I SA/Ol 366/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 22 października 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata Sygn. akt I SA/Ol 366/ 08 U Z A S A D N I E N I E Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153 , poz. 1270, dalej p.p.s.a. ) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskiem z dnia 6.12.2007r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej A. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Z oświadczenia skarżącego wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną A. S. oraz córka Z. S. Cała rodzina utrzymuje się z zasiłku macierzyńskiego w wysokości 800 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że decyzja Dyrektora Izby Celnej nakładająca na niego obowiązek zapłaty akcyzy w kwocie 63.341 zł w jest krzywdząca i jego zdaniem kwota ta jest nienależna. Wskazał, iż nie posiada wykształcenia prawniczego i w związku z powyższym nie potrafi dochodzić sam swych praw przed sądem. Dlatego też w jego ocenie niezbędna jest pomoc w postaci ustanowienia radcy prawnego bądź adwokata. Skarżący wyjaśnił, iż w skład jego majątku wchodzi mieszkanie o powierzchni 68 m2 . Ponosi miesięczne stałe wydatki związane ze spłatą raty kredytu hipotecznego w wysokości 250 zł miesięcznie. Dodatkowo opłaca alimenty na drugie dziecko w kwocie 200 zł miesięcznie. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, dlatego na podstawie art. 255 p.p.s.a., został on wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów tj: oświadczenia o posiadanych nieruchomościach w okresie od 01.01.2005r. do 10.09.2008r., oświadczenia czy jest zarejestrowany w odpowiednim Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy, wyjaśnień w formie pisemnej dotyczących wydatkowania dochodu uzyskanego w latach 2006-2007 ze sprzedaży ruchomości, wyciągów i wykazów z wszelkich posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy, odpisów dokumentów potwierdzających wysokość poniesionych kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, spłatą rat kredytów, opłatą alimentów . W złożonym na wezwanie w trybie art. 255 ustawy p.p.s.a oświadczeniu wnioskodawca wskazał, że jest współwłaścicielem mieszkania położonego w E. o powierzchni 61,60 oraz mieszkania położonego w E. o powierzchni 73,82 m2, na zakup którego zaciągnął kredyt w kwocie 52.876,21 we frankach szwajcarskich. Oświadczył także, że jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i nie posiada prawa do zasiłku od dnia 17 lipca 2008r. Wyjaśnił, że związku z prowadzoną działalności w latach 2006 i 2007 za okres 01.01.2007 r. do 31.12.2007 r. osiągnął dochód w kwocie 26.697,68 zł, który wydatkował na utrzymanie a także pokrycie poniesionej straty za rok 2006 w wysokości 7.081,75 zł. Na miesięczne koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego składają się : wydatki na czynsz mieszkaniowy w wysokości 213 zł., należne alimenty w wysokości 200 zł, spłata raty kredytu mieszkaniowego w kwocie 403,86 zł, opłata za abonament telewizyjny w kwocie 38zł, opłata za gaz w wysokości 100 zł, opłata za energię elektryczną w kwocie 100 zł oraz z tytułu kredytu zaciągniętego w Banku "A" na zakup aparatu wydatkuje kwotę 250 zł. Łączne wydatki miesięczne , związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego określił na kwotę 1.304,86 zł. Przy czym zaznaczył, że kwota ta nie obejmuje wydatków na wyżywienie. Zaznaczył, iż cała rodzina utrzymuje się z zasiłku macierzystego uzyskiwanego przez żonę wnioskodawcy . Oceniając przedstawioną sytuację życiową i materialną skarżącego w świetle przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy uznano, że przedstawiona we wniosku sytuacja materialna jak i w złożonych na wezwanie dodatkowych oświadczeniach nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika bowiem, że utrzymuje się wyłącznie z zasiłku macierzyńskiego w wysokości 800 zł miesięcznie brutto, przy czym jak sam wykazał na miesięczne stałe wydatki związane z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego wydatkuje kwotę 1.304,86 zł, kwota ta nie obejmuje wydatków na żywność, jak i w ocenie referendarza sądowego innych niezbędnych wydatków ponoszonych przez ogół społeczeństwa takich jak np. środki czystości, zakup niezbędnej odzieży itp. Powyższe już wskazuje, że oświadczenie wnioskodawcy jest niespójne i w związku z tym nie wiarygodne. Zaznaczyć przy tym należy, że skarżący nie wykazał żadnych ewentualnych oszczędności, z których mógłby pokrywać różnicę w wysokości osiąganych dochodów jak i ponoszonych wydatków. Nie wskazał także, żeby korzystał z pomocy osób trzecich. Poza stwierdzeniem, że lokal mieszkalny położony w E. nabył ze środków pochodzących od rodziców jak i wyjaśnieniem, że opłaty za to mieszkanie ponoszą w całości rodzice nie wskazał, iż udzielają mu ewentualnie jakiejkolwiek innej pomocy. W tak ustalonym stanie faktycznym, w sytuacji gdy oświadczenia wnioskodawcy o jego sytuacji materialnej i życiowej budzą wątpliwości, brak jest podstaw do stwierdzenia, że skarżący spełnia przesłanki do skorzystania z uprawnienia w postaci przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zaznaczyć przy tym należy, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy kieruje się wyłącznie przesłankami określonymi w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a tj. brakiem możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania przez skarżącego ( w zakresie całkowitym) czy też brakiem możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (zakresie częściowym) . Podniesione przez skarżącego okoliczności w postaci braku wykształcenia prawniczego czy też braku umiejętności przedstawienia swych praw przed sądem nie stanowią przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy, w związku z powyższym nie wpływają na możliwość podjęcia innego rozstrzygnięcia . Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że przyznanie prawa pomocy stanowi instytucję wyjątkową. Z tego też powodu, nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na wyjątkowy charakter tej instytucji przyznanie prawa pomocy powinno być zatem stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy wnioskodawca nie posiada żadnych możliwości sfinansowania kosztów związanych z dochodzeniem swoich praw przed Sądem. Ciężar udowodnienia i uwiarygodnienia, iż spełnia się przesłanki do uzyskania takiego zwolnienia ciąży na wnioskodawcy. Na marginesie powyższych rozważań wskazać należy, że strona prowadząc spory sądowe winna liczyć się z koniecznością ponoszenia koniecznych kosztów z tym związanych. Wskazać przy tym należy , że w sytuacji uwzględnienia skargi skarżącego poniesione w związku z tym koszty w granicach prawa zostaną zwrócone. W związku z tym na zasadzie art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.