I SA/Ol 366/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu w dniu 4 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "A." Sp. z o.o. w likwidacji w "[...]" od postanowienia Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 6 lipca 2016r., sygn. akt I SA/Ol 366/16 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A." Sp. z o.o. w likwidacji w "[...]" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier na automatach o niskich wygranych za sierpień 2010 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. A. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w "[...]" (dalej: skarżąca, Spółka) wystąpiła z wnioskiem, sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr, o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że kapitał zakładowy wynosi 3.000.000 zł, środki trwałe przedstawiają wartość 15.059.927,99 zł, zgodnie z bilansem za ostatni rok obrotowy skarżąca poniosła stratę w wysokości 4.754.042,47 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wyjaśniła, że nie posiada środków finansowych, które pozwoliłyby na opłacenie wpisu od skargi i innych kosztów sądowych. Decyzjami administracyjnymi Spółka została pozbawiona całego swojego majątku. Zamknięte zostały salony gier należące do skarżącej, zaś znajdujące się w nich automaty wraz ze znajdującą się w nich gotówką zostały zabezpieczone. Podkreśliła, że do chwili obecnej nie zapadł żaden prawomocny wyrok niekorzystny dla Spółki. Wskazała, że bilans wykazuje wyłącznie stratę, wobec czego obecnie firma nie posiada środków finansowych , aby opłacić wpis od skargi. Ponadto wyjaśniła, że na dzień 30.04.2016 r. w kasie posiadała środki w kwocie 9.763,59 zł. Uzyskuje dochody z tytułu umowy dzierżawy gruntów w wysokości 3.649 zł. Nadto zaznaczyła, że rok 2015 jest wciąż badany przez firmę audytorską. Saldo na rachunkach bankowych wynosi -25 zł i 0 zł. Do wniosku załączyła: zestawienie należności i zobowiązań – konto 220-4, konto 202, konto 234 stan na dzień 31.12.2015r., informację dodatkową i objaśnienia do sprawozdania finansowego oraz wprowadzenie do sprawozdania finansowego za rok obrotowy 24.02.2014 – 31.12.2014, dwie kopie bilansów za rok 2014, dwie kopie rachunków zysków i strat za 2014 r., kopię CIT-8 za okres od 01.01.2014 do 23.02.2014 r. i kopię CIT-8 za okres od 24.02.2014 r. do 31.12.2014 r., wyciąg z rachunku bankowego za okres od 01.04.2016 r. do 30.04.2016 r. W wykonaniu wezwania referendarza – m.in. o złożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych kont bankowych za ostatnie sześć miesięcy, oświadczenia w zakresie obowiązku dopłat, wydruku z programu księgowego – rachunku wyników i bilansu na dzień 31.12.2015 r. i 30.04.2016r., bilansu otwarcia likwidacji zatwierdzonego przez zgromadzenie wspólników, zestawienia należności i zobowiązań aktualnego na dzień 30.04.2016 r., zestawienia kosztów poniesionych przez Spółkę w okresie od 1.01.2016 do 30.04.2016 oraz kosztów poniesionych w związku z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika Spółka, złożyła: - oświadczenie, zgodnie z którym wspólnicy Spółki mogą być zobowiązania do dopłat w wysokości do dziesięciokrotnej wartości ich udziału w kapitale zakładowym spółki, - zestawienie należności i zobowiązań konto nr 202 , konto 234-0 i konto 241 na dzień 30.04.2016 r., - wyciągi z rachunku bankowego za okres od 01.12.2015r. – do 31.05.2016r. prowadzonego przez Bank "[...]", - wyciągi z rachunku bankowego za okres od 01.12.2015r. – do 31.05.2016r. prowadzonego przez Bank "[...]" - potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię rachunku zysków i strat za okres od 24.02.2014r. do 31.12.2014r., - potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię bilansu za okres od 24.02.2014r. do 31.12.2014 r., - zestawienie wysokości i źródeł finansowania Spółki w okresie od stycznia do kwietnia 2016 r., - zestawienie wydatków Spółki za okres styczeń-kwiecień 2016r., - kopię umowy Spółki z o.o. stan prawny na dzień 21.11.2002r., - oświadczenie pełnomocnika A. Sp. z o.o. o niepobraniu żadnych opłat za prowadzenie sprawy. Pomimo, złożonego oświadczenia przy piśmie z dnia 27.06.2016r. o przedłożeniu wydruku z programu księgowego – rachunku wyników i bilansu na dzień 31.12.2015 r. i 30.04.2016 r. Spółka nie przedłożyła tych dokumentów. Postanowieniem dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 366/16 Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy podkreślił m.in., że brak przedstawienia wydruku programu księgowego z bilansu za rok 2015 i za okres od 01.01.2016 r. do 30.04.2016 jak i rachunku zysków i strat za te okresy uniemożliwia jednak pełną ocenę w jakiej faktycznie sytuacji finansowej jest Spółka. Referendarz sądowy stwierdził, że w okresie od 01.01.2016 r. do 30.04.2016 r. na sfinansowanie działalności skarżącej z tytułu pożyczek, dopłat i umowy dzierżawy uzyskała środki finansowe w kwocie 291.896,00 zł. Natomiast z przedstawionych zestawień wydatków za ten okres wynika, że łączne wydatki strony w tym okresie wyniosły 209.402,26 zł. Tylko z tego zestawienia wynika, że na dzień 30.04.2016 r. Spółka dysponowała środkami finansowymi w kwocie 82.493,74 zł. Zaznaczył, że z przesłanych zestawień wydatków wynika, że poza opłatami z tytułu kosztów sądowych i związanymi z nimi wydatkami, oraz innymi wydatkami o charakterze publicznoprawnym Spółka ponosiła także wydatki z tytułu obsługi kadrowo-księgowej, a także koszty umów zlecenia, umowy o dzieło. Zdaniem referendarza sądowego powyższe potwierdza, że pomimo znacznego ograniczenia działalności gospodarczej Spółka poza zobowiązaniami publicznoprawnymi stara się również opłacać zobowiązania prywatnoprawne. Wskazano również, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Spółka zadeklarowała na poziomie 3.000.000,00 zł, a wartość środków trwałych na kwotę 15.059.927,00 zł na rok 2014. Wysokość zarówno kapitału zakładowego jak i wartość posiadanych środków trwałych, zdaniem referendarza sądowego świadczy o skali prowadzonej działalności gospodarczej. Oceny tej nie zmienia fakt, iż w sytuacji obecnej Spółka, jak twierdzi i co wynika z przedstawionych przez nią dokumentów księgowych, w praktyce nie prowadzi już działalności gospodarczej zaś jej majątek tj. salony gier ze znajdującymi się w nich automatami zostały zabezpieczone. Sam bowiem fakt zabezpieczenia środków trwałych nie pozbawił Spółki prawa własności do tego majątku, a jedynie ograniczył możliwość korzystania z niego, tym samym, w sytuacji gdy Spółka jest wciąż właścicielem środków trwałych o wartości ponad 15.000.000 zł niedopuszczalne byłoby w ocenie referendarza sądowego przyjęcie, że spełnia warunki do przyznania prawa pomocy. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem strona wniosła sprzeciw, w którym zarzuciła naruszenie przepisów postępowania – art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie, że sytuacja finansowa skarżącej pozwala jej na pokrycie kosztów sądowych w sytuacji gdy strona nie posiada wystarczających środków pieniężnych na uiszczenie kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu strona podniosła m.in., w zaskarżonym postanowieniu nie wzięto pod uwagę, że wobec Spółki prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne będące wynikiem decyzji administracyjnych, wymierzających spółce zobowiązania publicznoprawne w kwocie kilkudziesięciu milionów złotych, a wszystkie rachunki bankowe spółki zostały zablokowane. Wskazano, że Spółka nie jest w stanie spieniężyć posiadanego przez siebie majątku ruchomego i nieruchomego, ani praw majątkowych, gdyż są one zabezpieczone gigantycznymi hipotekami, w tym są one przedmiotem prowadzonych wobec spółki egzekucji. Jednocześnie skarżąca zwróciła uwagę na fakt, że dowiodła już dostatecznie fakt swojej niewypłacalności, choćby na skutek podjęcia przez Zarząd Wspólników uchwały o postawieniu spółki w stan likwidacji z uwagi na brak środków na dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącej w obecnej kondycji finansowej nie można przyjąć, że Spółka dysponuje środkami na pokrycie przedmiotowego wpisu sądowego od skargi do WSA w Olsztynie. Spółka nie prowadzi obecnie żadnej działalności gospodarczej, a jej działalność ogranicza się wyłącznie do prowadzenia szeregu spraw, sądowych, administracyjnych i sądowo-administracyjnych. Powyższa sytuacja, w której Spółka nie ma możliwości uzyskania przychodów, spowodowana została czynnikami od niej niezależnymi. Skarżąca wskazała, że: - środki trwałe, które posiada Spółka, są przedmiotem licznych postępowań egzekucyjnych; - Spółka nie posiada aktywów obrotowych, które dałoby się upłynnić i zamienić w gotówkę; - wbrew stanowisku organu, na udziałowców Spółki i ich decyzji o ewentualnych dopłatach Spółka nie ma wpływu, jednakże nie dziwi się ich niechęci do dalszego finansowania Spółki w obecnej sytuacji, w której poprzez opisane wyżej działania stracili zainwestowane w spółkę środki, które w efekcie zostały zabezpieczone na cele prowadzonych przeciw Spółce postępowań egzekucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 p.p.s.a., m. in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takowego postanowienia sąd- jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. - wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od rzeczonego postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. ( § 2 w/w przepisu ). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. ( § 3 tegoż przepisu ). Wobec powyższego art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. W komentowanej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny działa jako sąd drugiej instancji stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie należy zwrócić uwagę, że skarżąca wniosła sprzeciw "od postanowienia starszego sekretarza sądowego", natomiast ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje, by postanowienia wydawał sekretarz sądowy. Zaskarżane postanowienie zostało zgodnie z przepisami wydane przez referendarza sądowego. W przedmiotowej sprawie Spółka ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. jej obowiązkiem było wykazanie, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu analiza wniosku skarżącej nie pozwalała na przyjęcie, że wykazała ona brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a zatem zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy zasadnie odmówił przyznania Spółce wnioskowanego wsparcia , dokonując pełnej analizy jej sytuacji finansowej. Sąd zwraca uwagę, że w świetle przedłożonych z wnioskiem dokumentów kapitał zakładowy Spółki wynosi 3.000.000 zł, wartość środków trwałych 15 059 927,99 zł, zaś w 2014 r. Spółka odnotowała stratę rzędu 4.754.042,47 zł. Zestawienie powyższych danych dowodzi, że skarżąca jest w stanie uczynić zadość określonej w art. 199 p.p.s.a. zasadzie ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie. Należy zwrócić uwagę, że skoro wspólnicy Spółki nie skorzystali z możliwości jej dokapitalizowania, a wnioskodawca nie wyjaśnia motywów takiej decyzji, jak i okoliczności ją uzasadniających, nie sposób uznać, że Spółka podjęła maksimum starań, aby przezwyciężyć swoją trudną sytuację finansową, a w konsekwencji wykazała brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do akceptacji stanu, w którym w razie wystąpienia trudności finansowych wspólnicy spółki w każdym wypadku i bez względu na okoliczności oraz posiadany przez nich majątek mogą odmówić jej dokapitalizowania, a sąd rozpoznając wniosek o przyznania prawa pomocy winien niejako automatycznie przyznać je w żądanym przez stronę zakresie i w istocie przerzucić ciężar ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa. Należy podkreślić, że fakt likwidacji Spółki nie przesądza sam w sobie o jej niewypłacalności lub utracie płynności finansowej. Skoro okoliczności takich skarżąca nie wykazała tak w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i wniesionym sprzeciwie, nie sposób przyjąć, że referendarz sądowy bezzasadnie nie uwzględnił ich przy rozpoznaniu wniosku. W ocenie Sądu w zaskarżonym postanowieniu referendarz sądowy w pełni zasadnie oceni kondycję finansowa skarżącej. W Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie równolegle do przedmiotowej sprawy toczy się postępowanie z 11 skarg Spółki. Łączna wysokość wpisów od skarg w 12 sprawach zawisłych przed tut. Sądem wynosi 15.260 zł. W tym miejscu należy podkreślić, że podmiot decydujący się na prowadzenie działalności gospodarczej musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w przypadku zainicjowania sprawy sądowej. Jeżeli natomiast chodzi o zaistnienie stanu niewypłacalności lub stanu utraty płynności finansowej Spółki, to powyższe okoliczności zgodnie z przepisami prawa upadłościowego nakładają na spółkę kapitałową – także znajdującą się stanie w likwidacji – obowiązek złożenia (pod rygorem odpowiedzialności karnej i odszkodowawczej) wniosku o ogłoszenie upadłości. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego utrzymano w mocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.