I SA/Ol 365/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Ż. i W. Ż. wspólników Spółki A o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi S. Ż., W. Ż., J. N. – Spółka A na decyzję Zarządu Województwa z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: zwrotu środków przekazanych na realizację projektu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem z dnia 12 czerwca 2013r. (data wpływu do sądu) S. Ż. i W. Ż. – wspólnicy Spółki A wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu złożonego wniosku podniesiono, iż wnioskodawcy nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Ze złożonego przez nich oświadczenia wynika, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Uzyskują dochód z emerytury w wysokości 831 zł i 2.408 zł oraz z działalności gospodarczej w wysokości 7.000 zł. Wnioskodawcy są właścicielami nowego budynku piekarni o powierzchni 233 m2 i budynku mieszkalno-usługowego o powierzchni 351 m2. Dodatkowo podali, że posiadają "zajęcia komornicze, zajęcia emerytur, zajęcia kont firmowych" oraz zalegają z opłatami, spłatami kredytów, opłatami za wodę i energię. Postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 czerwca 2013r. odmówiono skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Od powyższego postanowienia skarżący wnieśli sprzeciw w uzasadnieniu którego wskazali, że w chwili obecnej znajdują się w drastycznej sytuacji materialnej i praktycznie nie ma możliwości, aby pokryli koszty sądowe bez uszczerbku dla siebie i swojej najbliższej rodziny. W chwili obecnej przeciwko nim prowadzony jest szereg sądowych postępowań egzekucyjnych, co skutkuje zajęciem rachunków bankowych, wierzytelności, a nawet świadczeń emerytalno-rentowych. To zaś powoduje, że mają ograniczony dostęp do jakichkolwiek aktywów czy też dochodów z osiąganej działalności. Jednocześnie nie posiadają wiedzy niezbędnej do tego, aby skutecznie bronić swoich racji w trakcie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Wyjątek od powyższej zasady wprowadza instytucja prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd może przyznać prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Przy czym podkreślenia wymaga, że już z literalnego brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, iż całkowite zwolnienie może nastąpić tylko w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika niezbicie, że to na stronie wnioskującej spoczywa obowiązek przekonania sądu, iż w jej przypadku zachodzą ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - w niniejszym przypadku w zakresie całkowitym. Naczelny Sądu Administracyjny wskazuje, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienie NSA z dnia 9 września 2004r., niepubl.). W orzecznictwie podkreśla się również, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Burzy bowiem konstytucyjny obowiązek wynikający z art. 84 Konstytucji RP świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych na zasadzie równości i powszechności. Oceniając stan majątkowy skarżących sąd doszedł do wniosku, iż nie wykazali oni, że spełniają przesłanki warunkujące przyznanie im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Z podanego przez nich oświadczenia o wysokości osiąganego dochodu wynika, że osiągają miesięczny dochód z emerytury – łącznie 3.239 zł oraz z prowadzonej działalności gospodarczej 7.000 zł. Tym samym ich miesięczne dochody wynoszą 10.239 zł. Z danych GUS w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w województwach w pierwszym kwartale 2013r. wynika, iż przeciętne wynagrodzenie brutto w województwie warmińsko-mazurskim wyniosło 3.184,72 zł. Z zestawienia tych danych wynika zatem, że sytuacja materialna wnioskodawców jest lepsza niż przeciętna sytuacja materialna mieszkańców województwa warmińsko-mazurskiego, gdyż uzyskują oni wyższe dochody miesięczne. Wskazywane przez wnioskodawców okoliczności zajęć komorniczych, emerytur i kont bankowych, zaleganie z opłatami, spłatami kredytów za wodę i energię nie mogą automatycznie stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Dopiero analiza całokształtu sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy w powiązaniu ze wskazywanymi trudnościami finansowymi w postaci prowadzonych postępowań egzekucyjnych czy niemożności ponoszenia poszczególnych opłat (za wodę, energię, rat kredytu itp.) mogą stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie wszystkich tych okoliczności, co już wykazywano powyżej, spoczywa na osobie wnioskującej o przyznanie jej prawa pomocy. W niniejszym przypadku wnioskodawcy, poza powołaniem się na wystąpienie takich okoliczności, nie przedstawili żadnych konkretnych dowodów na ich poparcie, nie wskazali nawet konkretnych kwot jakie na nich ciążą. Dodatkowo wskazać należy, że wnioskodawcy są właścicielami nowego budynku piekarni o powierzchni 233m2 oraz budynku mieszkalno – usługowego o pow. 351 m2 oraz że w niniejszej sprawie solidarnie zobowiązanym do opłacenia kosztów sądowych jest także wspólnik Spółki A – skarżąca J. N. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż skarżący nie udowodnili, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z powyższym na zasadzie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.