I SA/Ol 365/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.N. wspólnika Spółki cywilnej Firma "A" S.C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. Ż., W. Ż., J.N. - Firma "A" S.C. na decyzję Zarządu Województwa z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: zwrotu środków przekazanych na realizację projektu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego Wnioskiem z dnia 10 czerwca 2013 r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), skarżąca J.N. - wspólnik spółki cywilnej Firma "[...]" S.C. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z oświadczenia wnioskodawczyni wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z czwórką uczących się i niepracujących dzieci. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochody w kwocie "[...]". Skarżąca jest właścicielką 1/20 udziału do domu o powierzchni 111m2 oraz ½ udziału do mieszkania o powierzchni 47,5 m2. Innego majątku nie posiada. W uzasadnieniu wniosku stwierdziła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Dodatkowo wskazała, że posiada "zajęcia komornicze, zajęcia kont osob. i firmowych". Wyjaśniła także, że zalega z opłatami wobec ZUS i urzędu skarbowego i opłatami za wodę i energię. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Sąd (Referendarz sądowy) przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd (Referendarz sądowy) przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony. Należy zauważyć, że ciężar dowodu tj. dostarczenia wszelkich dokumentów i złożenia oświadczeń dotyczących jej sytuacji majątkowej, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca (wnioskodawcy) powinni zatem wykazać, że ich sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie są w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Ponadto zauważyć należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Oceniając sytuację finansową skarżącej na podstawie złożonego przez nią oświadczenia należy stwierdzić, iż nie wykazała ona, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ze złożonego oświadczenia wynika, że pięcioosobowa rodzina utrzymuje się ze stałych dochodów w wysokość ok. 16.000 zł brutto. Dodatkowo skarżąca oświadczyła, że jest współwłaścicielką dwóch nieruchomości. Powyższe dane nie pozwalają na stwierdzenie, że skarżąca jest osobą ubogą i nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, oraz na przyjęcie, że poniesienie kosztów sądowych może spowodować uszczerbek w utrzymaniu koniecznym jej lub jej dzieci. Podkreślić należy, że uzyskiwane przez skarżącą dochody przekraczają przeciętne dochody uzyskiwane przez innych obywateli. Zgodnie z danymi opublikowanymi przez GUS w dniu 29 maja 2013 r., w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w województwach w pierwszym kwartale 2013 r. przeciętne wynagrodzenie brutto w województwie warmińsko-mazurskim wyniosło 3.184,72 zł (na osobę). Zatem sytuacja materialna wnioskodawczyni nie może być uznana za wyjątkową, wymagającą pomocy państwa. W zestawieniu z ww. danymi sytuacja materialna skarżącej jest obiektywnie lepsza, uzyskuje ona bowiem znacząco wyższe dochody niż przeciętnie uzyskiwane przez mieszkańców województwa warmińsko-mazurskiego. Wskazać przy tym należy, że oceny tej nie zmienia nawet fakt konieczność utrzymania czwórki uczących się dzieci. Podkreślić bowiem należy, że osoby uzyskujące przeciętne wynagrodzenie często również zobowiązane są ponosić koszty związane z utrzymaniem członków swojej rodziny. Nadto opierając się na raporcie GUS "Sytuacja gospodarstw domowych w 2012 r. w świetle wyników badania budżetów gospodarstw domowych" (dane ze strony internetowej Głównego Urzędu Statystycznego www.stat.gov.pl/gus) wskazać należy, że w badanym okresie ogółem przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na osobę w zaokrągleniu do 1 zł kształtował się na poziomie 1.270 zł, zaś poziom przeciętnych wydatków w gospodarstwach domowych na osobę w 2012 r. wynosił 1.045 zł należy zatem przyjąć, że osiągane przez wnioskodawczynię dochody pozwalają na opłacenie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej czwórki dzieci. Podnoszone przez wnioskodawczynię okoliczności dotyczące zalegania z opłatami, czy też prowadzenie postępowań egzekucyjnych przez powołane do tego organy nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do przyznania prawa pomocy. Kryterium przyznania prawa pomocy nie ogranicza się bowiem do sytuacji posiadania zaległości przez wnoszących wnioski o przyznanie prawa pomocy, a odnosi się do ogólnie do całokształtu sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy. W tym przypadku, w sytuacji gdy wysokość uzyskiwanych dochodów znacząco przewyższa dochody współobywateli nawet okoliczność zalegania z opłatami nie może stanowić wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że solidarnie zobowiązanymi do opłacenia kosztów sądowych są także wspólnicy Spółki cywilnej – skarżący S. Ż. i W.Ż. Oceniając zatem rzeczywiste możliwości poniesienia przez stronę kosztów oraz etapy postępowania należy uznać, że nawet obowiązek poniesienia wpisu od skargi jak i ewentualnie innych kosztów postępowania nie jest wysokością nadmierną w stosunku do uzyskiwanych przez nią dochodów. W związku z tym na zasadzie art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.