I SA/Ol 359/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. P. o przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych ze skargi H. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych Pismem z dnia 13 maja 2009 r. H. P. wniosła o zwolnienie z wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Następnie wypełniając wezwanie tut. Sądu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnioskiem z dnia 22 maja 2009 r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku PPF, wyjaśniła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem I. P. oraz pełnoletnią córką. Uzyskuje miesięczne dochody z tytułu renty i dodatku pielęgnacyjnego w wysokości łącznej 572,83 zł, mąż wnioskodawczyni z tytułu renty i dodatku pielęgnacyjnego uzyskuje dochód w kwocie 616,73 zł i pozostająca z nią we wspólnym gospodarstwie domowym córka uzyskuje dochód z tytułu renty socjalnej i dodatku pielęgnacyjnego w wysokości 656,04 zł. Posiada dom o powierzchni 75 m2, budynek po byłej kotłowni o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 22 ha w skład której wchodzi siedlisko. Nie posiada żadnych innych ruchomości ani zasobów pieniężnych. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że córka i mąż jak i sama skarżąca są osobami schorowanymi. Mąż skarżącej jest po pięciu operacjach na kolano i ma dwa torbiele w głowie. Skarżąca ma poparzenia III stopnia i schorzenie kręgosłupa. Natomiast córka w wieku 20 lat zachorowała na schizofrenię, w związku z powyższym jest pod stałą opieką lekarską w O. Oświadczyła, że ponoszą znaczne wydatki na leki oraz opłaty. W związku z powyższym często brakuje środków na zakup jedzenia. Z uzyskiwanych dochodów prowadzona jest egzekucja komornicza, natomiast córka spłaca raty z tytułu trzech kredytów zaciągniętych w Banku. Oświadczyła, że sytuacja finansowa jest krytyczna. Do wniosku załączyła decyzje Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznające wnioskodawczyni jak i jej mężowi zasiłki pielęgnacyjne, odcinki renty oraz wyciąg z rachunku bankowego córki, z którego wynika, że posiada zobowiązanie z tytułu kredytów w kwocie 9.266,88 zł , natomiast saldo na rachunku na dzień 30.04.2009r. wynosiło 557,89 zł. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów tj: oświadczenia w zakresie ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania, przedłożenie odpisów dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków, w tym spłatę kredytów bankowych, oświadczenie w zakresie wartości (przybliżonej wartości rynkowej) nieruchomości o powierzchni 22 ha, wskazanie miejsca jej położenia oraz określenia sposobu jej wykorzystania obecnie, oświadczenia czy i ewentualnie w jakiej wysokości otrzymuje stałe dopłaty z Unii Europejskiej, oświadczenia o sposobie wykorzystania budynku o powierzchni 200 m2. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącej za pośrednictwem Urzędu Pocztowego w dniu 28 maja 2009r. (co wynika z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy). Do dnia 29 czerwca 2009 r. skarżąca nie ustosunkowała się do wezwania z dnia 26 maja 2009r. Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270, dalej p.p.s.a. ) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie całkowitym stosownie do art. 245 § § 2 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast zgodnie z § 3 p.p.s.a. ww. artykułu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 u.p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 u.p.p.s.a.). Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Oceniając sytuację materialną i życiową wnioskodawcy bierze się pod uwagę również sposób w jaki wnioskodawca gospodarował swoim majątkiem do chwili złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwie bowiem również ta okoliczność wpływa i kształtuje obecną sytuację materialną wnioskodawcy. Oceniając sytuację materialną i życiowa skarżącej na podstawie złożonych oświadczeń, należy stwierdzić, iż strona nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - tj. w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści oświadczenia złożonego na formularzu wniosku wynikało, że skarżąca i jej rodzina utrzymują się wyłącznie z rent i dodatków pielęgnacyjnych, których to wysokość w praktyce pozwala jedynie na opłacenie niezbędnych wydatków, koniecznych do życia. Zatem ta okoliczność świadczy o trudnej sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawczyni, zwłaszcza, że jak wynika z oświadczenia cała rodzina na problemy zdrowotne. Jednakże z oświadczenia wnioskodawczyni wynikało, że posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej oraz budynku o powierzchni 200 m2 po byłej kotłowni. W związku z powyższym została wezwana do wyjaśnienia co do sposobu wykorzystania ww. nieruchomości i określenia ewentualnie otrzymywanych pożytków z nich. Powyższe wyjaśnienia w ocenie orzekającego były niezbędne dla prawidłowej oceny rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawczyni. W sytuacji zatem, gdy skarżąca nie złożyła oświadczeń w tym zakresie brak jest podstaw do stwierdzenia, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Na marginesie należy zauważyć, że skarżąca pomimo wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez sprecyzowanie zakresu wniosku, również tego braku nie usunęła. Jednakże z uwagi na treść pisma strony z dnia 13 maja 2009r. uznano, że skarżąca wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów w postaci zwolnienia od uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. W sytuacji zatem gdy sytuacja materialna i życiowa przedstawiona przez wnioskodawczynię budzi w ocenie orzekającego uzasadnione wątpliwości (nie wyjaśniona została kwestia sposobu użytkowania posiadanego majątku), brak było podstaw do stwierdzenia, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji