I SA/Ol 365/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Ż., W. Ż. wspólników Spółki cywilnej Firma "A" S.C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. Ż., W. Ż., J.N. - Firma "A" S.C. na decyzję Zarządu Województwa z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: zwrotu środków przekazanych na realizację projektu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego Wnioskiem z dnia 11 czerwca 2013 r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), skarżący S. Ż. i W. Ż.- wspólnicy spółki cywilnej Firma "A" S.C. wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z oświadczenia wnioskodawców wynika, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Z tytułu świadczeń emerytalnych uzyskują dochody w łącznej kwocie "[...]" miesięcznie, dodatkowo z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskują dochód w kwocie "[...]". Skarżący są właścicielami nowego budynku "[....]" o powierzchni 233 m2 oraz budynku mieszkalno-usługowego 351 m2. Innego majątku nie posiadają. W uzasadnieniu wniosku stwierdzili, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Dodatkowo wskazali, że posiadają "zajęcia komornicze, zajęcia emerytur, zajęcia kont firmowych". Wyjaśnili także, że zalegają z opłatami, spłatami kredytów i opłatami za wodę i energię. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Sąd (Referendarz sądowy) przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd (Referendarz sądowy) przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony. Należy zauważyć, że ciężar dowodu tj. dostarczenia wszelkich dokumentów i złożenia oświadczeń dotyczących jej sytuacji majątkowej, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca (wnioskodawcy) powinni zatem wykazać, że ich sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie są w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Ponadto zauważyć należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Oceniając sytuację finansową skarżących na podstawie złożonych przez nich oświadczeń należy stwierdzić, iż nie wykazali oni, że spełniają przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ze złożonego oświadczenia wynika, że dwuosobowa rodzina utrzymuje się ze stałych dochodów w wysokość "[...]". Dodatkowo skarżący oświadczyli, że są właścicielami dwóch nieruchomości. Powyższe dane nie pozwalają na stwierdzenie, że skarżący są osobami ubogimi i nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, oraz na przyjęcie, że poniesienie kosztów sądowych może spowodować uszczerbek w ich utrzymaniu koniecznym. Podkreślić należy, że łącznie uzyskiwane przez skarżących dochody przekraczają przeciętne dochody uzyskiwane przez innych obywateli. Zgodnie z danymi opublikowanymi przez GUS w dniu 29 maja 2013 r., w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w województwach w pierwszym kwartale 2013 r. przeciętne wynagrodzenie brutto w województwie warmińsko-mazurskim wyniosło 3.184,72 zł (na osobę). Zatem sytuacja materialna wnioskodawców nie może być uznana za wyjątkową, wymagającą pomocy państwa. W zestawieniu z ww. danymi sytuacja materialna skarżących jest obiektywnie lepsza, uzyskują oni bowiem wyższe dochody niż przeciętnie uzyskiwane przez mieszkańców województwa warmińsko-mazurskiego. Nadto opierając się na raporcie GUS "Sytuacja gospodarstw domowych w 2012 r. w świetle wyników badania budżetów gospodarstw domowych" (dane ze strony internetowej Głównego Urzędu Statystycznego www.stat.gov.pl/gus) wskazać należy, że w badanym okresie ogółem przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na osobę w zaokrągleniu do 1 zł kształtował się na poziomie 1.270 zł, zaś poziom przeciętnych wydatków w gospodarstwach domowych na osobę w 2012 r. wynosił 1.045 zł należy zatem przyjąć, że osiągane przez wnioskodawców dochody pozwalają na opłacenie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla nich i ich najbliższej rodziny. Podnoszone przez wnioskodawców okoliczności dotyczące zalegania z opłatami, czy też prowadzenie postępowań egzekucyjnych przez powołane do tego organy nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do przyznania prawa pomocy. Kryterium przyznania prawa pomocy nie ogranicza się bowiem do sytuacji posiadania zaległości przez wnoszących wnioski o przyznanie prawa pomocy, a odnosi się do ogólnie do całokształtu sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy. W tym przypadku, w sytuacji gdy wysokość uzyskiwanych dochodów znacząco przewyższa dochody współobywateli nawet okoliczność zalegania z opłatami nie może stanowić wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy. Dodatkowym kryterium, w oparciu o który rozpoznaje się wniosek jest posiadany majątek. W tym przypadku należy stwierdzić, że już sam fakt posiadania majątku w postaci dwóch nieruchomości – nowego budynku "[...]" o powierzchni 233 m2 i budynku mieszkalno-usługowego o powierzchni 351 m2 stanowi o braku podstaw do przyznania prawa pomocy. Zaznaczyć należy, że majątek taki nie może być uznany za niezbędny i konieczny dla normalnej egzystencji wnioskodawców. Dlatego też w razie braku aktualnie środków pieniężnych na opłacenie kosztów postępowania, w ocenie rozpoznającego wniosek, nieruchomości te mogą stanowić zabezpieczenie pod ewentualny kredyt lub pożyczkę zaciągniętą w celu opłacenia kosztów sądowych. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że solidarnie zobowiązanym do opłacenia kosztów sądowych jest także wspólnik Spółki cywilnej – skarżąca J. N.. Oceniając zatem rzeczywiste możliwości poniesienia przez wnioskodawców kosztów oraz etap postępowania należy uznać, że nawet obowiązek poniesienia wpisu od skargi jak i ewentualnie innych kosztów postępowania nie jest wysokością nadmierną w stosunku do uzyskiwanych przez skarżących dochodów jak i posiadanego majątku. W związku z tym na zasadzie art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.