I SA/Ol 37/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Piskozub po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia: odrzucić skargę W dniu 9 maja 2011r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło pismo A. B. z dnia 4 maja 2011r., adresowane do Sądu Okręgowego, zatytułowane: "Skarga na czynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w L.". W piśmie tym, A.B. zakwestionował zajęcie przez ZUS swego świadczenia emerytalno-rentowego oraz domagał się ponownego rozpatrzenia przez Prezesa ZUS wniosku o umorzenie należności z dnia 20 stycznia 2011r. Jednocześnie wniósł o: - zawieszenie postępowania egzekucyjnego, - powołanie przez Sąd biegłego sądowego celem ustalenia faktycznej wysokości zobowiązań względem ZUS, - anulowanie odsetek od dnia 30 czerwca 2009r. do czasu zakończenia postępowania. Po przekazaniu sprawy, postanowieniem z dnia "[...]" o sygn. akt "[...]" Sąd Okręgowy przekazał skargę wnioskodawcy dotyczącą ponownego rozpoznania wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie art.464§1 k.p.c. do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie ( pkt II postanowienia). Z uzasadnienia postanowienia wynikało, że rozpoznanie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek nie należy do właściwości sądu powszechnego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 10.03.2011r., nakazano Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych ustalenie, czy skarżący wnosi skargę na decyzję ZUS w przedmiocie odmowy umorzenia należności. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie względnie oddalenie. Wyjaśnił, że sprawa umorzenia należności została rozstrzygnięta decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" (umarzającą postępowanie w części dotyczącej umorzenia składek finansowych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek) oraz nr "[...]" z dnia "[...]" (odmawiającą umorzenia składek). W wyniku założenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, wydane zostały w dniu "[...]" decyzje nr "[...]" i "[...]" utrzymujące w mocy poprzednie rozstrzygnięcia. Obie decyzje zostały doręczone stronie w dniu 21 lutego 2011r., od których w ustawowym terminie nie wniesiono skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W załączeniu do pisma z dnia 20 stycznia 2012r. ZUS Oddział w O. przesłał pismo skarżącego, w którym A.B. poinformował, że jego pismo z dnia 04 maja 2011r. należy traktować jako wniosek o zawieszenie ( wstrzymanie) postępowania egzekucyjnego na okres od 01.01.2012r. do 31.07.2012r. oraz o umorzenie odsetek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 45 ust 1 oraz art. 77 ust 2 gwarantuje każdemu prawo do sądu, stwarzając domniemanie kompetencji sądu powszechnego we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177 Konstytucji). Tym samym konstytucyjny model sądownictwa zakłada całkowitą odrębność sądownictwa powszechnego i innych sądów (np. sądów administracyjnych) oraz konieczność wyraźnego rozgraniczenia zadań i właściwości pomiędzy tymi sądami z zastrzeżeniem, iż w przypadku wątpliwości to po stronie sądów powszechnych leży domniemanie kompetencji w rozstrzygnięciu danej sprawy. W myśl art. 1 kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw administracyjnych, to znaczy spraw z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz innych spraw, do których stosuje się na mocy przepisów szczególnych przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. Kontrola sądów administracyjnych polega na sprawdzaniu zgodności z prawem działalności administracji publicznej i polega na orzekaniu w sprawach skarg wniesionych przez uprawnione podmioty w sprawach podlegających właściwości sądów administracyjnych. Zgodnie natomiast z art. 3§2 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na : 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. § 3. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W myśl art. 5 p.p.s.a. Sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach : 1) wynikających z nadrzędności i podległości organizacyjnej w stosunkach między organami administracji publicznej; 2) wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi; 3) odmowy mianowania na stanowiska lub powołania do pełnienia funkcji w organach administracji publicznej, chyba że obowiązek mianowania lub powołania wynika z przepisów prawa; 4) wiz wydawanych przez konsulów, z wyjątkiem wiz wydanych cudzoziemcowi będącemu członkiem rodziny obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 144, poz. 1043); 5) zezwoleń na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego wydawanych przez konsulów. Mając na uwadze powyższe przepisy stwierdzić należy, że przedmiot niniejszej sprawy – wniosek o umorzenie należności z tytułu składek - jak błędnie wskazał sąd powszechny nie mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych, powołanych do kontroli określonej działalności administracji publicznej. Zgodnie z natomiast z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z kolei, przepis art. 58 § 4 p.p.s.a. przewiduje, że sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. W doktrynie podkreśla się jednak, że uwzględniając konstytucyjne określenie właściwości sądów administracyjnych i treść art. 1,3,5,13 i 15 p.p.s.a. przyjąć należy, iż sąd administracyjny nie może odrzucić skargi w sprawie, w której sąd powszechny przyjął brak drogi sądowej, ale tylko wtedy, jeśli stwierdzi, że skarga dotyczy takich działań lub bezczynności administracji, o których jest mowa w art. 3, a równocześnie nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 5 p.p.s.a., oczywiście z uwzględnieniem przepisów szczególnych. Inny sposób rozumienia tego przepisu pozostawałby w sprzeczności z art. 177 i 184 Konstytucji RP (vide: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. T. Wosia, LexisNexis 2005,str. 287-288). Tym samym sąd administracyjny nie może odrzucić skargi jedynie w sytuacji, gdy uzna, że sprawa będąca przedmiotem rozpoznania podlega jego kognicji. W przeciwnym przypadku, tj. wcześniejszego uznania się w tej sprawie przez sąd powszechny za niewłaściwy, sąd administracyjny ma prawo do odrzucenia skargi. Mając powyższe na względzie wskazać także należy, że z załączonego przez ZUS treści pisma z dnia 15.01.2012 r. wynika, że przedmiotem "skargi" z dnia 4 maja 2011r. było żądanie zawieszenia (wstrzymania) postępowania egzekucyjnego oraz umorzenia odsetek, a nie skarga na decyzje organu w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Rozpatrzenie zaś ww. wniosków nie należy również do właściwości sądu administracyjnego. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.