotu ostateczności; nie była ostateczna w administracyjnym toku instancji. Przysługiwało od niej odwołanie. Ponadto, zgodnie z art. 247 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) – dalej jako "O.p.", organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej. W konsekwencji organ podatkowy nie mógł stwierdzić nieważności decyzji, która nie jest decyzją ostateczną, a taką nie była ww. decyzja z dnia "[...]"r. Taki przymiot posiadała natomiast decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"., którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia "[...]"r. Kolegium podkreśliło, że funkcjonowanie powyższej decyzji organu odwoławczego w obrocie prawnym uniemożliwia wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji pierwszej instancji. Zwrócono również uwagę, że wymiar podatku od nieruchomości za rok 2016, był przedmiotem rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, w wyniku złożenia skargi na decyzję Kolegium. Skarga ta została oddalona wyrokiem Sądu z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Ol 735/16. W powołanej na wstępie skardze podatnicy wyrazili niezadowolenie z treści zaskarżonej decyzji. Podkreślili bezprawie władzy prezydenta, który w sposób bezprawny zajął ich nieruchomość rolną na odprowadzanie ścieków cmentarnych. Wnieśli o unieważnienie postępowania podatkowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja organu jest zgodna z prawem. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 133 tej ustawy, sąd dokonuje oceny decyzji na podstawie akt sprawy. Z kolei, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie wymaga odnotowania, że zaskarżona decyzja została wydana w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania podatkowego. Stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej należy postrzegać jako odstępstwo od zasady trwałości decyzji, określonej w art. 128 O.p. Zasada ta stanowi, że decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Natomiast uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności lub wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w ustawowo przewidzianych sytuacjach. Z uwagi na szczególny charakter postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej niedopuszczalne jest stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów określających zastosowanie tego nadzwyczajnego środka (por. m.in. sprawa sygn. II FSK 1051/10). Wobec tego omawiane nadzwyczajne postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej nie może być wszczynane w sposób dowolny, ale wyłącznie w sytuacjach, w których ustawodawca na to pozwolił, a więc spełniających wymagania przewidziane w ustawie Ordynacja podatkowa. Jak stanowi art. 247 § 1 O.p. organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która: 1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) została wydana bez podstawy prawnej; 3) została wydana z rażącym naruszeniem prawa; 4) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 5) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 6) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa; 8) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. W świetle powyższego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności może dotyczyć tylko decyzji ostatecznej w rozumieniu przyjętym w art. 128 w powiązaniu z art. 247 § 1 O.p. W rozpatrywanej sprawie decyzja Prezydenta z dnia "[...]"wymieniona przez podatników we wniosku złożonym organowi, nie może być zasadnie uznana za ostateczną, skoro zostało od niej wniesione odwołanie i Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]"., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia "[...]"r. Stosownie do art. 249 § 1 O.p. organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności: 1) żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub 2) sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4. Następnie w myśl art. 249 § 2 O.p. okoliczności, o których mowa w § 1, uwzględnia się również w zakresie wszczęcia postępowania z urzędu. Przytoczone unormowanie opisuje dwie sytuacje, w których organ ma obowiązek wydać decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Jednocześnie należy odnotować, że ustawodawca posłużył się w art. 249 § 1 O.p. sformułowaniem "w szczególności". Oznacza to, że jedynie przykładowo wymienił przypadki nakładające na organ podatkowy obowiązek wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że decyzja, która nie ma przymiotu ostateczności, nie może być przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ani na wniosek, ani z urzędu. Zgodnie z treścią art. 247 § 1 O.p. organ podatkowy jest uprawniony rozważać istnienie przesłanek stwierdzenia nieważności tylko w odniesieniu do decyzji ostatecznej. Jeśli natomiast decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności z różnych względów nie ma przymiotu ostateczności (na przykład dlatego, że zostało złożone od niej odwołanie, a wtedy ostateczna jest decyzja wydana przez organ odwoławczy), wówczas na organie podatkowym spoczywa obowiązek wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności nieostatecznej decyzji, przy zastosowaniu art. 249 § 1 O.p. (por. szerzej Ordynacja podatkowa. Komentarz, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. 9. Wolters Kluwer 2015, do art. 249). Podkreślić należy, że jeśli decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności nie jest czy nie była ostateczna, jest to wystarczający, w pełni samodzielny powód do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. Podsumowując przedstawione rozważania należy stwierdzić, że organ trafnie zastosował art. 249 § 1 O.p. i mocą kontrolowanej decyzji odmówił podatnikowi wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji opisanej we wniosku, która nie była decyzją ostateczną. Mając powyższe na uwadze, skargę stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm.) należało oddalić.