I SA/Ol 37/25
WyrokWSA w Olsztynie2025-03-25
Skład orzekający: Andrzej Brzuzy, Anna Janowska, Jolanta Strumiłło
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatki poniesione przez niepubliczne przedszkole na wynagrodzenie dyrektora pobierającego zasiłek chorobowy, nagrody dla pracowników, nadpłatę składek na podatek dochodowy za poprzedni rok oraz utrzymanie pomieszczeń przed rozpoczęciem działalności, mogą być finansowane z dotacji oświatowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wydatki poniesione na wynagrodzenie dyrektora pobierającego zasiłek chorobowy, nagrody dla pracowników (nieuzasadnione konkretnymi osiągnięciami i przyznawane szeroko), nadpłatę składek na podatek dochodowy za poprzedni rok budżetowy oraz utrzymanie pomieszczeń przed rozpoczęciem działalności, nie mogą być finansowane z dotacji oświatowej, ponieważ są to wydatki niezgodne z przeznaczeniem dotacji. Dotacja oświatowa może być wykorzystana wyłącznie na cele określone w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych, a nie na dowolne wydatki związane z prowadzeniem placówki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta o określeniu wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez niepubliczne przedszkole w kwocie 82.608,37 zł za 2022 r. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Wśród zakwestionowanych wydatków znalazły się: wynagrodzenie organu prowadzącego (pełniącego jednocześnie funkcję dyrektora) w okresie pobierania zasiłku chorobowego, nagrody dla pracowników, nadpłata składek na podatek dochodowy za poprzedni rok oraz wydatki na utrzymanie pomieszczeń przed rozpoczęciem działalności. SKO uchyliło decyzję w części dotyczącej ekwiwalentów za niewykorzystany urlop, umarzając postępowanie w tym zakresie, a w pozostałej części utrzymało decyzję organu I instancji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Anna Janowska, sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Protokolant sekretarz sądowy Weronika Ćwiek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2025 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 28 października 2024 r., nr Rep.1231/IN/24 w przedmiocie określenia wysokości dotacji do zwrotu za 2022 rok oddala skargę.
Decyzją z 10 lipca 2024 r. Prezydent (dalej jako: "organ I instancji") na podstawie art. 104 §1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.), dalej jako: "k.p.a.", a także art. 60 pkt 1 i 2, art. 67 i art. 252 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1270, ze zm.), dalej jako: "u.f.p.", oraz art. 35 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 754), dalej jako: "u.f.z.o.", ustalił I. K. (dalej jako: "strona", "skarżąca", także "organ prowadzący") prowadzącą Niepubliczne Przedszkole "[...]" w A. (dalej jako: "Przedszkole") wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi w kwocie 82.608,37 zł za 2022 r. wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowej.
Jak wynika z przekazanych sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy oraz uzasadnienia rozstrzygnięcia organu I instancji strona jako organ prowadzący Przedszkole w 2022 r. otrzymała z budżetu Gminy Miasta (dalej jako: "gmina") dotację w łącznej wysokości 1.188 948,33 zł na 1359 wychowanków.
Wskutek przeprowadzonej w Przedszkolu kontroli w zakresie oceny prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji oświatowej udzielonej z budżetu gminy w 2022 r. ustalono, że strona wykorzystała dotację niezgodnie z przeznaczeniem w łącznej kwocie 82.608,37 zł na:
1) wynagrodzenie I. K. - organu prowadzącego Przedszkole, pełniącej jednocześnie obowiązki dyrektora Przedszkola w łącznej wysokości 37.018,00 zł,
2) wypłacenie nagród dla pracowników Przedszkola w łącznej wysokości 38.002,35 zł (w tym 32.464,00 zł na nagrody oraz 5.538,35 zł na opłacenie składek ZUS od tych nagród),
3) dokonanie nadpłaty składek na podatek dochodowy za grudzień 2021 r. w wysokości 121,03 zł,
4) poniesienie wydatków na wypłatę ekwiwalentów za niewykorzystane urlopy pracowników w łącznej wysokości 6.495,31 zł (w tym 5.515,02 zł jako ekwiwalent oraz 980,29 zł na opłacenie składek ZUS pracodawcy),
5) poniesienie wydatków na utrzymanie pomieszczeń przy ul. [...] przed 1 września 2022 r. w łącznej wysokości 971,68 zł.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy", "organ") decyzją z 28 października 2024 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej kwoty 6.495,31 zł, tj. poniesienia wydatków z dotacji na wypłatę w 2022 r. ekwiwalentów za niewykorzystany urlop wypoczynkowy pracowników Przedszkola i w tym zakresie umorzyło postępowanie I instancji. W pozostałej części, tj. dotyczącej ustalenia dotacji za 2022 r. wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem i podlegającej zwrotowi decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy.
W pierwszej kolejności SKO przytoczyło treść art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 5, ust. 6 pkt 1 i 2 u.f.p. Wyjaśniło, że sprawa niniejsza dotyczy tzw. dotacji oświatowej, której środki beneficjent zobligowany jest spożytkować na realizację zadań określonych w art. 35 ust. 1 u.f.z.o., a następnie wymieniło zadania organu prowadzącego placówkę wynikające z treści art. 10 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r. poz. 1082, ze zm.), dalej jako: "Prawo oświatowe". Organ odwoławczy podał, że wydatki na prowadzenie szkoły/przedszkola mogą być finansowane z dotacji, jeżeli służą kształceniu, wychowaniu lub opiece w związku z realizacją bieżących zadań przedszkola/szkoły. Jeżeli podmiot prywatny przyjął we władanie środki publiczne, to ciąży na nim obowiązek szczegółowego rozliczenia się z tych środków. Brak woli takiego rozliczenia i działania w sposób transparentny w odniesieniu do środków publicznych powoduje, że podlegają one zwrotowi w części nieprawidłowo wykorzystanej. Pieniądze z dotacji nie mogą być przeznaczane na ogólne sfinansowanie działania placówki.
Następnie SKO odniosło się do zarzutu odwołania dotyczącego braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy i naruszenia m.in. przepisów art. 7, art. 8, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. poprzez oparcie decyzji administracyjnej na wynikach kontroli beneficjenta środków publicznych, uznając go za bezzasadny. W ocenie SKO wynik kontroli przeprowadzanej przez organ dotujący jest dowodem, o którym mowa a art. 75 §1 k.p.a. Zakres przedmiotowej kontroli obejmował prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji udzielonej z budżetu gminy w 2022 r. Protokół z kontroli korzysta, jako dokument urzędowy, z domniemania wiarygodności zawartych w nim ustaleń. Dowód ten może być co prawda kwestionowany przez stronę, ale konieczne jest tu przedstawienie przez zainteresowanego konkretnych dowodów w sposób niebudzący wątpliwości podważających wiarygodność dokumentu urzędowego. SKO dodało, że strona złożyła zastrzeżenia do protokołu kontroli, na które została sformułowana stosowna odpowiedź, a następnie przekazano jej wystąpienie pokontrolne, na które przedłożyła odpowiedź.
SKO uznało, że rację ma organ I instancji, że wypłacone ze środków dotacyjnych wynagrodzenie dyrektor Przedszkola podczas przebywania na zasiłku chorobowym i pobierania świadczenia w tym okresie z ZUS stanowi o wykorzystaniu dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Sfinansowanie z dotacji wynagrodzenia za okres tożsamy z pobieraniem z ZUS zasiłku chorobowego jest sytuacją niedopuszczalną. W czasie przebywania na zwolnieniu lekarskim świadczeniobiorca nie powinien wykonywać pracy, a zasiłek chorobowy stanowi rodzaj rekompensaty za utracony zarobek w związku z chorobą. Budżet państwa nie może być dwukrotnie obciążony - raz ze środków dotacyjnych, raz z zasiłkowych. Zasiłek z ZUS wchodzi w miejsce wynagrodzenia, a nie stanowi jego uzupełnienia. Zatem w ocenie organu odwoławczego słusznie uznano, że kwota dotacji wykorzystana na wypłatę wynagrodzenia dyrektora w okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim została wydatkowana niezgodnie z przeznaczeniem.
Następnie SKO podało, że Przedszkole wpłaciło z tytułu podatku dochodowego od umów o pracę rozliczanych z dotacji kwotę 6.735,00 zł, więcej o 121,03 zł niż kwota wymagana, przy czym nie wykazano konieczności wydatkowania środków na taką nadpłatę. Przedszkole w grudniu 2021 r. dokonało wpłaty z tego tytułu w kwocie 6.220,78 zł, zaś w styczniu 2022 r. dodatkowo przekazało kwotę 635,25 zł. Zatem łącznie Przedszkole wpłaciło z tego tytułu więcej o 121,03 zł., a to oznacza, że środki pochodzące z dotacji z 2022 r. wykorzystano niezgodnie z przeznaczeniem. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że wydatki bieżące placówek niepublicznych, finansowane z dotacji otrzymywanej od jednostki samorządu terytorialnego są objęte zasadą roczności budżetu, wyrażoną w art. 211 ust. 2 i 3 u.f.p. To zaś skutkuje tym, że upoważnienie do wydatkowania zaplanowanych środków budżetowych nie jest "permanentne" i co do zasady wygasa z końcem roku budżetowego. W konsekwencji należało przyjąć, że wydatki bieżące strony (związane z podatkiem od wynagrodzeń), dotyczące 2021 r. mogły być sfinansowane z dotacji na 2021 r. Nie jest natomiast dopuszczalne pokrywanie ze środków finansowych otrzymanych w formie dotacji, objętych budżetem na 2022 r. Powyższe zdaniem SKO prowadzi do wniosku, że koszty wydatków przypadających na 2021 r. nie mieszczą się w pojęciu wydatków bieżących, które obejmuje dotacja z 2022 r. Rozliczanie dotacji metodą kasową nie ma żadnego wpływu na te ustalenia, podobnie jak niejasne sformułowanie zawarte w odwołaniu, że nadpłacona kwota składek na podatek dochodowy została przeznaczona na składki za rok 2023, a zatem w 2023 r. dokonano zapłaty składek o kwotę mniejszą niż owa nadpłata, co pozostaje bez związku z decyzją.
W dalszej kolejności SKO podniosło, że uprawnienie placówek niepublicznych do otrzymania dotacji oświatowej jest uwarunkowane posiadaniem statusu szkoły/przedszkola niepublicznego, to zaś wymaga dokonania stosowanego zgłoszenia oraz wpisania placówki do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego, który ma charakter konstytutywny. Dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji podmiot uzyskuje status placówki niepublicznej, uprawniający do realizacji zadań z zakresu kształcenia i wychowania, a w konsekwencji prawo do ubiegania się o dotację oświatową w związku z prowadzoną działalnością realizującą zadania oświatowe. Działalność edukacyjną podejmuje w dacie oznaczonej we wpisie do ewidencji. W przedmiotowej sprawie Przedszkole zawarło umowę dzierżawy pomieszczeń przy ul. [...] w A. w dniu 10 lutego 2022 r., ale działalność w tym miejscu Przedszkole rozpoczęło dopiero z dniem 1 września 2022 r. Wynika to z nadesłanych na żądanie SKO w toku postępowania odwoławczego dokumentów, tj. zaświadczenia nr [...] z 15 września 2022 r. zmieniającego zaświadczenie nr [...] o wpisie do ewidencji szkół i placówek niepublicznych wystawionego przez Prezydenta, opinii Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w A. z 31 sierpnia 2022 r. potwierdzającej spełnienie wymagań do prowadzenia Przedszkola wydanej po kontroli z 31 sierpnia 2022 r., opinii sanitarnej wydanej przez Państwowy Powiatowy Inspektorat Sanitarny w A. z 29 sierpnia 2022 r. w zakresie wymagań sanitarno-higienicznych dotyczących Przedszkola wydanej po kontroli sanitarnej przeprowadzonej na wniosek strony z 1 sierpnia 2022 r. Zatem w ocenie SKO organ I instancji zasadnie przyjął, że organ prowadzący nie mógł przed 1 września 2022 r. ponosić wydatków związanych z tym lokalem ze środków dotacyjnych, skoro nie prowadził pod tym adresem działalności przedszkolnej. Dotyczy to zarówno opłaty za centralne ogrzewanie, jak i za zużycie energii elektrycznej.
Następnie organ odwoławczy podał, że organ I instancji zakwestionował wypłacenie pracownikom Przedszkola nagród w grudniu 2022 r., zaś co istotne z punktu widzenia zarzutów eksponowanych w odwołaniu, nie zakwestionowano samego faktu przyznania nagród, a jedynie sfinansowanie wypłaty tych nagród ze środków pochodzących z dotacji. Wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony zarówno przez organ I instancji, jak i przez organ odwoławczy w pełni potwierdza, że pracownikom w grudniu 2022 r. wypłacono nagrody za "wzorowe wypełnienie swoich obowiązków pracowniczych, przejawianie inicjatywy w pracy i podnoszenie jej wydajności", zaś podstawę ich przyznania stanowił art. 105 Kodeksu pracy (k.p.), dotyczący nagród. Każdy z pracowników otrzymał pismo o przyznaniu nagrody. SKO wyjaśniło, że jeśli chodzi o sposób określenia relacji zachodzących między wynagrodzeniem za pracę a nagrodą z art. 105 k.p., to wynagrodzenie należy się pracownikowi za zwykłe (normalne) wykonywanie obowiązków pracowniczych, czyli w szczególności za sumienne i staranne wykonywanie pracy (art. 100 §1 k.p.), natomiast nagrody są świadczeniami wyjątkowymi, które mogą być przyznawane za to, co wykracza poza katalog czynności, do których pracownik zobowiązał się nawiązując stosunek pracy, a więc za to, co przekracza jego (zwyczajne) obowiązki. Innymi słowy, nagrody mogą być przyznawane pracownikowi jedynie za ponadprzeciętne wykonywanie obowiązków służbowych, a nie za "normalnie" wykonywaną pracę. Inne są zatem kryteria faktyczne i prawne przyznawania nagród i premii. Dlatego też SKO zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji, że nagrody nie mieszczą się w pojęciu bieżących wydatków, które mogą być sfinansowane z dotacji oświatowej. W Przedszkolu wypłacono jednorazowo w grudniu 2022 r. z pieniędzy pochodzących z dotacji nagrody 16 pracownikom. Uzasadnienia wszystkich nagród były identyczne i sprowadzały się do formułki zaczerpniętej z przepisu art. 105 K. p. Z żadnej informacji o przyznaniu nagrody nie wynikają jakiekolwiek konkretne przesłanki uzasadniające przyznanie nagrody danemu pracownikowi. Nagrody wypłacone zostały co do zasady w jednakowej wysokości po 2.201,00 zł (w 14 przypadkach, 1 raz - 1.100,00 zł i 1 raz 550,00 zł). SKO dodatkowo wskazało, że z list płac znajdujących się w akiach sprawy wynika, że nagrody i premie stanowiły całkowicie odrębne pozycje i nie funkcjonowały w sposób dowolnie zamienny. Wypłacane środki stanowiły w istocie przysporzenie majątkowe dla pracowników bez konkretnie wykazanego uzasadnienia. W konsekwencji SKO uznało, że w sprawie doszło do wykorzystania dotacji oświatowej niezgodnie z jej przeznaczeniem w zakresie wypłaconych dodatkowych środków i pochodnych w postaci składek ZUS.
Z kolei na uwzględnienie w ocenie organu odwoławczego zasługiwał argument odwołania, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop stanowi wynagrodzenie za świadczoną wcześniej pracę związaną z realizacją zadań Przedszkola i może być sfinansowany środkami z dotacji, bowiem wynagrodzenie za pracę podlega takiemu finansowaniu. Niezasadnie zatem organ I instancji przyjął, że strona poniosła wydatki na wypłatę ekwiwalentów za niewykorzystane urlopy pracowników w kwocie łącznej 6.495,31 zł z dotacji w sposób niezgodny z przeznaczeniem. W sprawie chodziło o wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy dwóch pracowników Przedszkola (woźne oddziałowe), które zakończyły pracę w Przedszkolu w marcu i w sierpniu 2022 r. Prawo do ekwiwalentu jest wiec prawem pochodnym od prawa do urlopu. W sytuacji, gdy ze względu na ustanie stosunku pracy nie jest możliwe wykorzystanie przez pracownika prawa do urlopu, pracodawca jest zobowiązany do wypłaty ekwiwalentu. Obowiązek ten wynika ze stosunku pracy i jest ściśle związany z wykonywaniem przez pracownika pracy w czasie, w którym stosunek pracy istniał.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona zaskarżyła decyzję SKO w części, tj. w zakresie kwoty 76.113,06 zł wynikającej z decyzji organu I instancji, w którym nie zostało wydane rozstrzygnięcie przez SKO. Wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 107 §1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej, która nie zawiera prawidłowo sformułowanego rozstrzygnięcia. SKO orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej kwoty 6.495,31 zł i w tym zakresie umorzyło postępowanie I instancji, natomiast nie orzekło o pozostałej części decyzji, tj. w zakresie obowiązku zwrotu przez skarżącą kwoty 76.113,06 zł., a tym samym rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest niepełne i nieprawidłowe:
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 81a §1 k.p.a. poprzez błędną ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia w sprawie, w szczególności: (-) poprzez brak rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz pominięcie okoliczności dotyczących sprawy, (-) poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez dowolne i wybiórcze przeanalizowanie dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 35 ust. 1 u.f.z.o. w związku z art. 10 ust. 1 Prawa oświatowego w związku z art. 252 ust. 1 u.f.p. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że wypłacona dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, podczas gdy w rzeczywistości została ona wydatkowana na cele wskazane w u.f.z.o. oraz na zadania organu prowadzącego, które mogą być finansowane z dotacji oświatowej, a tym samym dotacja została przeznaczona na pokrycie wydatków bieżących, które mogą być pokryte dotacją w związku z realizacją celów z zakresu kształcenia, wychowania i opieki w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej.
Skarżąca uważa, że całość dotacji za 2022 r. została wykorzystana prawidłowo oraz zgodnie z jej przeznaczeniem.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoją dotychczasową argumentację, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron, oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 §1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.".
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji należało orzec, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł przyczyn do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym, nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy organy obu instancji miały prawo do określenia wysokości dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi w kwocie 76.113,06 zł. za 2022 r.
Zgodnie z art. 252 u.f.p. (ust. 1) Dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego: (-) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, (-) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. (ust. 2) W przypadku gdy termin wykorzystania dotacji, o których mowa w ust. 1, jest krótszy niż rok budżetowy, podlegają one zwrotowi w terminie 15 dni po upływie terminu wykorzystania dotacji. (ust. 3) Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania. (ust. 4) Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej. (ust. 5) Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. (ust. 6) Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia: (-) przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem; (-) następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Według art. 35 ust. 1 i 2 u.f.z.o. – (ust. 1) Dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na: (1) pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki (...), w tym na: (...) - (b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, oraz zadania, o którym mowa w art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, z późn. zm.), (2) pokrycie wydatków na zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych obejmujących: (a) książki i inne zbiory biblioteczne, (b) środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno-wychowawczemu realizowanemu w placówkach wychowania przedszkolnego, szkołach i placówkach, (c) sprzęt rekreacyjny i sportowy dla dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków i uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, (d) meble, (e) pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości określonej zgodnie z art. 16f ust. 3 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich wartości w momencie oddania do używania. (ust. 2) Przez wydatki bieżące, o których mowa w ust. 1 pkt 1, należy rozumieć wydatki bieżące, o których mowa w art. 236 ust. 2 u.f.p.
W myśl art. 236 ust. 2 i 3 u.f.p. – (ust. 2) przez wydatki bieżące budżetu jednostki samorządu terytorialnego rozumie się wydatki budżetowe niebędące wydatkami majątkowymi. (ust. 3) W planie wydatków bieżących wyodrębnia się w układzie działów i rozdziałów planowane kwoty wydatków bieżących, w szczególności na: (1) wydatki jednostek budżetowych, w tym na: (a) wynagrodzenia i składki od nich naliczane, (b) wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań; (2) dotacje na zadania bieżące; (3) świadczenia na rzecz osób fizycznych; (4) wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, w części związanej z realizacją zadań jednostki samorządu terytorialnego; (5) wypłaty z tytułu poręczeń i gwarancji udzielonych przez jednostkę samorządu terytorialnego, przypadające do spłaty w danym roku budżetowym; (6) obsługę długu jednostki samorządu terytorialnego.
Przepis art. 10 u.f.z.o. stanowi natomiast, że (ust. 1) Organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności: (1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki; (2) zapewnienie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym; (3) wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie; (4) zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej, obsługi finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2023 r. poz. 120, 295 i 1598), i obsługi organizacyjnej szkoły lub placówki; (5) wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczo-profilaktycznych, przeprowadzania egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych; (6) wykonywanie czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w stosunku do dyrektora szkoły lub placówki; (7) przekazanie do szkół dla dzieci i młodzieży oraz placówek, o których mowa w art. 2 pkt 7, z wyjątkiem szkół artystycznych realizujących wyłącznie kształcenie artystyczne, informacji o podmiotach wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń zdrowotnych w zakresie leczenia stomatologicznego dla dzieci i młodzieży, finansowanych ze środków publicznych. (ust. 2) W celu wykonywania zadań wymienionych w ust. 1 organy prowadzące szkoły i placówki, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz ust. 4-14a, mogą tworzyć jednostki obsługi ekonomiczno-administracyjnej szkół i placówek lub organizować wspólną obsługę administracyjną, finansową i organizacyjną prowadzonych szkół i placówek, o której mowa w ust. 1 pkt 4. (ust. 4) Obowiązek zapewnienia wykonywania czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 4, nie dotyczy organów prowadzących szkoły i placówki, które na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, nie są obowiązane do stosowania zasad rachunkowości określonych tą ustawą.
Na wstępie wymaga zauważenia, że niniejsza sprawa dotyczy dotacji oświatowej, której środki beneficjent zobligowany jest spożytkować na realizację zadań określonych art. 35 ust. 1 u.f.z.o. Zatem każdy wydatek, który pokryty został z przedmiotowej dotacji, winien być poddany weryfikacji pod kątem jego zgodności ze wspomnianym przepisem. Brak owej zgodności uzasadnia twierdzenie o jego wydatkowaniu niezgodnie z przeznaczeniem, a w dalszej kolejności o potrzebie jego zwrotu. Rola dotacji oświatowej nie polega bowiem na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej, m.in. przez niepubliczne przedszkole czy też pokrywaniu wszelkich jego wydatków (por. wyroki NSA z: 25 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1769/14; z 8 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 229/13; z 19 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 1858/12; z 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1002/13).
Znaczenie dla rozpoznania sprawy ma także to, że to podmiot dotowany ma obowiązek wykazania związku między wydatkami a zadaniami danego niepublicznego przedszkola (mieszczącymi się w katalogu zawartym w art. 35 ust. 1 pkt 1 u.f.z.o.), a także udowodnienia, kiedy i w jakich kwotach konkretne wydatki zostały poniesione. Bowiem w sprawach dotyczących rozliczenia dotacji oświatowych, niezależnie od wykładni prawa materialnego istotne jest, czy prawidłowo został ustalony stan faktyczny sprawy, co łączy się z regułami dowodzenia w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok WSA w Gliwicach z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 32/23). Ponadto przy rozliczeniu otrzymanej dotacji na beneficjencie ciąży obowiązek wykazania posiadaną dokumentacją, że dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem, pobrana należnie i w nie nadmiernej wysokości (por. wyrok NSA z 15 marca 2024 r., sygn. akt I GSK 387/20).
Należy również pamiętać, że zgodnie z art. 126 u.f.p. środki publiczne (a takimi są dotacje oświatowe) podlegają szczególnym zasadom rozliczania. Ponadto dotacje należą do wydatków budżetu państwa na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, dlatego przy ich wydatkowaniu a następnie kontroli uwzględnić należy zasady przewidziane w art. 44 ust. 3 tego aktu prawnego, z którego wynika, że wydatki publiczne powinny być dokonywane: (-) w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad: (a) uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, (b) optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów; (-) w sposób umożliwiający terminową realizację zadań oraz (-) w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Ocena zasadności wydatków dokonywana przez pryzmat art. 35 ust. 1 u.f.z.o. musi bezwzględnie uwzględnić zatem treść ww. art. 44 ust. 3 u.f.p.
Zwrócić trzeba również uwagę na to, że sądy administracyjne dokonały wykładni pojęcia "dofinansowanie realizacji zadań" czy to przedszkola, szkoły czy też innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki. Jak zauważył np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 sierpnia 2021 r., sygn. akt I GSK 2101/18 (odnosząc się do wykładni tego pojęcia w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej), sformułowanie to stanowi kwalifikację wydatków. Należy zatem wykazać szczególny związek pomiędzy rodzajem konkretnego wydatku a sferą działalności dydaktyczno-wychowawczo-opiekuńczej.
Wymaga też podkreślenia, że środki z dotacji przekazane na konto placówki nie uzyskują przymiotu wartości prywatnej. To powoduje, że ich beneficjent nie ma swobody w ich dysponowaniu. Mają one bowiem nadal charakter publiczny. Organ prowadzący (w tym wypadku przedszkole) nie włada zatem dotacją jak właściciel (bez ograniczeń), może natomiast ją wykorzystać jedynie w sposób ściśle określony w przepisach prawa, (por. wyrok NSA z 25 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1769/14).
Uwzględniając dotychczasowe rozważania natury ogólnej na uwagę, zdaniem sądu nie zasługiwał pierwszy z zarzutów sformułowanych w skardze (pkt 1), tj. naruszenia przepisów postępowania (art. 107 §1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a.) poprzez wydanie decyzji administracyjnej, która nie zawiera prawidłowo sformułowanego rozstrzygnięcia (w zaskarżonej decyzji w ocenie strony SKO orzekło o uchyleniu decyzji I instancyjnej w części dotyczącej kwoty 6.495,31 zł i w tym zakresie umorzyło postępowanie I instancji, natomiast nie orzekło o pozostałej części decyzji, tj. w zakresie obowiązku zwrotu przez skarżącą kwoty 76.113,06 zł, a tym samym rozstrzygnięcie to jest niepełne i nieprawidłowe). Przede wszystkim należy rozpatrywać go w kontekście art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. stanowiącego podstawę prawną przyjętego rozstrzygnięcia, z którego wynika, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Konfrontując jego treść z sentencją przyjętego rozstrzygnięcia ("uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej kwoty 6.495,31 zł tj. poniesienia wydatków z dotacji na wypłatę w 2022 roku ekwiwalentów za niewykorzystany urlop wypoczynkowy pracowników Niepublicznego Przedszkola "[...]" w A. i w tym zakresie postępowanie pierwszej instancji umorzyć.", w ocenie sądu SKO zastosowało się do treści ww. przepisu, który przewiduje uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty, czy umorzenie postępowania. Przyjęta sentencja (o uchyleniu częściowym) odnosi się bowiem do konkretnej kwoty i konkretnego wydatku i w tym zakresie (czyli w części) organ uchylił zaskarżoną decyzję. To przesądza, że zakres uchylonej części jest jednoznacznie określony. Tym samym w pozostałej części (co potwierdza również treść uzasadnienia) zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy. W ocenie sądu zatem orzeczenie organu odwoławczego o uchyleniu decyzji w części, przy braku innych rozstrzygnięć, oznacza że w pozostałej części organ utrzymuje w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ nie jest też obowiązany (wbrew zaopatrywaniu strony) do stwierdzenia w sentencji decyzji, że w pozostałej (nieuchylonej) części utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 113/22), pod warunkiem wszakże że zakres uchylonej części jest jednoznacznie określony i że organ wywiązał się z wynikającego z art. 15 k.p.a. rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym w jej całokształcie (co zdanie sądu miało w tej sprawie miejsce). Jak zauważył też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 września 2023 r., sygn. akt III FSK 2447/21, sentencja rozstrzygnięcia na tle przepisu art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. (co również potwierdza prawidłowość postępowania SKO) powinna składać się z dwóch lub trzech elementów. W przypadku sentencji dwuczłonowej (co miało miejsce w tej sprawie), w pierwszym punkcie organ powinien - uchylić zaskarżoną decyzję, zaś w drugim - umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji; natomiast w przypadku sentencji składającej się z trzech elementów, w pierwszym punkcie organ powinien - uchylić zaskarżoną decyzję w całości, w drugim - umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji w części, a w trzecim - rozstrzygnąć sprawę co do jej istoty w pozostałej nieobjętej umorzeniem części lub też w pierwszym punkcie - uchylić zaskarżoną decyzję w części, w drugim - umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji w tejże części, a w trzecim - utrzymać w mocy decyzję w pozostałej, nieobjętej uchyleniem części. Zgodzić się należy też z SKO, że przepis ten nie zawiera zapisu o utrzymywaniu w mocy w pozostałym zakresie zaskarżonej decyzji.
Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu (pkt 2 skargi w zw. z ad. 2 uzasadnienia) naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. oraz art. 81a §1 k.p.a. poprzez błędną ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności: (a) poprzez brak rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz pominięcie okoliczności dotyczących sprawy; (b) poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w szczególności poprzez dowolne i wybiórcze przeanalizowanie dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania – w zakresie w jakim dotyczy to zakwestionowanych wydatków na: (-) premie nauczycieli (zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków - pracowników przedszkoli oraz strony postępowania, celem ustalenia z jakiego powodu nastąpiła wypłata owych premii oraz jaki był ich związek z zadaniami w zakresie kształcenia, wychowania i opieki) oraz (-) na wynagrodzenie dyrektora Przedszkola (w tym zakresie nie zauważono, że limit wynagrodzenia jest roczny oraz nie ustalono schematu i metodologii wynagrodzenia dyrektora Przedszkola w 2022 r.).
Jeśli chodzi o zakwestionowany wydatek na nagrody dla nauczycieli Przedszkola (w wysokości 32.464,00 zł), to zauważyć należy, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nagrodami a nie premiami (wbrew nieprecyzyjnym wskazaniom skargi, w której strona pojęciami tymi posługuje się naprzemiennie, de facto utożsamiając je ze sobą). Potwierdza to również zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (zał. nr 4 do protokołu kontroli), z którego jasno wynika, że chodzi w tym wypadku o nagrody wypłacone nauczycielom placówki w grudniu 2022 r. Z akt sprawy wynika ponadto, że wypłacono je na podstawie 105 k.p., zgodnie z którym pracownikom, którzy przez wzorowe wypełnianie swoich obowiązków, przejawianie inicjatywy w pracy i podnoszenie jej wydajności oraz jakości przyczyniają się szczególnie do wykonywania zadań zakładu, mogą być przyznawane nagrody i wyróżnienia (wskazując jednocześnie, że przyznano ją za wzorowe wypełnienie obowiązków pracowniczych, przejawianie inicjatywy w pracy i podnoszenie jej wydajności). Jak słusznie też zauważył w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, uzasadnienia wszystkich nagród były identyczne i sprowadzały się do formułki zaczerpniętej z ww. przepisu Kodeksu pracy. Z żadnej informacji o przyznaniu nagrody nie wynikają natomiast jakiekolwiek konkretne (zindywidualizowane) przesłanki uzasadniające przyznanie nagrody danemu pracownikowi. Nagrody wypłacone zostały też, co do zasady w jednakowej wysokości - po 2.201,00 zł (poza dwoma przypadkami, w kwocie 1.100,00 zł i 550,00 zł). Zgodzić się należy zatem z SKO, że wypłacane środki stanowiły w istocie przysporzenie majątkowe dla pracowników, bez konkretnie wykazanego uzasadnienia, nawiązującego do wykonywanych indywidualnie obowiązków pracowniczych. Ponadto objęły, jak zauważyło Kolegium nie tylko nauczycieli, opiekunki, pomoce nauczycieli, ale również i inne osoby (księgową - intendentkę, woźną oddziałową, pracownika technicznego, kucharza). Jak podniosło też SKO z list płac znajdujących się w aktach sprawy wynika, że nagrody i premie stanowiły całkowicie odrębne pozycje i nie funkcjonowały w sposób dowolnie zamienny. Jednocześnie wskazać należy, że nagroda nie ma dla pracownika charakteru roszczeniowego i nie stanowi (wbrew twierdzeniu skargi) składnika wynagrodzenia za pracę (por. wyrok SN z 20 lipca 2000 r., sygn. akt I PKN 17/00). Wobec powyższego, strona nie wykazała (wbrew jej twierdzeniom), że przedmiotowe nagrody w bezpośredni sposób były powiązane z wykonywaniem zadań placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, a tym samym, że mieszczą się one w pojęciu bieżących wydatków, które mogą być sfinansowane z dotacji oświatowej, o których jest mowa w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. A należy wskazać, że organ postanowieniem z 19 sierpnia 2024 r. zobowiązał stronę do uzupełnienia materiałów w sprawie poprzez, m.in. precyzyjne wyjaśnienie w jaki sposób wypłacone nagrody dla pracowników przedszkola służyły realizacji zadań placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki (w jaki sposób odbywała się kalkulacja wypłaconej poszczególnym pracownikom nagrody i w związku z jakimi okolicznościami związanymi z zadaniami placówki). Podnieść także trzeba, że Sąd Najwyższy w postanowieniu z 15 grudnia 2021 r. sygn. akt II PSK 186/21 stwierdził nadto, że o charakterze świadczenia czy jest ono premią czy nagrodą decyduje to, czy odpowiednie akty prawne przewidują z góry skonkretyzowane i zobiektywizowane (podlegające weryfikacji) przesłanki nabycia prawa do świadczenia lub przesłanki prowadzące do jego pozbawienia albo obniżenia (tak zwane reduktory); w takim przypadku mamy do czynienia z premią, której pracownik może dochodzić od pracodawcy, wykazując spełnienie przesłanek nabycia prawa (tak zwany roszczeniowy charakter świadczenia). Natomiast z nagrodą mamy do czynienia wówczas, gdy pracodawca w zakresie przyznania świadczenia dysponuje marginesem swobody, uznania. Krótko mówiąc, nagroda nie jest uzależniona od dopełnienia przez pracownika konkretnego warunku, a jej przyznanie stanowi konsekwencję wykonywania zadań przez wzorowe wypełnianie obowiązków pracowniczych. Ponadto, jak słusznie zauważyło SKO, instytucja "nagrody" została uregulowana w dziale IV Kodeksu pracy (obowiązki pracodawcy i pracownika), a nie w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, co także stoi w opozycji do twierdzeń strony. Należy też pamiętać, że pracodawca ustalając spełnienie przez pracownika ocennych warunków przyznania świadczenia dysponuje pewnym zakresem swobody, lecz jeśli są to warunki konkretne i sprawdzalne, to świadczeni jest premią a nie nagrodą (por. wyrok SN z 21 września 2001 r., sygn. akt II PK 13/2006). Ponadto pracownik (generalnie rzecz ujmując), nie ma roszczenia o nagrodę z wyjątkiem dwóch sytuacji (Jaśkowski Kazimierz, Maniewska Eliza, Komentarz aktualizowany do Kodeksu pracy - LEX/el. 2025). Pierwsza z nich zachodzi wówczas, gdy pracodawca wadliwie korzysta ze swego uznania w odniesieniu do przyznania nagrody. W praktyce może to najczęściej dotyczyć sytuacji, w której pracodawca przyznaje nagrody pewnej grupie pracowników, a jednego lub kilku z nich pomija bez rzeczowego uzasadnienia. Pracownicy, którym tej nagrody pracodawca nie przyznał, mogą jej skutecznie dochodzić, jeżeli wykażą naruszenie przez pracodawcę przepisów Kodeksu pracy (pogląd ten zaakceptował Sąd Najwyższy w wyroku z 21 stycznia 2011 r., sygn. akt II PK 169/10). Sam też przepis art. 105 k.p. nie jest podstawą do nabycia przez pracownika prawa do nagrody. Jak zauważył także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 listopada 2023 r., sygn. akt I GSK1540/22 (określając sposób określenia relacji zachodzących między wynagrodzeniem za pracę a nagrodą z art. 105 k.p.) wynagrodzenie należy się pracownikowi za zwykłe (normalne) wykonywanie obowiązków pracowniczych, czyli w szczególności za sumienne i staranne wykonywanie pracy (art. 100 §1 k.p.), natomiast nagrody są świadczeniami wyjątkowymi, które mogą być przyznawane za to, co wykracza poza katalog czynności, do których pracownik zobowiązał się nawiązując stosunek pracy, a więc za to, co przekracza jego (zwyczajne) obowiązki. Innymi słowy, nagrody mogą być przyznawane pracownikowi jedynie za ponadprzeciętne wykonywanie obowiązków służbowych, a nie za "normalnie" wykonywaną pracę. Ze swej istoty nagrody nie mogą więc dotyczyć wszystkich albo większej liczby pracowników zatrudnionych u danego pracodawcy i dlatego powszechnie stosowana praktyka odbiegająca od reguły wyrażonej w art. 105 K.p., polegająca na szerokim stosowaniu nagród, nagród "uznaniowych", czy "premii uznaniowych" nie powinna być aprobowana. Konstatując NSA stwierdził (odczytując normę art. 35 ust. 1 u.f.z.o. w kontekście nagród), że nie mieszczą się one w pojęciu bieżących wydatków, które mogą być sfinansowane z dotacji oświatowej. Zgodzić się należy także z oceną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku, że jeżeli premia stanowi stały, systematycznie wypłacany składnik wynagrodzenia osoby realizującej cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, przy założeniu że jej uzyskanie zależne jest od osiągnięcia dodatkowych, określonych przez pracodawcę założeń związanych z realizacja celów placówki, zwłaszcza, gdy jej wypłata jest zapisana w umowie o pracę a pracownikowi przysługiwałoby roszczenie o jej zapłatę, to wówczas ten element wynagrodzenia może być sfinansowany z dotacji oświatowej (oczywiście w granicach wynikających z art. 35 ust. 1 u.f.z.o.). A należy zwrócić uwagę, że z akt sprawy (tj. zał. nr 4 do protokołu kontroli) nie wynika, jakie dodatkowe zadania związane z procesem kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej stanowiły podstawę przyznania i wypłaty nagród. Ponadto to na stronie ciążył obowiązek udowodnienia nie tylko związku między wydatkami a ww. zadaniami placówki, lecz także tego, przez kogo, kiedy i w jakim zakresie zostały wykonane czynności sfinansowane z dotacji. Należy również podnieść, że skoro nagroda ma charakter uznaniowy i to pracodawca zna powody jej przyznania (co wynika de facto z art. 105 k.p.) to trudno uznać za zasady zarzut braku przesłuchania przez organy pracowników, którym te nagrody przyznano na tę właśnie okoliczność (co zarzuca strona w skardze).
Zdaniem sądu (uwzględniając wyrok NSA z 25 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 326/18) niezrozumiałe jest również oczekiwanie strony co do sfinansowania z dotacji wynagrodzenia za okres, w którym skarżąca (jako dyrektor placówki) pobierała zasiłek chorobowy (od 13 maja do 5 września 2022 r. – przez okres 116 dni). Skoro bowiem strona, z uwagi na uzyskanie zasiłku chorobowego z ubezpieczenia społecznego, z dotacji przekazanych w 2022 r. wydatkowała kwotę w wysokości 37.018,00 zł jako wynagrodzenie dyrektora Przedszkola, to wydatek ten miał charakter wydatku niezgodnego z przeznaczeniem. Ponadto, jeśli ww. osoba przebywała na zwolnieniu lekarskim to nie można uznać, że sporna kwota na wynagrodzenie była wydatkiem ściśle związanym z kształceniem, wychowaniem i opieką, w tym profilaktyką społeczną. I nie zmienia tego okoliczność (wskazana w oświadczeniu skarżącej z 1 października 2024 r., że strona będąc na zwolnieniu lekarskim wykonywała zadania związane z prowadzeniem placówki, wykonanie których jak podnosi było niezbędne do jej prawidłowego i bezpiecznego funkcjonowania), może co najwyżej pozwolić na zachowanie wypłaconego skarżącej zasiłku chorobowego, ale nie – dotacji przeznaczonej na ten cel. Pomijając fakt, że w czasie przebywania na zwolnieniu lekarskim świadczeniobiorca nie powinien wykonywać pracy, to trzeba też zauważyć, że zasiłek chorobowy stanowi swojego rodzaju rekompensatę za utracone zarobki w związku z chorobą. Słusznie więc podniósł organ odwoławczy, że nieuzasadnione jest, aby budżet Państwa był dwukrotnie obciążany. Bez znaczenia pozostają również argumenty strony o zachowaniu rocznego limitu dotacji, który nie został w żaden sposób przekroczony a wypłacone wynagrodzenie dotyczyło okresu, w którym dyrektor Przedszkola wykonywał swoje obowiązki na jego rzecz. Tym bardziej, że wynagrodzenie (jak zauważyło SKO było wypłacane co do zasady w równych kwotach po 9.700,00 zł miesięcznie, zaś w grudniu 2022 r. wypłacono jej do wysokości limitu ustalonego w 2022 r. w art. 35 u.f.z.o. (czyli 119.296,43 zł) w kwocie 12.596,43 zł (zał. nr 3 do protokołu kontroli). Przyjmując nadto takie stanowisko, to pozostając na zwolnieniu lekarskim (i pobierając zasiłek chorobowy) przez większość danego roku, np. 364 dni i pracując tylko przez jeden dzień strona mogłaby również wypłacić sobie roczny limit dotacji, który może być przeznaczony właśnie na ten cel (wynagrodzenie dyrektora Przedszkola). Należy też pamiętać, że zasiłek chorobowy wchodzi w miejsce wynagrodzenia a nie stanowi jego uzupełnienia, w przeciwnym razie wypaczałoby to jego sens, rolę i funkcję. Słusznie zatem przyjął organ odwoławczy, że dotacja przeznaczona na wynagrodzenie powinna zostać proporcjonalnie pomniejszona w związku z okresem przebywania dyrektora Przedszkola na zwolnieniu lekarskim. Wbrew twierdzeniu skarżącej stosowne wyliczenie kwoty dotacji (schemat i metodologia), która w tym przypadku miała charakter wydatku niezgodnego z przeznaczeniem został przedstawiona w zaskarżonej decyzji (str. 2). Ponadto jeśli strona kwestionuje wyliczenie kwoty dotacji do zwrotu to powinna przedstawić własne wyliczenie, które wskazywałoby na przyjęcie przez organy błędnego schematu i metodologii.
Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących innych zakwestionowanych przez organy obu instancji wydatków sfinansowanych przez skarżącą z dotacji oświatowej (na nadpłatę składek za grudzień 2021 r. oraz na utrzymanie pomieszczeń przy ul. [...] przed 10 lutego 2022 r.). Jeśli chodzi o pierwszy z zakwestionowanych wydatków na wstępie należy zauważyć (zgadzając z SKO), że wyjaśnienia strony w tym zakresie wynikające z treści skargi, a wcześniej z odwołania (nadpłacona kwota składek na podatek dochodowy w wysokości 121,03 zł została przeznaczona na składki za 2023 r., a zatem w roku 2023 dokonano zapłaty składek o kwotę mniejszą o ww. kwotę wynikająca z nadpłaty) - są niejasne i niezrozumiałe. Jak ustaliły również organy placówka w grudniu 2021 r. dokonała wpłaty z ww. tytułu w kwocie 6.220,78 zł, zaś w styczniu 2022 r. dodatkowo przekazała kwotę 635,25 zł. Zatem łącznie wpłaciła z tego tytułu więcej o 121,03 zł. (wykorzystując jak słusznie uznano środki pochodzące z dotacji z 2022 r. niezgodnie z przeznaczeniem). Co kluczowe skarżąca nie wykazała w żaden sposób konieczności wydatkowania środków na taką nadpłatę (a to było jej obowiązkiem). Strona jest bowiem zobowiązana do dołożenia nadzwyczajnej staranności celem wiarygodnego udokumentowania poniesionych przez siebie wydatków na cele zgodne z przeznaczeniem dotacji. To po stronie organu prowadzącego istnieje obowiązek rozliczenia się ze środków otrzymanej dotacji, w tym przedstawienia odpowiednim organom podmiotu dotującego dokumentów źródłowych umożliwiających ocenę prawidłowości wykorzystania otrzymanej dotacji (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 620/23). Nie może też dojść do sytuacji aby beneficjent miał otrzymywać dotację bez żadnych obowiązków po jego stronie, a w szczególności w zakresie wykazania faktu wydatkowania dotacji zgodnie z jej celami. Jak ponadto zauważyło SKO wydatki bieżące Przedszkola finansowane z dotacji otrzymywanej od jednostki samorządu terytorialnego są objęte zasadą roczności budżetu, wyrażoną w art. 211 ust. 2 i 3 u.f.p. To zaś powoduje, że upoważnienie do wydatkowania zaplanowanych środków budżetowych nie jest "permanentne" i co do zasady wygasa z końcem roku budżetowego, co w konsekwencji powoduje, że wydatki bieżące strony dotyczące 2021 r. mogły być sfinansowane z dotacji na ten rok. Nie jest natomiast dopuszczalne ich pokrywanie ze środków otrzymanych w formie dotacji (objętych budżetem na 2022 r. – jak zrobiła to skarżąca). Również w art. 35 ust. 3 u.f.z.o. ustawodawca przewidział, że beneficjenci takich środków są władni spożytkować je jedynie na sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań określonych w art. 35 ust. 1, poniesionych w roku budżetowym, na który dotacja została udzielona, niezależnie od tego, którego roku dotyczą te zadania (powiązał zatem finansowanie wydatku bieżącego z dotacji z rokiem budżetowym, na który to wsparcie finansowe zostaje przekazane). Jak zauważył również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1603/18 w myśl art. 211 u.f.p. dotacja ma charakter roczny. W myśl bowiem art. 211 ust. 1 u.f.p. budżet jednostki samorządu terytorialnego jest rocznym planem dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów tej jednostki. Z ust. 2 wynika zaś, że budżet jednostki samorządu terytorialnego jest uchwalany na rok budżetowy. Natomiast ust. 3 stanowi, że rokiem budżetowym jest rok kalendarzowy. Z powołanych przepisów wynika zatem zasada roczności. NSA podkreślił też, że wywiedziona z przepisów ustawy o finansach publicznych zasada roczności ma swoje umocowanie zarówno w orzecznictwie NSA, jak i w literaturze. Słusznie zatem przyjęło SKO w tym wypadku, że koszty wydatków przypadających na 2021 r. nie mieszczą się w pojęciu wydatków bieżących, które obejmuje dotacja z 2022 r. a rozliczanie dotacji metodą kasową (co podnosi strona) nie ma żadnego wpływu na poczynione w tym zakresie ustalenia.
Jeśli natomiast chodzi o zakwestionowanie poniesionego z dotacji oświatowej na 2022 r. wydatku na utrzymanie pomieszczeń przy ul. [...] (z tytułu opłat za ogrzewanie oraz zużycie energii) to wskazać należy, że jak ustaliły organy Przedszkole zawarło umowę dzierżawy pomieszczeń przy ul. [...] w A. w dniu 10 lutego 2022 r. Natomiast działalność w tym miejscu rozpoczęło z dniem 1 września 2022 r. (co potwierdzają: zaświadczenie nr [...] z 15 września 2022 zmieniające poprzednie zaświadczenie o wpisie do ewidencji szkół i placówek niepublicznych, gdzie wskazano datę rozpoczęcia funkcjonowania placówki – 1 września 2022 r., opinia Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w A. z 31 sierpnia 2022 r. potwierdzająca spełnienie wymagań do prowadzenia przedszkola pod tym adresem wydanej po kontroli z dnia 31 sierpnia 2022 r.; opinia sanitarna wydana przez Państwowy Powiatowy Inspektorat Sanitarny w A. z 29 sierpnia 2022 r. w zakresie wymagań sanitarno-higienicznych dotyczących Przedszkola, wydana po kontroli sanitarnej przeprowadzonej na wniosek strony z 1 sierpnia 2022 r. Z faktury za energię wynika ponadto, że dotyczy ona zużycia energii w okresie rozliczeniowym od 17 marca 2022 r. do 14 kwietnia 2022 r. Faktura zaś za ogrzewanie, wskazuje, że jest to opłata stała z terminem płatności do 22 lipca 2022 r. Słusznie zatem przyjęto, że strona nie mogła przed 1 września 2022 r. ponosić wydatków związanych z tym lokalem ze środków dotacyjnych, skoro nie prowadziła pod tym adresem rzeczywistej działalności przedszkolnej. I pozostaje bez znaczenia charakter owych opłat jako prognozowanych (jak stara się przekonać skarżąca).
Mając na uwadze dotychczasowe rozważania za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 10 ust. 1 u.p.o. oraz art. 252 ust. 1 u.f.p. poprzez ich błędną wykładnie i uznanie, że wypłacona dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, podczas gdy w rzeczywistości została ona wydatkowana na cele wskazane w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych oraz na zadania organu prowadzącego, które mogą być finansowane z dotacji oświatowej, a tym samym dotacja została przeznaczona na pokrycie wydatków bieżących, które mogą być pokryte dotacją oświatową w związku z realizacją celów z zakresu kształcenia, wychowania i opieki w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej (pkt 3 skargi).
Sąd ze względów wyrażonych w przedmiotowym uzasadnieniu nie dopatrzył się również naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. poprzez błędną ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności: (-) brak rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz pominięcie okoliczności dotyczących sprawy; (-) dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w szczególności poprzez dowolne i wybiórcze przeanalizowanie dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania (pkt 2 skargi). Wbrew twierdzeniu skarżącej SKO wywiązało się obowiązku zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy niezbędnego do jej wyjaśnienia. Postępowanie wyjaśniające zostało zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla przedmiotowej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające w niej zastosowanie. W ocenie sądu organ podjął też niezbędne kroki do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W sposób wyczerpujący zebrały również i rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 77 §1 k.p.a.). W stanie faktycznym niniejszej sprawy należało zatem zaakceptować ocenę i stanowisko organów przyjęte w niniejszej sprawie. Proces decyzyjny organów został przeprowadzony prawidłowo. Dokonana natomiast ocena nie jest (wbrew upatrywaniu strony) dowolna i mieści się w granicach określonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze poza wyrażeniem odmiennego stanowiska i niezadowolenia, nie podważono wszechstronności, racjonalności, czy też logiczności dokonanej przez organy obu instancji oceny.
Należy też zauważyć, że strona nie uzasadniła zarzutu naruszenia art. 81a §1 k.p.a. A nie jest rolą sądu doszukiwanie się motywów wstawianych w skardze zarzutów.
Uwzględniając dotychczasowe rozważania wskazać należy, że zarzuty podniesione w skardze w żaden sposób nie wpływają na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nie uprawniają tym samym do jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania. Stanowią natomiast niczym nie popartą polemikę, pozostającą bez istotnego znaczenia dla sprawy. Sąd, nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się również innych błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło