I SA/Ol 364/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2011 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku F. w. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi F.W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]"., nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata F. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Wnioskiem z dnia 20 maja 2011r. skarżący F.W. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Ze złożonego przez wnioskodawcę formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz synem. Skarżący otrzymuje rentę w wysokości 409,29 zł, jego żona otrzymuje emeryturę w wysokości 702,68 zł, natomiast syn jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Łączny dochód rodziny wynosi 1.111,97 zł. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 160 m2, działki rolnej o powierzchni 0,47 ha oraz obiektu szklarniowego o powierzchni 600 m2 nieczynnego od 1990r. Innego majątku nie posiada. W złożonym wniosku wnioskodawca wyjaśnił, iż do obowiązkowych opłat, kosztów utrzymania w jego rodzinie należą: "podatek, energia elektryczna, ogrzewanie domu, telefon, wywóz odpadów stałych, opał, lekarstwa" oraz "życie trojga osób". W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący wyraził swoje niezadowolenie z powodu wzywania go do dostarczenia dodatkowych dokumentów i informacji. Stwierdził, iż nie będzie wyjaśniał Sądowi zestawienia wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, które to wydatki związane są zakupem chleba i wody. Wyjaśnił, iż nie korzystał, nie korzysta i nie będzie korzystał z jakiejkolwiek pomocy. Oświadczył również, iż ani on, ani jego rodzina nie posiadają rachunków bankowych. Odnośnie posiadanej działki rolnej skarżący podał, iż jest ona zabudowana budynkiem mieszkalnym, obiektami szklarniowymi, na pozostałej części znajduje się przydomowy ogródek, plac zabaw dla dzieci oraz część rekreacyjna. Skarżący wyjaśnił nadto, iż nie uzyskuje żadnych dochodów z działalności rolniczej, warzywa uprawiane na działce służą własnym potrzebom. Wyjaśnił też, iż obiekt szklarniowy jest niewykorzystywany z winy organów administracji oraz WSA w Olsztynie. Dodał również, iż na podstawie tak samo wypełnionego formularza wniosku PPF Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 maja 2011r. sygn. akt VII SA/Wa 888/11 zwolnił go od kosztów sądowych oraz ustanowił adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia "[...]" r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu. Na powyższe postanowienie skarżący złożył sprzeciw, w którym nie zgadzając się z powołanym rozstrzygnięciem wskazał, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny ze względu na skomplikowany charakter sprawy i "zmowę WSA w Olsztynie" . Dalej skarżący zarzucił temu Sądowi naruszenie prawa konstytucyjnych, praw procesowych oraz ustawy o ochronie danych osobowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W wyniku wniesienia przez skarżącego sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym - art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- dalej powoływana jako p.p.s.a. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 p.p.s.a. strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (Sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Zaznaczyć należy, iż przyznanie prawa pomocy ma charakter obligatoryjny w tym sensie, że spełnienie przesłanek określonych w tym unormowaniu zobowiązuje sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie. Celem tej instytucji jest bowiem zapewnienie realnego prawa do sądu stronie, która nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności faktyczne, uznano, iż skarżący udowodnił, że nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Jego sytuacja majątkowa i rodzinna uzasadnia ocenę, że nie jest on w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, wygospodarować środków finansowych ani na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru, ani na koszty sądowe. Skarżący wykazał, że wysokość środków finansowych postawionych do dyspozycji rodziny nie przewyższa kosztów jej utrzymania. W tych okolicznościach odmowa przyznania prawa pomocy powodowałaby ograniczenia w realizacji prawa do sądu ponad funkcje ustawowo przypisane kosztom postępowania. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.