I SA/Ol 37/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stacji Paliw s.c E. M., W. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: podatku akcyzowego za miesiące październik 2006-maj 2007 r. oraz wrzesień 2007 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci: zwolnienia od kosztów sądowych i częściowego zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 2 lutego 2010 r. skarżący W. M. zwrócił się o: zwolnienie od kosztów sądowych, częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną E. M. oraz dwójką małoletnich dzieci. Ze złożonego oświadczenia wynika, że posiada dom o powierzchni 700 m2. Z nieruchomości tej prowadzona jest egzekucja przez Komornika sądowego, Naczelnika Urzędu Skarbowego a ponadto na jej nabycie skarżący zaciągnął kredyt hipoteczny w wysokości 323.000 ChF. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że z posiadanych nieruchomości i ruchomości prowadzona jest egzekucja administracyjna. Stwierdził, że nie posiada majątku jak i gotówki umożliwiającej uiszczenie należnych kosztów sądowych. Rubryki 10 formularza wniosku PPF "Dochody" wnioskodawca nie wypełnił. Do wniosku załączył: dwa internetowe wyciągi z konta bakowego potwierdzające wysokość salda na rachunku w wysokości -90.000 zł i -290.000 zł oraz banku określające stan rachunków: firmowego – środki dostępne -200.012,68 zł, saldo 1.443,60 zł, osobistego – środki dostępne -377,42 zł, saldo -80.000 zł, łączne saldo -78.556,40 zł. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy może zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony wezwanie z dnia 12.02.2010 r. W wezwaniu tym zwrócono się w terminie siedmiu dni o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak: a. oświadczenie o wysokości uzyskiwanych dochodów i kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, wskazanie źródeł pochodzenia środków pieniężnych ponoszonych na niezbędne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz wszelkie inne wydatki, b. przedłożenie wykazu wszystkich posiadanych nieruchomości i ruchomości w okresie od 01.01.2007 r. do 2.02.2010 r., c. przedłożenie: dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów, odpisów ewentualnie posiadanych polis ubezpieczeniowych, odpisów zeznań podatkowych za rok 2008 i 2009. W odpowiedzi na wezwanie W. M. przedłożył oświadczenie o wysokości dochodów za okres od 10-12/2009 r., z którego wynikało, że: z tytułu świadczonych usług transportowych uzyskał przychód w wysokości 234.4999,93 zł, poniósł koszty w wysokości 215.596,07 zł , najmu – uzyskał przychód w wysokości 28.500 zł, poniósł koszty w wysokości 80.013.33 zł, oraz ze Stacji Paliw s.c. uzyskał przychód w wysokości 800.495,62 zł, poniósł koszty w wysokości 783.149,98 zł. W okresie tym opłacił składki z tytułu ubezpieczenia społecznego w wysokości 2.839,20 zł, ubezpieczenia zdrowotnego 1.931 zł oraz składkę na fundusz pracy w wysokości 234,70 zł. Oświadczył, że za ww. okres nie wystąpił obowiązek zapłaty podatku dochodowego. Przedłożył odpis faktury VAT z dnia 25.01.2010 r. za gaz na kwotę 2.687,59 zł, rachunek za energię elektryczną za sześć miesięcy na łączną kwotę 6.366,29 zł, rachunek za wodę w wysokości 390,87 zł. Dodatkowo przedłożył odpis zwykły księgi wieczystej z dnia 21.01.2010 r. z którego wynika, że nieruchomość przy ul. "A w O. obciążona jest hipoteką umowną kaucyjną na sumę 1.181.130,39 zł na rzecz Banku SA, hipoteką przymusową kaucyjną na sumę 292.622 zł na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego, hipoteką umowną zwykłą na sumę 420.438,86 zł na rzecz "A" Sp. z o.o. Ponadto dołączył kserokopie czterech kart pojazdów oraz jeden dowód rejestracyjny, polisę od odpowiedzialności cywilnej, w związku z prowadzoną działalnością transportową, polisę ubezpieczeniową budynku na kwotę 3.138.000 zł, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2008, z którego wynikało, że skarżący uzyskał przychód w wysokości 6.433.186,06 zł, poniósł koszty w kwocie 5.814.634,69 zł, dochód w wysokości 618.551,37 zł, umowę z dnia 13.03.2009 r. o kredyt obrotowy w rachunku bieżącym na zasadach uproszczonych oraz oświadczenie o osobach pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie całkowitym stosownie do art. 245 § § 2 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast zgodnie z § 3 p.p.s.a. ww. artykułu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy, zauważyć należy, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenie w formularzu wniosku PPF nie dawało podstawy do ustalenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. W związku z powyższym wystosowano do skarżącego wezwanie do uzupełnienia wniosku, w którym precyzyjnie określono jakich informacji orzekający referendarz sądowy oczekuje i jakie dokumenty na tę okoliczność miały zostać przedstawione. Wyjaśnić należy, że czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji - podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Oceniając przedstawione przez stronę dokumenty należy stwierdzić, iż nie dają one podstaw do przyjęcia, iż skarżącego można zaliczyć do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa. Zauważyć bowiem należy, że skarżący jest właścicielem znacznego majątku w postaci nieruchomości o powierzchni 700 m2 oraz pięciu samochodów. Wskazać przy tym należy, że wartość odtworzeniową nieruchomości skarżący oszacował na kwotę 3.138.000 zł (jest to kwota wynikająca z polisy ubezpieczeniowej) natomiast wartość obciążających nieruchomość hipotek wynosi 1.894.191,25 zł. Nadto jak wynika z przedstawionych oświadczeń skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje znaczące przychody. Jak wynika bowiem z zeznania podatkowego za rok 2008 wnioskodawca uzyskał przychód w wysokości 6.433.186,06 zł po odliczeniu zaś kosztów dochód wyniósł 618.551,37 zł, również z przedstawionego zestawienia dochodów za okres 10-12.2009 r. można wywnioskować, że pomimo poniesionej straty z tytułu najmu z pozostałych dwóch działalności skarżący osiąga znaczący dochód. Powyższe dane wskazują, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach, osiągając obroty finansowe, które choć za ostatni kwartał 2009 r. nie przyniosły dochodu, to jednak wskazują na prowadzenie aktywnej działalności gospodarczej. Należy przy tym zauważyć, że wnioskodawca nie przedstawił zeznania podatkowego za cały rok 2009 r. Przy czym nawet zakładając, że przychody, a tym samym dochody (ewentualnie strata) są mniejsze w stosunku do roku 2008 r., to nadal są na tyle wysokie, aby umożliwiły wygospodarowanie części środków pieniężnych ze środków przeznaczonych na finansowanie prowadzonej działalności gospodarczej, na pokrycie należnego wpisu sądowego, który wynosi 4.016 zł. Skoro zaś skarżący nadal aktywnie uczestniczy w obrocie gospodarczym, to można przyjąć, że w dłuższym okresie czasu liczy na zysk. Wskazać przy tym należy, że przedstawiona umowa kredytu obrotowego z dnia 13.03.2009 r. świadczy o zdolności kredytowej skarżącego i tym samym w przypadku braku aktualnie wolnych środków pieniężnych, skarżący może posiłkować się kredytem lub pożyczką na opłacenie należnych kosztów sądowych. Odnosząc się do wskazywanej przez stronę wysokości wydatków, stwierdzić należy w pierwszej kolejności, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest istotna wysokość deklarowanych przez rodzinę wydatków, ale kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącego nie uzasadnia twierdzenia, iż były to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Przede wszystkim należy wskazać, że przedstawione rachunki i faktury za media dotyczą nieruchomości przy ul. "A", a więc należy przypuszczać, że dotyczą one zarówno kosztów związanych z utrzymaniem miejsca zamieszkania skarżącego jak i siedzib jego firm, a więc stanowią koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazać przy tym należy, że strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niezbędnych dla utrzymania, a ubiegający się o taką pomoc winien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Należy podkreślić, iż opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym i potrafi to rzetelnie wykazać. Rozpoznając wniosek skarżącego w kontekście przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy bada się całokształt sytuacji życiowej w jakiej znajduje się strona. Tym samym, w takiej sytuacji referendarz sądowy uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony, a co się z tym wiąże- instytucja ta nie może być wobec skarżącego zastosowana. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.